پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی: تفاوت میان نسخهها
imported>Mahboobi بدون خلاصۀ ویرایش |
imported>Mahboobi بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۲۵۲: | خط ۲۵۲: | ||
گروه های پژوهشی مرکز اخلاق و تربيت عبارتند از: | گروه های پژوهشی مرکز اخلاق و تربيت عبارتند از: | ||
# گروه اخلاق | # گروه اخلاق | ||
# گروه تربیت | # گروه تربیت.<ref>[http://www.isca.ac.ir/Portal/home/?news/208417/208473/208595/%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2%20%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82%20%D9%88%20%D8%AA%D8%B1%D8%A8%D9%8A%D8%AA مرکز اخلاق و تربیت اسلامی]</ref> | ||
===پژوهشکده مطالعات اسلامی اصفهان=== | ===پژوهشکده مطالعات اسلامی اصفهان=== | ||
| خط ۲۶۹: | خط ۲۶۹: | ||
# گروه اخلاق | # گروه اخلاق | ||
# گروه فلسفه و کلام | # گروه فلسفه و کلام | ||
# گروه فقه و حقوق | # گروه فقه و حقوق.<ref>[http://www.isca.ac.ir/Portal/home/?news/208417/208473/218525/%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4%DA%A9%D8%AF%D9%87%20%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D8%AA%20%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C پژوهشکده مطالعات اسلامی]</ref> | ||
===مرکز پژوهشهای علوم اسلامی و انسانی=== | ===مرکز پژوهشهای علوم اسلامی و انسانی=== | ||
| خط ۲۸۳: | خط ۲۸۳: | ||
# تلاش در جهت تحقق اهداف کلی دفتر که عبارت است از تولید نرمافزار اندیشه دینی و تأمین نیازهای معرفتی انسان امروز در عرصة فرهنگ | # تلاش در جهت تحقق اهداف کلی دفتر که عبارت است از تولید نرمافزار اندیشه دینی و تأمین نیازهای معرفتی انسان امروز در عرصة فرهنگ | ||
# پاسخگویی به نیازهای علمی و شبهات نو پیدا، پرسشهای جامعه اسلامی و محیطهای علمی | # پاسخگویی به نیازهای علمی و شبهات نو پیدا، پرسشهای جامعه اسلامی و محیطهای علمی | ||
# شناسایی نیازهای علمی ـ پژوهشی حوزههای علمیه و طلاب با استفاده از تکنیکهای علمی جامعهشناختی به منظور برنامهریزی اثربخش مطلوب در حوزه علمیه | # شناسایی نیازهای علمی ـ پژوهشی حوزههای علمیه و طلاب با استفاده از تکنیکهای علمی جامعهشناختی به منظور برنامهریزی اثربخش مطلوب در حوزه علمیه.<ref>[http://www.isca.ac.ir/Portal/home/?news/208417/208473/218527/%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2%20%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C%20%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85%20%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C%20%D9%88%20%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C مرکز پژوهشهای علوم اسلامی و انسانی]</ref> | ||
==نشریات== | ==نشریات== | ||
نسخهٔ ۲۵ ژوئیهٔ ۲۰۱۵، ساعت ۱۴:۱۷
 | این مقاله هماکنون در دست ویرایش است.
این برچسب در تاریخ ۲۵ ژوئیه ۲۰۱۵ توسط [[کاربر:{{{کاربر}}}]] برای جلوگیری از تعارض ویرایشی اینجا گذاشته شده است. اگر بیش از پنج روز از آخرین ویرایش مقاله میگذرد میتوانید برچسب را بردارید. در غیر این صورت، شکیبایی کرده و تغییری در مقاله ایجاد نکنید. |
پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی
تاریخچه
در سال 1358 به فرمان امام خمینی (ره) نهادی فرهنگی و تبلیغی در درون حوزه علمیه شکل گرفت که در سالهای بعد به نام دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم خوانده شد. این دفتر که وظیفه اصلیاش پر کردن خلأهای فرهنگی و تأمین نیازهای دینی برآمده از تأسیس نظام جمهوری اسلامی بود، در کنار فعالیتهای گوناگون تبلیغی، عرصههای آموزشی و پژوهشی را نیز به مجموعه فعالیتهای خود افزود و بهتدریج در زمینههای گوناگون علمی و تخصصی به تشکیل واحدها و گروههای مطالعاتی و تحقیقاتی اقدام کرد.
