کاربر:Bashiri/صفحه تمرین: تفاوت میان نسخهها
imported>Bashiri جز ←مفهوم شناسی |
imported>Bashiri جز ←معجزه |
||
| خط ۹: | خط ۹: | ||
نوشتار اصلی: [[معجزه]] | نوشتار اصلی: [[معجزه]] | ||
عمل خارقالعادهای که پشتوانه ادعای پیامبران است و دیگران از انجام یا همآوردی با آن ناتوانند.<ref>سعیدی روشن، معجزه شناسی، ۱۳۹۲ش، ص۱۱؛ «معجزه»، تارنمای دانشنامه اسلامی، ذیل عنوان معجزه.</ref> معجزه بر دو نوع عقلی و حسی تقسیم شده است. اگر با چشم دیده شود معجزه حسی و اگر با چشم دیده نشود ولی با قدرت عقل درک شود معجزه عقلی دانسته شده است.<ref>سعیدی روشن، «معجزه شناسی»، ۱۳۹۲ش، ص۱۰۴.</ref> | عمل خارقالعادهای که پشتوانه ادعای پیامبران است و دیگران از انجام یا همآوردی با آن ناتوانند.<ref>سعیدی روشن، معجزه شناسی، ۱۳۹۲ش، ص۱۱؛ «معجزه»، تارنمای دانشنامه اسلامی، ذیل عنوان معجزه.</ref> معجزه بر دو نوع عقلی و حسی تقسیم شده است. اگر با چشم دیده شود معجزه حسی و اگر با چشم دیده نشود ولی با قدرت عقل درک شود معجزه عقلی دانسته شده است.<ref>سعیدی روشن، «معجزه شناسی»، ۱۳۹۲ش، ص۱۰۴.</ref> | ||
برای معجزه شرطهایی نظیر خارقالعاده بودن، همراهی با ادعای پیامبری و مطابقت با ادعا در نظر گرفته شده و از جهت انگیزه<ref>مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۸، ص۳۵۸.</ref>، خصوصیات<ref>رضایی اصفهانی، پژوهشی در اعجاز علمی قرآن، ص۶۴ و۶۵.</ref> و منشا صدور با جادو و سحر متفاوت است. اندیشمندان غربی نظیر آکوئیناس و لاک تعریفی همانند اندیشمندان مسلمان ارائه دادهاند اما برخی دیگر نظیر کلارک، هیوم و سوئینبرن معجزه را به عاملی غیرخدایی نیز نسبت می دهند و | برای معجزه شرطهایی نظیر خارقالعاده بودن، همراهی با ادعای پیامبری و مطابقت با ادعا در نظر گرفته شده و از جهت انگیزه<ref>مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۸، ص۳۵۸.</ref>، خصوصیات<ref>رضایی اصفهانی، پژوهشی در اعجاز علمی قرآن، ص۶۴ و۶۵.</ref> و منشا صدور با جادو و سحر متفاوت است. اندیشمندان غربی نظیر آکوئیناس و لاک تعریفی همانند اندیشمندان مسلمان ارائه دادهاند اما برخی دیگر نظیر کلارک، هیوم و سوئینبرن معجزه را به عاملی غیرخدایی نیز نسبت می دهند و آنرا منحصر در ادعای نبوت نمیدانند.<ref>میرباقری و یزدانی، «نقد و بررسی برهان معجزه بر اثبات وجود خدا از دیدگاه فیلسوفان دین مغرب زمین»، ص۱۱-۱۵.</ref> | ||
== تقریر برهان == | == تقریر برهان == | ||
نسخهٔ ۱۷ ژوئیهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۱۱:۴۴
بسم الله الرحمن الرحیم
برهان معجزه یکی از دلائل اثبات خداوند است
مفهوم شناسی
برهان معجزه استناد به معجزات و یا رخدادهای غیرعادی برای اثبات وجود خداوند است.[۱] این برهان که مبتنی بر خرق عادت است، توسط اندیشمندان غرب عنوان شده اما عالمانی نظیر محمد مهدی نراقی نیز آنرا تقریر نمودهاند.[۲]
معجزه
نوشتار اصلی: معجزه
عمل خارقالعادهای که پشتوانه ادعای پیامبران است و دیگران از انجام یا همآوردی با آن ناتوانند.[۳] معجزه بر دو نوع عقلی و حسی تقسیم شده است. اگر با چشم دیده شود معجزه حسی و اگر با چشم دیده نشود ولی با قدرت عقل درک شود معجزه عقلی دانسته شده است.[۴]
