باز کردن منو اصلی

ويکی شيعه β

زلیخا

زُلَیْخا همسر عزیز مصر بود که بعد از ورود حضرت یوسف(ع) به خانه عزیز مصر در حالی که تازه به سن بلوغ رسیده بود دلباخته او شد. قرآن از زلیخا نامی نبرده و تنها با تعبیر «الَّتِی هُوَ فِی بَيْتِهَا»، زنی که یوسف در خانه آن زن بود، [۱] و «امْرَأَتُ الْعَزِیز»، همسر عزیز مصر، از او یاد می‌کند.[۲] با این حال در روایات به نام زلیخا اشاره شده است.[۳]

زلیخا از همسرش صاحب فرزند نمی‌شد.[۴] او زنی زیبا، ثروتمند[۵] و بت‌پرست بود.[۶] زلیخا با وجود شوهردار بودن، عاشق یوسفی شد که عزیز مصر او را به او پیشکش کرده بود.

آیات متعددی از سوره یوسف[۷] و آیاتی از سِفر پیدایشِ تورات[۸] به داستان عشق مادی زلیخا و برخورد یوسف با آن پرداخته‌اند.

براساس برخی منابع، پس از آن‌که زلیخا در دوران پیری توبه کرد و موحد شد، با دعای یوسف(ع) جوان گشته و با وی ازدواج کرد.[۹] اما برخی با بررسی روایات نقل شده در این مورد، آنها را به جهت مشکلاتی که از جهت سند و متن دارند، غیر قابل قبول دانسته‌اند.[۱۰]

داستان عشق زلیخا به حضرت یوسف، بازتاب‌های فراوانی در ادبیات فارسی داشته است، ابیات زیر نمونه‌ای از آن است:

پانویس

  1. سوره یوسف آیه ۲۳. کتابخانه مدرسه فقاهت
  2. سوره یوسف، آیه ۳۰.
  3. قمی، تفسیر القمی، ۱۴۰۴ق، ج۱، ص۳۵۷.
  4. کاشانی، تفسیر منهج الصادقین فی إلزام المخالفین، ۱۳۳۶ش، ج۵، ص۲۸.
  5. علامه مجلسی، بحار الأنوار، ۱۴۰۳ق، ج۱۲، ص۲۵۳.
  6. شیخ صدوق، عیون أخبار الرضا علیه‌السلام، ۱۳۷۸ق، ج۲، ص۴۵.
  7. برای نمونه: سوره یوسف، آیه ۲۳-۳۲.
  8. تورات، سِفر پیدایش، ۳۹: ۷-۲۰.
  9. فیض کاشانی، تفسیر الصافی، ۱۴۱۵ق، ج۳، ص۵۲.
  10. رجوع کنید: معارف و دیگران، «بررسی روایات تفسیري فریقین در مسئلۀ ازدواج حضرت یوسف با زلیخا»، ص۷تا۳۲.
  11. سعدی، دیوان اشعار، غزلیات، غزل ۵.
  12. سعدی، بوستان، باب نهم در توبه و راه صواب، حکایت زلیخا با یوسف(ع).

منابع

  • سعدی، بوستان، پایگاه اینترنتی گنجور.
  • سعدی، دیوان اشعار، پایگاه اینترنتی گنجور.
  • شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا(ع)، محقق و مصحح: لاجوردی، مهدی، تهران، نشر جهان، چاپ اول، ۱۳۷۸ق.
  • فیض کاشانی، ملامحسن، تفسیر الصافی، تحقیق: اعلمی، حسین، انتشارات الصدر، تهران، چاپ دوم، ۱۴۱۵ق.
  • قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر القمی، محقق، مصحح، موسوی جزائری، سید طیب، دار الکتاب، قم، چاپ سوم، ۱۴۰۴ق.
  • کاشانی، ملا فتح الله، تفسیر منهج الصادقین فی الزام المخالفین، کتابفروشی محمد حسن علمی، تهران، ۱۳۳۶ش.
  • ‌ مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، بیروت،‌ دار إحیاء التراث العربی، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق.
  • معارف و دیگران، "بررسی روایات تفسیري فریقین در مسئلۀ ازدواج حضرت یوسف با زلیخا" دو فصلنامه حدیث‌پژوهی، سال هفتم، شمارۀ سیزدهم، بهار و تابستان ۱۳۹۴.