در سال 1362 ضرورت بازگشت به منابع اصیل اسلامی و بازشناسی و بازسازی فرهنگ دینی متناسب با شرایط و نیازمندیهای زمان، سبب شد تا نخستین مرکز پژوهشی دفتر با عنوان مرکز مطالعات و تحقیقات اسلامی شکل گیرد. این مرکز در روند تکاملی خود بهتدریج توانست با ایجاد چهار پژوهشکده (فلسفه و کلام اسلامی، فقه و حقوق، علوم و اندیشه سیاسی، تاریخ و سیره اهل بیت(ع))، و سه مرکز پژوهشی (احیای آثار اسلامی، اصطلاح نامه علوم اسلامی و پاسخگویی به سئوالات دینی) فعالیتهایی را در دستور کار خود قرار دهد.
خلأ تحقیقات علمی در عرصه قرآن و معارف قرآن، دفتر تبلیغات اسلامی را بر آن داشت تا مرکز مستقلی را بدین منظور پایهریزی کند. این مرکز با جذب طلاب قرآنپژوه و انجام پروژههای متعدد، هماکنون بزرگترین مرکز قرآنپژوهی کشور به شمار میآید.
با توجه به ضرورت انجام مطالعات علمی در موضوع مهدویت، تأسیس نخستین مؤسسه حوزوی در این عرصه به نام پژوهشکده مهدویت و آیندهپژوهی رقم خورد. این مؤسسه که از سال 1377 با عنوان «انتظار نور» آغاز به کار کرد، تأثیر بسزایی در گسترش مطالعات مهدوی(عج) در حوزه علمیه قم داشته است.
علاوه بر این، دفتر تبلیغات اسلامی در خراسان نیز فعالیتهای متنوع پژوهشی را از سال 1368 آغاز کرد و با استفاده از ظرفیت حوزه علمیه خراسان و دانشگاههای استان، گروههای علمی متعددی را راهاندازی نمود و با بهرهگیری از محققان توانمند، موفق به اجرای دهها طرح تحقیقاتی گردید. همچنین دفتر اصفهان نیز با توجه به اقتضائات محیطی و شرایط حوزه علمیه اصفهان، در سالهای اخیر برنامههای پژوهشی خود را آغاز کرده است.
در سال 1380 همزمان با برنامهریزی جامعِ دفتر تبلیغات اسلامی و تدوین بیانیه مأموریت، معاونت پژوهشی نیز به بازنگری و اصلاح ساختار، اهداف و خط مشیهای خود پرداخت و سرانجام، چشمانداز و سیاستهای کلان پژوهشی و همچنین اهداف و برنامههای پژوهشکدهها و گروههای پژوهشی خود را تنظیم و تدوین کرد. در ساختار جدیدِ دفتر مقرر گردید همه مراکز پژوهشی در قالب یک پژوهشگاه جامع سازماندهی شوند و پس از پیگیری های مکرر، سرانجام با تصویب چهار پژوهشکده در شورای عالی گسترش وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، در سال 1384 مجوز قطعی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی گرفته شد.[۱]
اهداف
پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی با اهتمام به تعمیق و توسعه دانش و معرفت اسلامی و تبیین و گسترش باور، بینش و ارزشهای اسلامی و انقلابی و به منظور افقگشایی علمی، نواندیشی دینی با رویکردی روشمند و نظامیافته به حوزه معرفت دینی تشکیل یافته است. این مجموعه با پشتوانه بیش از دو دهه فعالیت مستمر در عرصه علوم اسلامی و انسانی و با بهرهمندی از استادان حوزه و دانشگاه و محققان فاضل و نواندیش حوزه علمیه، تلاش دارد طبق فرموده رهبر انقلاب آیتالله خامنهای به عنوان نماد روشنفکری حوزه، به تولید اندیشه و پشتیبانی نظری از اندیشه و فرهنگ دینی و نظام اسلامی بپردازد.