برای معجزه شرطهایی نظیر خارقالعاده بودن، همراهی با ادعای پیامبری و مطابقت با ادعا در نظر گرفته شده و از جهت انگیزه[۵]، خصوصیات[۶] و منشا صدور با جادو و سحر متفاوت است. اندیشمندان غربی نظیر آکوئیناس و لاک تعریفی همانند اندیشمندان مسلمان ارائه دادهاند اما برخی دیگر نظیر کلارک، هیوم و سوئینبرن معجزه را به عاملی غیرخدایی نیز نسبت می دهند و آنرا منحصر در ادعای نبوت نمیدانند.[۷]
تقریر برهان
بیشتر عالمان مسلمان از معجزه برای اثبات نبوت خاصه استفاده کردهاند.[۸] اندیشمندانی نظیر ابن سینا، ملاصدرا[۹]، آیتالله جوادی[۱۰]، آیتالله سبحانی و شخصیتهایی مانند محمدمهدی نراقی[۱۰] و احمد بن مصطفی مراغی[۱۱] در باب معجزه نگاشتههایی داشتهاند. برهان معجزات به چند روش تقریر(گزارش) شده که به سه روش آن اشاره میشود:
تقریر اول
امور غریبهای مانند تبدیل عصا به اژدها، زنده کردن مردگان، دو نیم شدن ماه و سرد شدن آتش که از پیامبران و امامان صادر شده است به حکم عقل نمیتواند سر منشا انسانی داشته باشد. باید صانع حکیمی باشد که قدرتی کامل و تدبیری دقیق و جزئینگر پشتوانه آن باشد. نه تنها در معجزات، زمانی که انسان در رویدادهای پیرامونی خود تفکر نماید، به این نتیجه میرسد که اموری بوده است که خارج از تصمیم و توان او بوده است و از آن بالاتر با دقت بیشتر در اتفاقات عالم، به این نتیجه میرسد چرا بیشتر امور عجیبند و ما فقط به آن عادت نمودهایم مانند کیفیت خلق انسان و سبز شدن درختان. پس اگر دقیقتر نگاه کنیم تمامی این رویدادها از جانب خداوند صادر میشود.[۱۲]
این تقریر دلیل چهارم ملا محمد مهدی نراقی در برهانهای اثبات خداوند است. خلاصه این تقریر این است که اگر دلالت معجزات بر صدق ادعای پیامبری کامل باشد، با واسطه خداوند نیز اثبات میشود.[۱۳]
تقریر دوم
مردمان با هر عقیدهای، بنا بر ظرفیت وجودی خود هنگامی که مقداری تحت فشار قرار میگیرند، برای رهایی از مهلکه دست به دامان خالق خود شده و از او میخواهند تا آنها را از این برهه برهاند. این حالت که در نامیدی از همه امیدها، بی اندیشه به آفریدگار پناه میبرند، نشان از یقین به وجود خداوند است. [۱۴]
این تقریر دلیل هفتم ملا محمد مهدی نراقی در برهانهای اثبات خداوند است. گفته شده این برهان بر نبوت عامه و خاصه استدلال نکرده و برای پیشبرد برهان به تجربههای مردم تکیه نموده است.[۱۵]
تقریر سوم
هرچند در تعداد معجزات و مصداقهای معجزه میان دانشمندان اختلاف نظر وجود دارد، همگان اتفاق نظر دارند که در طول تاریخ معجزات زیادی اتفاق افتاده است. بر همین اساس نمیتوان علت معجزه را به غیر از مداخله خداوند در امور طبیعی توضیح داد.[۱۶] این تقریر به هاسپرز تعلق دارد و آگوستین نیز آنرا با این تفاوت که حدوث عالم را هم به آن اضافه میکند همینگونه تقریر کرده است.[۱۷] این تقریر اینگونه خلاصه شده است که وقوع معجزه نیازمند خداست، اما راهی برای اثبات وقوع آن وجود ندارد.[۱۸]
اندیشمندانی نظیر ابن سینا، ملاصدرا[۱۹] و آیت الله جوادی[۲۰] برهان معجزه را برای اثبات وجود خداوند کافی نمیداند ولی شخصیتهایی مانند محمدمهدی نراقی[۲۰] و احمد بن مصطفی مراغی[۲۱] از این برهان در راه اثبات خداوند استفاده کردهاند. ابن سینا معتقد است معجزات پس از کشف علت، امری عادی تلقی میشوند.[۲۲] جعفر سبحانی نیز معتقد است که معجزه تنها بر ادعای نبوت دلالت میکند و آن هم متوقف بر حسن و قبح عقلی است.[۲۳]
