مجمع ذخائر اسلامی

از ویکی شیعه
نسخهٔ تاریخ ‏۲۷ نوامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۳۱ توسط Bazeli (بحث | مشارکت‌ها)
مجمع ذخائر اسلامی
مجمع ذخائر اسلامی.jpg
آرم مؤسسه
اطلاعات کلی
نام‌های دیگر مجمع الذخائر الاسلامیة
تأسیس ۱۳۵۵ش
بنیانگذار سید احمد حسینی اشکوری
نوع فعالیت آموزشی • پژوهشی
گستره فعالیت داخلی و خارجی
فعالیت‌ها تحقیق متون عربی و فارسی • نشر متون کهن • فهرست‌نگاری نسخه‌های خطی و سنگی • عکس‌برداری و جمع‌آوری سنگ‌نوشته‌ها • مرمت و بازیابی کتاب‌ها و اسناد
مکان قم
رئیس سید صادق حسینی اشکوری (آصف‌آگاه)
سایر
وضعیت فعال
وبگاه https://mzi.ir/

مجمع ذخائر اسلامی (مجمع الذخائر الاسلامیة) مؤسسه‌ای تحیقیقاتی و پژوهشی در قم که در سال ۱۳۵۵ش با هدف تصحیح، تحقیق و نشر کتاب به‌همت سید احمد حسینی اشکوری تأسیس شد و پس از سال‌ها به آموزش و دیجیتال‌سازی متون اسلامی روی آورد. این مؤسسه به جمع‌آوری و تهیه فهرست‌های نسخ خطی و سنگی کتابخانه‌های ایران و خارج از ایران به زبان‌های فارسی و عربی پرداخته و از سنگ‌نوشته‌های ایران و دیگر ممالک اسلامی، اسنادی را جمع کرده است. روش فهرست‌نگاری مجمع ذخائر اسلامی در دو بخش کتاب‌شناسی و نسخه‌شناسی بوده است.

تأسیس

مجمع ذخائر اسلامی در سال ۱۳۵۵ش در قم تأسیس شد.[۱] سید احمد حسینی اشکوری پس از بازگشت از عراق به ایران در سال ۱۳۵۰ش با احساس اینکه متون حوزوی و شیعی در حوزه علمیه قم مورد بی‌توجهی قرار گرفته، با جمعی از طلاب این مجموعه را تأسیس کرد و به مقابله‌خوانی و نمونه‌خوانی نسخه‌ها پرداختند.[۲]

مهم‌ترین هدف آنان، رفع خلأ موجود در دستیابی به منابع اصلی شیعه و تصحیح و انتشار کتاب‌های مهم تشیع در موضوعات مختلف بود.[۳] آنها از همان ابتدا چند کتاب نظیر تبصرة المتعلمین نوشته علامه حلی، نهج المسترشدین اثر فاضل مقداد، الفخری فی انساب الطالبیین نوشته مروزی، منتخب الانوار المضیئة اثر نیلی و منیة المرید تألیف شهید ثانی و ترجمه البیان اثر آیت‌الله خویی به زبان فارسی را منتشر کردند.[۴] [۵]

تعطیلی موقت

این مجمع در سال ۱۳۶۶ش به‌دلیل ناتوانی مالی در تأمین هزینه‌ها، رو به تعطیلی گرایید و سپس سید صادق حسینی اشکوری فرزند بنیان‌گذار مجمع، در سال ۱۳۷۶ش مدیریت آن را بر عهده گرفت و با اخذ مجوزهای لازم، دور جدید فعالیت‌ها آغاز شد.[۶]

زمینه فعالیت‌ها

مجمع ذخائر اسلامی با ماهیت آموزشی، پژوهشی و انتشاراتی،[۷] اهداف و روش‌هایی را دنبال کرده است:

  • تحقیق متون عربی و فارسی در حوزه منابع اسلامی
  • نشر متون کهن و آثار دانشمندان اسلامی
  • فهرست‌نگاری نسخه‌های خطی و سنگی کتابخانه‌ها
  • سندخوانی و چاپ اسناد
  • تهیه تصاویر دیجیتالی از نسخه‌های خطی و سنگی و کتاب‌های کمیاب
  • عکس‌برداری و جمع‌آوری سنگ‌نوشته‌ها
  • مرمت و بازیابی کتاب‌ها و اسناد.[۸]

مخاطبان و فعالیت‌کنندگان

به گفته مدیر مجمع ذخائر اسلامی، مخاطبان این مجموعه، محققان و پژوهشگرانی هستند که در این حوزه‌ها فعالیت می‌کنند:

  • طلاب حوزه‌های علمیه و دانشجویان در سطوح عالیه در باب متون اسلامی و نسخه‌های خطی
  • اسلام‌شناسان غربی و مورخان اسلامی و مردم‌شناسان
  • گرافیست‌ها و خطاطان؛ در خصوص نسخه‌های خطی و متون کهن با توجه به جنبه‌های هنری
  • باستان‌شناسان و محققان بر روی سنگ‌نوشته‌ها
  • سندپژوهان خصوصاً کسانی که روی اسناد شرعی و اجتماعی اسلامی فعالیت می‌کنند.[۹]

چاپ فهرست نسخ خطی

یکی از مهم‌ترین آثار مجمع ذخائر اسلامی، چاپ کتاب «فهرست نسخه‌های خطی و اسناد» بوده که در بیش از ۲۴۰ جلد به چاپ رسیده است.[۱۰]

پانویس

منابع

  • فهرست نسخ خطی کتابخانه‌های اصفهان منتشر می‌شوند، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، تاریخ انتشار: ۱۳ آبان ۱۳۸۵ش.
  • مجمع ذخائر اسلامی از تأسیس تا کنون، سایت مجمع ذخائر اسلامی، تاریخ بازدید: ۳ آذر ۱۴۰۰ش.
  • مجمع ذخائر اسلامی، معاونت پژوهش حوزه‌های علمیه، تاریخ بازدید: ۳ آذر ۱۴۰۰ش.
  • مروری بر فعالیت‌های چهل‌ساله علمی و پژوهشی مجمع ذخائر اسلامی، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ انتشار: ۲۴ مرداد ۱۳۹۷ش.
  • معرفی پایگاه مجمع ذخایر اسلامی معرفی و نقد، ره‎آورد نور، پاییز ۱۳۸۹، شماره ۳۲ .