اهداف پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی به شرح ذیل است:
- تبیین معارف ناب اسلام و پالایش فرهنگ دینی از پیرایههای جمود و التقاط؛
- تبیین نظاممند اسلام و ارائه الگوهای کارآمد فردی و اجتماعی متناسب با نیازهای جهان معاصرازطریق توسعه، تعمیق و توانمندسازی علوم اسلامی؛
- تأمین پشتوانههای علمی برای نظامبخشی و کارآمدسازی حکومت دینی و انقلاب اسلامی.[۲]
وظایف
- بررسی و شناسایی نیازهای پژوهشی در زمینه علوم و فرهنگ اسلامی؛
- اجرای طرحهای پژوهشی بنیادی، کاربردی و توسعهای در زمینههای علوم و فرهنگ اسلامی؛
- فراهم کردن امکانات لازم و متناسب با فعالیتهای پژوهشی مرتبط؛
- همکاری پژوهشی با دانشگاهها و مؤسسات پژوهشی داخل و خارج کشور به منظور ارتقای کیفیت فعالیتهای پژوهشی در زمینه علوم و فرهنگ اسلامی با رعایت ضوابط و مقررات؛
- ارائه خدمات مشاورهای به اشخاص حقیقی و حقوقی بر اساس نتایج فعالیتهای علمی و پژوهشی انجام شده در پژوهشگاه؛
- انتشار مجله، کتاب علمی، جزوه آموزشی، تولید نرمافزار و برنامههای رایانهای متناسب با اهداف پژوهشگاه طبق ضوابط و مقررات در پژوهشگاه؛
- برگزاری همایشهای علمی و ارائه دستاوردهای پژوهشی در قالب کارگاههای آموزشی با رعایت ضوابط و مقررات مربوط.[۳]
ساختار
هیات امنا
ترکیب هیات امنا عبارتند از:
- رئیس دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم (رئیس هیات امنا)
- نماینده وزیر علوم، تحقیقات و فناوری
- استاندار قم (یا مشاور یا معاون وی با رعایت مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی)
- رئیس پژوهشگاه (دبیر هیات امنا)
- دو تن از شخصیت های علمی ـ فرهنگی کشور که نقش موثری در توسعه و پیشرفت پژوهشگاه داشته باشند.
- یک یا سه تن از اعضای هیات علمی دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی و پژوهشی در مرتبه استادیاری و یا بالاتر و با پنج سال سابقه کار آموزشی و پژوهشی در دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی و تحقیقاتی.
اعضای مذکور در ردیف 5 و 6 با تایید و حکم وزیر علوم، تحقیقات و فناوری برای مدت چهار سال منصوب می شوند. معرفی و انتصاب مجدد آنان بلامانع است و تا زمانی که افراد جدیدی به جای آنان منصوب نشده باشند همچنان به وظایف و اختیارات قانونی خود ادامه می دهند.
هیات امنا حداقل در هر فصل از سال، یک بار به دعوت رئیس هیات امنا تشکیل جلسه می دهد. در صورت لزوم به پیشنهاد نماینده وزیر علوم، تحقیقات و فناوری یا رئیس پژوهشگاه یا سه تن از اعضا پس از تایید رئیس هیات امنا، جلسه فوق العاده هیات امنا تشکیل می شود.
جلسه های هیات امنا با حضور حداقل نصف به علاوه یک کل اعضای هیات امنا رسمیت می یابد و تصمیم های آنان با رای اکثریت بیش از نصف کل اعضای هیات امنا معتبر است.
رؤسای پژوهشگاه
حوزه ریاست
حوزه ریاست و روابط عمومی پژوهشگاه عهده دار انجام امور مربوط به ریاست پژوهشگاه و اطلاع رسانی اخبار و اطلاعات پژوهشی می باشد، و در زمینه مأموریت های زیر انجام وظیفه میکند:
اطلاع یابی از نظرات و دیدگاههای مخاطبان درباره عملکرد و فعالیت های پژوهشگاه، ابلاغ بخشنامه ها، دستورالعمل ها و دستورات رئیس پژوهشگاه به واحدهای پژوهشگاه، انعکاس سیاست ها، برنامه ها، اخبار و مواضع پژوهشگاه در رسانه های عمومی، انجام امور مربوط به مکاتبات و ارجاعات نامه های رئیس پژوهشگاه، جمع آوری اطلاعات و تهیه و تنظیم گزارشات درون سازمانی و برون سازمانی مورد نیاز، برنامه ریزی و هماهنگی جلسات، ملاقات ها و بازدید های رئیس پژوهشگاه، رسیدگی به امور مراجعان و ملاقات کنندگان رئیس پژوهشگاه، پوشش خبری و تبلیغاتی سمینارها، نشست ها و نمایشگاه های پژوهشگاه.