انتقادات
اندیشمندانی نظیر ابن سینا، ملاصدرا[۲۴] و آیت الله جوادی[۲۵] برهان معجزه را برای اثبات وجود خداوند کافی نمیداند ولی شخصیتهایی مانند محمدمهدی نراقی[۲۵] و احمد بن مصطفی مراغی[۲۶] از این برهان در راه اثبات خداوند استفاده کردهاند. ابن سینا معتقد است معجزات پس از کشف علت، امری عادی تلقی میشوند.[۲۷] آیتالله سبحانی نیز معتقد است که معجزه تنها بر ادعای نبوت دلالت میکند و آن هم متوقف بر حسن و قبح عقلی است.[۲۸] هاسپرز گفته است راهی وجود ندارد تا نشان دهیم معجزهای رخ داده است.[۲۹] آیتالله جوادی آملی برهان معجزه را برای اثبات خداوند کافی نمیداند مگر اینکه به برهان وجوب و امکان بازگردد.[۳۰]
هیوم نیز گفته است معجزه یا اتفاق نیفتاده و یا قابل اثبات نیست، زیرا ۱.معجزهای نیست که به تعداد کافی آن را تایید کرده باشند تا اعتراف به آن اجتنابناپذیر باشد.[۳۱]۲.نمونههای بسیاری از معجزههای جعلی گزارش شده که به دلیل کشش بشر به امور خارقالعاده است و اگر روح دین با این امور درآمیزد، عقل سلیم پایان مییابد۳.این اخبار بیشتر میان اقوام جاهل و وحشی گزارش شده که احتمال نادرست بودن آنرا افزایش میدهد.[۳۲] عبدالحسین خسروپناه در پاسخ به اشکال هیوم گفته است اشکالات هیوم با مبانی فلسفی خودش که انکار اصل علیت است کنار میرود، زیرا از نگاه هیوم قانون طبیعت تنها یک احتمال تایید شده است و نمی توان آینده را پیش بینی یا گذشته را به قضاوت نشست و شواهد تاریخی را مقابل تجربه قرار داد.[۳۳]همچنین خسروپناه تواتر گزارشهای معجزات را بسیار زیاد میداند.[۳۴]
برهان معجزه در قرآن
اصطلاح معجزه از قرن دوم هجری متداول شد و در قرآن از معجزه با عبارت آیه یاد شده است.[۳۵]
امامت امام عصر(عج)
گفته شده برهان معجزه علاوه بر ادعای نبوت میتواند برای اثبات مدعای امامت نیز به کار رود و بر همین اساس امامت امام دوازدهم شیعیان را نیز اثبات میکند.[۳۶]
پانویس
منبع
- قرآن کریم.
- خسروپناه، عبدالحسین، «دلالت معجزات بر اثبات وجود خدا»، قبسات، شماره۱۱، پائیز۱۳۸۵.
- رضایی، محمد علی، پژوهشی در اعجاز علمی قرآن، رشت، کتاب مبین، ۱۳۸۱ش.
- سبحانی، جعفر، الاهیات علی هدی الکتاب و السنت و العقل، قم، امام صادق(ع)، چاپ پنجم،۱۴۲۳ق.
- سعیدی روشن، محمدباقر، «معجزه شناسی»، قم، انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، چاپ دوم، ۱۳۹۲ش.
- شمسآبادی، محمدعلی، «برهان معجزه در مسیر اثبات وجود خدا»، فرهنگ پژوهش، شماره۱۴، پائیز و تابستان۱۳۹۲.
- طیب، عبدالحسین، اطیب البیان فی تفسیر القرآن، تهران، دارالکتب الاسلامیه، چاپ دوم، ۱۳۷۸ش.
- قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر قمی، تحقیق: سید طیب موسوی جزائری، قم، دارالکتب الاسلامیه، چاپ چهارم، ۱۳۶۷ش.
- مسعودی، ابوالحسن، اثبات الوصیه للامام علیبن ابیطالب، قم، انصاریان، بیچا، ۱۴۲۳ق.
- «معجزه»، تارنمای دانشنامه اسلامی،تاریخ درج: بیتا، تاریخ بازدید: ۱۹ تیر۱۳۹۸.
- معرفت، محمدهادی، «معجزه، ضرورتی دفاعی»، فصلنامه الهیات و حقوق، شماره۱۱، بهار۱۳۸۳.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۷۴ش.
