رجال الطوسی (کتاب): تفاوت میان نسخهها
imported>Rezataran صفحهای تازه حاوی «رجال طوسی یکی از کتابهای اصلی رجال شیعه و تالیف شیخ طائفه، محمد حسن طوسی. مول...» ایجاد کرد |
(بدون تفاوت)
|
نسخهٔ ۱۷ اوت ۲۰۱۵، ساعت ۱۲:۴۲
رجال طوسی یکی از کتابهای اصلی رجال شیعه و تالیف شیخ طائفه، محمد حسن طوسی.
مولف در کتاب فهرست خود[۱] از این اثر با نام الرجال یاد کرده است [۲] در رجال نجاشی [۳] هم از این کتاب با همین نام یاد شده است. در آثار متاخر نیز از این کتاب با این نام مطالبی نقل شده است.[۴] ابن طاووس[۵] و پس از وی علامه حلی[۶] از این کتاب با نام اسماءالرجال یاد کرده اند این نام که برگرفته از تعبیر شیخ طوسی در مقدمه کتاب [۷] است دقیق نیست. علامه بحرالعلوم [۸] از این کتاب با نام الابواب و بغدادی [۹] با نام الابواب علی طبقات الاصحاب نام برده اند، هر چند از این کتاب بر اساس ابواب تنظیم شده است دلیلی بر چنین نام گذاریهایی در دست نداریم.
تاریخ تالیف
تاریخ دقیق تالیف رجال طوسی مشخص نیست ولی چون در شرح حال شریفِ مرتضی[۱۰] که در باب پایانی کتاب [۱۱] قرار دارد، برای توفیق و طول عمر وی دعا شده می توان دریافت که این کتاب در حیات شریف مرتضی تدوین شده است [۱۲] همچنین، چون تاریخ وفات احمدبن عبدون [۱۳] در این کتاب ذکر شده [۱۴] تاریخ تالیف کتاب در فاصله سالهای ۴۲۳ تا ۴۳۶ بوده است. گفتنی است یکی از مصادر اصلی باب پایانی رجال، فهرست طوسی است که نام آن بارها در این باب و نیز در باب اصحاب الکاظم(ع)[۱۵] آمده و نشان می دهد تالیف رجال پس از فهرست صورت گرفته است.
محتوا
در رجال طوسی شرح حال راویان پیامبر (ص) و دوازده امام معصوم (ع) هر کدام در بابی جداگانه نگارش یافته است، و باب پایانی کتاب به راویانی اختصاص دارد که در عصر غیبت امام دوازدهم می زیستند یا معاصر امامان بودند ولی از ایشان روایت نکرده اند. کتاب به ترتیب حروف الفبا تنظیم شده است و در هر باب بابهای فرعی را از باب «همزه» تا باب «یاء» در بردارد. پس از آن باب کُنی و باب النساء قرار دارد. در باب راویان امام صادق (ع)، قبل از باب النساء بابی با نام «باب مَن لم یُسم» به راویان مبهم اختصاص دارد.[۱۶] مولف در مقدمه کتاب [۱۷] یادآور شده است که هرچند کوشیده است شرح حال همه راویان امامن را در این کتاب گرد آورَِد، به سبب فراوانی و پراکندگی شان در شرق و غرب، این کار امکان ندارد و وی امیدوار است راویانی که ذکر آنها نرفته است، اندک باشند.
با توجه به مقدمه کتاب و بررسی متن آن روشن می شود که هیچ ویژگی دیگری در افراد ذکر شده در کتاب، جز روایت کردن از معصومان در نظر گرفته نشده است. از این رو، از راویان اهل سنت و شیعه، راویان امامی و پیروان دیگران فرقه های شیعه، و نیز از راویان مومن و منافق و ثقه و غیر ثقه در کنار هم در این کتاب سخن رفته است.[۱۸] نام امیر المومنین و امام حسن و امام حسین (ع) در اصحاب پیامبر اکرم و نیز نام هر امام در باب راویان از پدر ایشان ( و در مواردی در باب راویان از جد آن امام) ذکر شده است. در اصحاب پیامبر، نام سلمان، مقداد، جندب بن جناده، ابوذر و نیز ابوبکر و عمر، عثمان و معاویه و عمر و عاص و در باب راویان امیرالمومنین (ع) نام سلمان، مقداد، ابوذر و عمار با وصف ارکان اربعه، در کنار نام زیادبن عبید، عبدالله بن وهب راسبی، رئیس خوارج و عبدالله بن سبا[۱۹] دیده می شود. در بابهای راویان امام باقر و امام صادق (ع) نام کسانی همچون منصور دوانیقی، ابوالجارود زیادبن مروان، موسس مذهب جارویه، حسن بن صالح بن حی، موسس مذهب صالحیه از زیدیه، ابوحنیفه نعمان بن ثابت، مالک بن انس و سفیان بن سعید ثوری و دیگر فقیهان نامور اهل سنت، در موارد بسیاری بدون اشاره به مذهب آنان، آورده شده است[۲۰] همچنین شاهدی وجود ندارد بر اینکه طوسی بنا داشته است به امامی نبودن راویان مذکور در کتاب تصریح کند تا نبودن چنین تصریحی نشانه امامی بودن شخص باشد.[۲۱]
پانویس
- ↑ ص ۴۴۸، نیز ص ۲۱۰.
- ↑ رجال، ص ۴۰۳.
- ↑ ص ۱۷.
- ↑ ابن طاووس، فرج المهموم، ص۱۲۱، ۱۳۲، محقق حلی،۱۳۶۴ ش،جلد ۱،ص ۴۱۳،همو،۱۴۱۲،ج۲،ص۲۰۴،ابن داود حلی،ستون ۱،۳ علامه حلی۱۴۱۷،ص۱۹۷،همو ۱۴۱۹-۱۴۱۳،جلد ۱، ص۱۴۷.
- ↑ (فلاح السائل، ص۱۴)
- ↑ محمد باقر مجلسی، ۱۴۰۳، ج ۱۰۴، ص ۱۳۵.
- ↑ ص ۱۷.
- ↑ جلد ۳، ص ۲۳۱.
- ↑ ج ۲، ستون ۷۲.
- ↑ متوفی ۴۳۶.
- ↑ ص ۴۳۴.
- ↑ شبیری، ۱۳۷۰ش ، ص ۱۶۰.
- ↑ ۴۲۳
- ↑ ص ۴۱۳
- ↑ ص ۳۳۵
- ↑ ص ۳۲۶.
- ↑ ص ۱۷
- ↑ ثقه الاسلام تبریزی، ج ۱، ص ۸۵، شوشتری، ج۱ ، ص ۲۹، کلباسی، ج۱ ، ص ۱۴۹.
- ↑ با این توضیح: الذی رجع الی الکفر و اظهر الغلو- کشی، ص ۱۰۶، ۱۰۸، شوشتری، جلد ۶، ص ۳۶۷.
- ↑ ( مثلا، ص ۲۲۰ و ۳۰۲)
- ↑ قس مامقانی، ج۳، ص ۴۸، ۵۳، ۶۳، ۷۲، ۷۴، ۷۶، ۷۸، که غالبا از این افراد با وصف« امامی مجهول» یاد می کند.