بخش های ذیل زیر نظر حوزه ریاست فعالیت می کنند:
- دفتر ریاست و روابط عمومی
- اداره امور هیأت علمی
- گروه طرح و برنامه
- اداره حراست
- اداره نشر
- اداراه فناوری اطلاعات
معاونت پژوهش
بخش های ذیل زیر نظر معاونت پژوهش فعالیت می کنند:
- اداره کتابخانه ها و اسناد
- اداره همکاری های علمی و بین المللی
- گروه برنامه ریزی و ارزشیابی
- واحد ترجمه
معاونت انسانی و پشتیبانی
قسمت های ذیل زیر نظر معاونت انسانی و پشتیبانی فعالیت می کنند:
- اداره منابع انسانی
- اداره امور پشتیبانی
- اداره امور مالی
پژوهشکده ها و مراکز
پژوهشکده تاریخ و سیره اهل بیت(ع)
پژوهشکده تاریخ و سیره اهلبیت (ع)، به منظور بررسی روشمند حوزههای مرتبط با تاریخ و سیره اهلبیت (ع) و بسترهای تأثیرگذار در آن، از سال 1364 فعالیت خود را آغاز کرد.
تمرکز بر جوانب گوناگون تاریخ و سیره امامان(ع) و سازوکارهای منطقی و اصولی دستیابی به حقایق تاریخی و همچنین مطالعه و تحقیق درباره هویت تاریخی تشیع و نقش آن در فرهنگ و تمدن اسلامی اساسیترین رویکردهای پژوهشکده بوده است.
گروه های پژوهشی پژوهشکده تاریخ و سیره اهلبیت (ع) به شرح ذیل است:
- گروه سیره اهل بیت(ع)
- گروه تاریخ تشیع
- گروه فرهنگ و تمدن اسلامی [۴]
پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی
پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی در سال 1373 به منظور تحقیق و پژوهش در زمینه علوم و اندیشه سیاسی اسلام، کار خود را آغاز کرد.
اهداف این پژوهشکده به شرح ذیل است:
- تبیین دانش سیاسی اسلام؛
- تبیین نظام سیاسی اسلام از طریق توانمندسازی و توسعه اندیشه سیاسی اسلام؛
- نقد و بررسی تراث سیاسی اسلامی؛
- مطالعه، تحقیق، نقد و بررسی و اجرای طرحهای پژوهشی در زمینه اندیشه سیاسی اندیشمندان مسلمان و اندیشههای سیاسی غیراسلامی؛
- شناسایی آسیبها، چالشها و کاستیهای دانش سیاسی اسلامی، به منظور پاسخگویی به نیازها و مطالبات جامعه و انسان معاصر.
گروه های پژوهشی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی عبارتند از:
- گروه علومسیاسی
- گروه فلسفه سیاسی
- گروه فقه سیاسی[۵]
پژوهشکده فقه و حقوق
پژوهشکده فقه و حقوق در سال 1374 با هدف بازکاوی روشها و چارچوبهای نظری دانش فقه در عرصههای نو فردی و اجتماعی تأسیس شد. این مجموعه علاوه بر تحقیق گسترده در مسائل جدید فقهی و ترجمه آثار حقوقی، به تدوین کتابشناسیهای مرجع و موسوعههای تخصصی در موضوعات فقهی و حقوقی اهتمام ورزیده است.
اهداف پژوهشکده فقه و حقوق به شرح ذیل است:
- تبیین و تنقیح مبانی و چارچوبهای نظری دانش فقه، به منظور توانمندسازی و توسعه آن به عرصههای گوناگون فردی و اجتماعی؛
- تبیین و ترسیم نظام حقوقی اسلام و نشاندادن برتری آن نسبت به سایر نظامهای حقوقی؛
- ارائه الگوهای کارآمد فقهی، برای پاسخگویی به نیازها و پرسشهای اساسی جامعه معاصر؛ارائه تحلیلهای نوآمد و خردپسند از آموزههای فقهی و حقوقی؛
- تبیین مبانی و مسائل فقهی و حقوقی نظام جمهوری اسلامی و پاسخگویی به نیازهای آن.