- نراقی، محمدمهدی بن ابیذر، انیس الموحدین، تهران، الزهرا(س)، چاپ دوم،۱۴۰۳ق.
- ↑ جوادی آملی، تبیین براهین اثبات خدا، ۱۳۸۶ش، ص۲۵۷.
- ↑ خسروپناه، «دلالت معجزات بر اثبات وجود خدا»، ص۷۹.
- ↑ سعیدی روشن، معجزه شناسی، ۱۳۹۲ش، ص۱۱؛ «معجزه»، تارنمای دانشنامه اسلامی، ذیل عنوان معجزه.
- ↑ سعیدی روشن، «معجزه شناسی»، ۱۳۹۲ش، ص۱۰۴.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۸، ص۳۵۸.
- ↑ رضایی اصفهانی، پژوهشی در اعجاز علمی قرآن، ص۶۴ و۶۵.
- ↑ میرباقری و یزدانی، «نقد و بررسی برهان معجزه بر اثبات وجود خدا از دیدگاه فیلسوفان دین مغرب زمین»، ص۱۱-۱۵.
- ↑ خسروپناه، «دلالت معجزات بر اثبات وجود خدا»، ص۸۱.
- ↑ شمسآبادی، «برهان معجزه در مسیر اثبات وجود خدا»، ص۱۱۷.
- ↑ ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ شمسآبادی، «برهان معجزه در مسیر اثبات وجود خدا»، ص۱۱۳.
- ↑ شمسآبادی، «برهان معجزه در مسیر اثبات وجود خدا»، ص۱۲۱.
- ↑ نراقی، انیس الموحدین، ۱۴۰۳ق، ص۵۳-۵۴.
- ↑ خسروپناه، «دلالت معجزات بر اثبات وجود خدا»، ص۸۲.
- ↑ نراقی، انیس الموحدین، ۱۴۰۳ق، ص۵۷-۵۸.
- ↑ خسروپناه، «دلالت معجزات بر اثبات وجود خدا»، ص۸۴.
- ↑ خسروپناه، «دلالت معجزات بر اثبات وجود خدا»، ص۸۴.
- ↑ شمسآبادی، «برهان معجزه در مسیر اثبات وجود خدا»، ص۱۱۸.
- ↑ خسروپناه، «دلالت معجزات بر اثبات وجود خدا»، ص۸۵.
- ↑ شمسآبادی، «برهان معجزه در مسیر اثبات وجود خدا»، ص۱۱۷.
- ↑ ۲۰٫۰ ۲۰٫۱ شمسآبادی، «برهان معجزه در مسیر اثبات وجود خدا»، ص۱۱۳.
- ↑ شمسآبادی، «برهان معجزه در مسیر اثبات وجود خدا»، ص۱۲۱.
- ↑ شمسآبادی، «برهان معجزه در مسیر اثبات وجود خدا»، ص۱۱۶.
- ↑ سبحانی، الاهیات علی هدی الکتاب و السنت و العقل، ۱۴۲۳ق، ص
- ↑ شمسآبادی، «برهان معجزه در مسیر اثبات وجود خدا»، ص۱۱۷.
- ↑ ۲۵٫۰ ۲۵٫۱ شمسآبادی، «برهان معجزه در مسیر اثبات وجود خدا»، ص۱۱۳.
- ↑ شمسآبادی، «برهان معجزه در مسیر اثبات وجود خدا»، ص۱۲۱.
- ↑ شمسآبادی، «برهان معجزه در مسیر اثبات وجود خدا»، ص۱۱۶.
- ↑ سبحانی، الاهیات علی هدی الکتاب و السنت و العقل، ۱۴۲۳ق، ص
- ↑ خسروپناه، «دلالت معجزات بر اثبات وجود خدا»، ص۸۵.
- ↑ خسروپناه، «دلالت معجزات بر اثبات وجود خدا»، ص۹۰.
- ↑ خسروپناه، «دلالت معجزات بر اثبات وجود خدا»، ص۸۸.
- ↑ خسروپناه، «دلالت معجزات بر اثبات وجود خدا»، ص۸۸-۸۹.
- ↑ خسروپناه، «دلالت معجزات بر اثبات وجود خدا»، ص۸۹.
- ↑ خسروپناه، «دلالت معجزات بر اثبات وجود خدا»، ص۹۳.
- ↑ معرفت، «معجزه، ضرورتی دفاعی»، ص۸.
- ↑ ربانی گلپایگانی، «بررسی و تحلیل برهان معجزه بر امامت امام عصر(عج)»، ص۱۱.