گروههای پژوهشی پژوهشکده فقه و حقوق عبارتند از:
- گروه فلسفه فقه و حقوق اسلامی
- گروه دانشهای وابسته به فقه (اصول فقه، قواعد فقه، رجال و حدیث)
- گروه مسائل فقهی و حقوقی.[۶]
پژوهشکده فلسفه و کلام
پژوهشکده فلسفه و کلام اسلامی با اهداف ذیل فعالیت خود را آغاز کرد:
- تبیین و تنقیح مبانى و چارچوبهاى نظرى فلسفه و کلام به منظور توسعه و توانمندسازى آنها، جهت پاسخگویى به نیازهاى فردى و اجتماعى.
- بازشناسى و تبیین نظاممند آموزههاى نظرى اسلام.
- دفاع عقلانى از آموزههاى اسلامى و پاسخگویى به شبهات فلسفى و کلامى.
- نوآورى در بیان آموزههاى اسلامى و فهمپذیر ساختن آن متناسب با سطوح گوناگون مخاطبان.
در این پژوهشکده سه گروه پژوهشی وجود دارد که عبارتند از:
- گروه فلسفه
- گروه کلام اسلامى
- گروه فلسفه اخلاق.[۷]
پژوهشکده مهدویت و آینده پژوهی
پژوهشکده مهدویت و آیندهپژوهی، از سال 1377 فعالیت خود را با محور آموزه مهدویت و با رویکردی آینده نگرانه آغاز نموده است. همت پژوهشکده بر آن است تا با استفاده از شاخصها و ویژگیهای جامعه آرمانی مهدوی و بهرهگیری از روشهای آیندهپژوهانه، چشماندازهای مطلوب جامعه اسلامی امروز را بررسی و افقهای آینده مطلوب و بدیل را برای جامعه منتظر تدوین نماید.
اهداف این پژوهشکده به شرح ذیل است:
- تبیین ابعاد علمی آموزه مهدویت در حوزههای مختلف با استفاده از مبانی قرآنی، روایی و کلامی- فلسفی؛
- نظریهپردازی و ارائه راهکارهای مناسب در پاسخ به نیازهای نظام اسلامی بر اساس آموزه مهدویت و مدینه فاضله مهدوی؛
- فراهمسازی زمینه تبادل نظر و تضارب آرا در تبیین آرمانشهر مهدوی از طریق برگزاری کرسیهای نقد و نظریهپردازی؛
- ترسیم چشماندازهای مطلوب از آینده جهان در راستای تحقق جامعه آرمانی مهدوی؛
- ارائه پاسخها و راهکارهای مهدوی به بحرانها و چالشهای فراروی بشر؛
- شناخت موقعیت فرهنگی اجتماعی جامعه منتظر و مسائل پیش روی آن، با تأکید بر رویکرد آیندهپژوهی.
گروههای پژوهشی پژوهشکده مهدویت و آینده پژوهی عبارتند از:
- گروه مبانی مهدویت
- گروه فرهنگ مهدویت
- گروه آیندهپژوهی.[۸]
مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی
تأسیس مرکز اطلاعات و مدارک، حاصل تجربــه بیش از بیست سال تلاش مستمــر دفتر تبلیغــات اسلامی در عرصــه اطلاعرسانی دینـی است. در این مدت، معاونت پژوهشی دفتر تبلیغات اسلامی فعالیتهای متعددی را در عرصه مدیریت اطلاعات و فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) سامان داد که تأسیس پایگاههای بلاغ و شارح، تولید نرمافزارهای مختلف، تدوین اصطلاحنامههای علوم اسلامی، فرهنگهای مستند علوم اسلامی، طراحی کتابخانه دیجیتالی اسلامی از آن جمله است.
اهداف این مرکز به شرح ذیل است:
- تدوین اصطلاح نامه ها و فرهنگهای مستند علوم اسلامی، به عنوان چارچوب و پایه اساسی اطلاعرسانی نوین دینی؛
- بازشناسی منابع و مدارک اسلامی و حوزههای وابسته (مکتوب، صوتی، تصویری و...) و معرفی آنها در قالبهای علمی و استاندارد؛
- ساماندهی و طبقه بندی اطلاعات دینی و تولید محتوای قابل عرضه در عرصه فناوری اطلاعات و ارتباطات؛
- شناسایی جدیدترین استانداردهای علمی و فنون اطلاعرسانی و بکارگیری آنها در عرصه اطلاعرسانی دینپژوهی.
گروههای پژوهشی مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی عبارتند از:
- گروه اصطلاح نامه
- گروه فرهنگنامه
- گروه نمایهسازی و فهرستنویسی.[۹]
مرکز فرهنگ و معارف قرآن
مرکز فرهنگ و معارف قرآن در سال 1366 با هدف گسترش فرهنگ و معارف قرآن و دفاع ازحقانیت آموزههاى آن شکل گرفت و با نگاهى کاملاً نو به عرصه هاى تفسیر، ترجمه و موضوعات قرآنى، به جهتدهى فعالیتهاى قرآنى در حوزه علمیه قم، کمک شایانی نموده است.
اهداف و وظایف این مرکز به شرح ذیل است:
- مدیریت و پیشبرد روشهای قرآن پژوهی
- پژوهشهای مسئله محور و مطابق نیاز جامعه معاصر
- توسعه فرهنگ قرآن بنیان
- توسعه علوم و معارف قرآنی بر پایه آموزه های اهل بیت علیهم السلام
- باز آفرینی و مهندسی نظامهای جاری در جامعه بر اساس قرآن
- گفتگو، تعامل، هماهنگی و مشارکت با موسسات و نهادهای قرآن پژوهی
- استفاده از نخبگان حوزوی و دانشگاهی در فعالیتهای قرآن پژوهی
- رصد، بررسی و نقد شبهات در حوزه علوم ومعارف قرآن
- تسهیل دسترسی قرآن پژوهان و اساتید علوم و معارف قرآنی به منابع قرآنی با تدوین تفسیرهای جامع ( ترتیبی و موضوعی مسئله محور) و تدوین متون آموزشی، ترجمه های گوناگون، دایره المعارفها و فرهنگنامه های قرآنی.
گروههای پژوهشی مرکز فرهنگ و معارف قرآن عبارتند از:
- گروه دائره المعارف های قرآنی
- گروه فرهنگ نامه ها و معاجم قرآنی
- گروه تفسیر موضوعی
- گروه علوم قرآنی
- گروه تفسیر تربیتی و تدوین متون آموزشی
- گروه قرآن پژوهی (پاسخ به شبهات).[۱۰]
مرکز احیای آثار اسلامی
مرکز احیای آثار اسلامی، در سال 1364 با هدف بازسازی انتقادی متون اساسی شیعی آغاز به کار کرد. این مرکز طی این مدت با بهره گیری از محققان نامورِ تصحیح انتقادی متون و استفاده از آخرین یافته های این عرصه، تا کنون آثار مهمی از تراث ماندگار علمی شیعه را تحقیق و در قالب صد جلد کتاب منتشر کرده است و بهعنوان مرکزی کارآمد در این عرصه شناخته می شود. تا کنون هجده اثر از آثار این مرکز در جشنوارههای علمی کشور از جمله کتاب سال کشور و کتاب سال حوزه برگزیده و شایسته تقدیر شده است.
اهداف این مرکز به شرح ذیل است:
- تسهیل و آسان سازی دسترسی به منابع علوم اسلامی؛
- بازشناسی میراث علمی اسلامی؛
- پاسخگویی به نیازهای تخصصی محققان دین پژوه با ابداع شیوه های نو درحوزه احیای آثار و متون علمی اسلامی.
گروههای پژوهشی مرکز احیای آثار اسلامی عبارتند از:
- گروه کتابشناسی و نسخه شناسی؛
- گروه تصحیح و احیای آثار.[۱۱]
مرکز مطالعات فرهنگی ـ اجتماعی
ضرورت های ناشی از وقوع انقلاب اسلامی و تشکیل حاکمیت دینی و اهمیتیابی روزافزون مطالعات اجتماعی تحت تأثیر ضرورتهای عصری و تکثر و تنوع روزافزون مسایل و معضلات اجتماعی و بحرانهای محیطی به تبع اوضاع و شرایط پرتلاطم جهان معاصر و فرآیند جهانی شدن از یک سو و ضرورت اتخاذ مواضع مسئولانه و واقعبینانه مراکز دینی در مواجهه با این وضعیت که بالطبع نیازمند مطالعات محققانه و روزآمد خواهد بود از سوی دیگر، نیاز به پژوهشکدهای برای مطالعات اجتماعی ـ فرهنگی را بیش از پیش مسجل ساخته است.
اهداف کلان این مرکز به شرح ذیل است:
- انجام مطالعات راهبردی براساس نظریات اسلامی در حوزههای اجتماعی و فرهنگی.
- شناخت، تحلیل و رصد شرایط دینی جامعه و انعکاس آن به مراکز پژوهشی، فرهنگی و مراجع تصمیمگیری نظام.
- شناخت و بررسی موقعیت فرهنگی ـ اجتماعی و تحولات آینده حوزه و روحانیت.
- انجام مطالعات نظری ـ بنیادی مورد نیاز در حوزه فرهنگی و اجتماعی و تأثیرگذار در اهداف پیشین.
گروههای پژوهشی مرکز مطالعات فرهنگی ـ اجتماعی عبارتند از:
- گروه مطالعات بنیادی و دین پژوهی فرهنگی ـ اجتماعی
- گروه مطالعات حوزه و روحانیت.[۱۲]
مرکز اخلاق و تربیت اسلامی
مرکز اخلاق و تربیت اسلامی از سال 1382با عنوان گروه اخلاق و تربیت فعالیتش را آغاز کرد و در سال 1386 با ظرفیت دو گروه پژوهشی و اختصاص نام مرکز، دور جدید فعالیت خود را آغاز کرده است.
اهداف این مرکز به شرح ذیل است:
- تبیین و تنقیح مبانی و چارچوب های نظری دانش اخلاق و تربیت اسلامی به منظور توانمندسازی و توسعه آن به عرصههای گوناگون فردی و اجتماعی؛
- تبیین و ترسیم نظام اخلاقی ـ تربیتی اسلام و اثبات کارآمدی و برتری آن نسبت به سایر نظامهای اخلاقی ـ تربیتی؛
- دفاع عقلانی از آموزههای اخلاقی و تربیتی اسلام و پاسخگویی به شبهات این حوزه؛
- ارائه الگوهای نوآمد اخلاقی ـ تربیتی در راستای پاسخگویی به نیازهای انسان و جامعه معاصر؛
- تشکیل مرکزی حرفهای و کارآمد در عرصه اخلاق اسلامی و تربیت اخلاقی ـ معنوی برای تأمین نیازهای مراکز سیاستگذاری و دستگاههای فرهنگی نظام جمهوری اسلامی؛
- تولید نرمافزار اخلاقی ـ تربیتی مورد نیاز تمدن اسلامی و تأکید بر اتخاذ رویکرد تمدنی در احیا و بسط معارف اخلاقی ـ تربیتی اسلام.
گروه های پژوهشی مرکز اخلاق و تربيت عبارتند از:
- گروه اخلاق
- گروه تربیت.[۱۳]
پژوهشکده مطالعات اسلامی اصفهان
این مجموعه که به نام «مرکز مطالعات اسلامی اصفهان» فعال بود در ساختار جدید به «پژوهشکده مطالعات اسلامی اصفهان» نامگذاری شد.
اهداف این پژوهشکده به شرح ذیل است:
- تبیین معارف ناب اسلام و پالایش و پیرایش فرهنگ دینی از پیرایههای جمود و التقاط متناسب با مخاطب و همراه با رویکرد مسألهمحوری.
- توسعه و توانمندسازی علوم اسلامی برای تبیین نظاممند اسلام و ارائه الگوهای کارآمد فردی و اجتماعی متناسب با نیازهای جامعه معاصر و تولید علم دینی و بومی.
- تأمین پشتوانههای علمی برای نظامبخشی و کارآمدسازی حکومت دینی با تکیه بر مدل ولایت فقیه.
- پاسخگویى به سؤالات و شبهات و دفاع از مبانى و باورهاى دینى با رویکرد مخاطبمحوری.
مرکز مطالعات اسلامی دارای چهار گروه پژوهشی فعال به شرح زیر است:
- گروه ادیان
- گروه اخلاق
- گروه فلسفه و کلام
- گروه فقه و حقوق.[۱۴]
مرکز پژوهشهای علوم اسلامی و انسانی
معاونت پژوهش دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی با هدف بازشناسی آموزههای علوم اسلامی و تبیین نظام فرهنگی ـ اجتماعی و اقتصادی جامعه اسلامی در سال 1383 تأسیس شد. و در سال 1392 تبدیل به «مرکز پژوهشهای علوم اسلامی و انسانی» و مرکزی از مراکز پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی شد.
اهداف و راهبردهای مرکز پژوهشهای علوم اسلامی و انسانی عبارتند از:
- نظریهپردازی و اندیشهسازی در عرصه مبانی علوم و فرهنگ اسلامی به منظور تأمین نیازهای فکری و فرهنگی مناطق اسلامی
- اجرای پروژههای بنیادی، کاربردی، میان رشتهای و تطبیقی در زمینه مبانی و اصول، الگوها، نظریهها و مسایل اجتماعی دین در جهت تأمین نیازهای جامعة دینی و مدیریت کلام نظام اسلامی
- ارتباط و همکاری فعال با شخصیتها، سازمانها، نهادها، دانشگاهها، پژوهشگاههای دولتی و خصوصی در داخل و خارج کشور در حوزه مبانی اسلامی و مطالعات فرهنگی به منظور پیشبرد اهداف پژوهشکده
- آمادهسازی و انتشار فراوردههای پژوهشی در قالب کتاب، نشریه، رسانههای دیداری و شنیداری، نرمافزار و پایگاه اطلاعرسانی.
- تلاش در جهت تحقق اهداف کلی دفتر که عبارت است از تولید نرمافزار اندیشه دینی و تأمین نیازهای معرفتی انسان امروز در عرصة فرهنگ
- پاسخگویی به نیازهای علمی و شبهات نو پیدا، پرسشهای جامعه اسلامی و محیطهای علمی
- شناسایی نیازهای علمی ـ پژوهشی حوزههای علمیه و طلاب با استفاده از تکنیکهای علمی جامعهشناختی به منظور برنامهریزی اثربخش مطلوب در حوزه علمیه.[۱۵]
نشریات
چندین نشریه زیر نظر پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی منتشر میشود که عبارتاند از:
- فصلنامه حوزه
- فصلنامه نقد و نظر
- دو ماهنامه آینه پژوهش
- فصلنامه فقه (کاوشی نو در فقه اسلامی)
- فصلنامه اسلام و مطالعات اجتماعی
- فصلنامه پژوهشهای قرآنی (شعبه خراسان)
- فصلنامه اخلاق اسلامی (شعبه اصفهان).[۱۶]
کتابخانه ها
کتابخانههای عمومی و تخصصی پژوهشگاه، با دو دهه فعالیت، اکنون از بزرگترین کتابخانههای دینی کشور محسوب میشوند که شامل مجموعههای زیر است:
- کتابخانه عمومی و اهل قلم حوزه
- کتابخانه تخصصی علوم اسلامی و انسانی
- کتابخانه تخصصی علوم و معارف قرآن
- آرشیو مطبوعات تخصصی.[۱۷]
جوایز
این پژوهشگاه تا کنون بیش از 630 اثر پژوهشی (295 اثر چاپ نشر پژوهشگاه و 335 اثر چاپ بوستان کتاب) منتشر کرده و 180جایزه (63 اثر نشر پژوهشگاه و 117 اثر نشر بوستان کتاب) آثار برگزیده در جشنوارهها و مجامع علمی کشور، کسب کرده است. در چهارمین جشنواره بینالمللی فارابی در سال 1389، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، مؤسسه برتر پژوهشی معرفی شد.[۱۸]
پانویس
منابع
- ↑ پژوهشگاه در یک نگاه
- ↑ پژوهشگاه در یک نگاه
- ↑ پژوهشگاه در یک نگاه
- ↑ پژوهشکده تاریخ و سیره
- ↑ پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی
- ↑ پژوهشکده فقه و حقوق
- ↑ پژوهشکده فلسفه و کلام
- ↑ پژوهشکده مهدویت و آینده پژوهی
- ↑ مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی
- ↑ مرکز فرهنگ و معارف قرآن
- ↑ مرکز احیای آثار اسلامی
- ↑ مرکز مطالعات فرهنگی ـ اجتماعی
- ↑ مرکز اخلاق و تربیت اسلامی
- ↑ پژوهشکده مطالعات اسلامی
- ↑ مرکز پژوهشهای علوم اسلامی و انسانی
- ↑ پژوهشگاه در یک نگاه
- ↑ پژوهشگاه در یک نگاه
- ↑ پژوهشگاه در یک نگاه