الحیاة السیاسیة للامام الرضا (کتاب)

از ويکی شيعه
نسخهٔ تاریخ ‏۳۰ ژوئیهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۰۵:۲۱ توسط Ahmadnazem (بحث | مشارکت‌ها) (صفحه‌ای تازه حاوی «{{جا:ویرایش}} {{جعبه اطلاعات کتاب | عنوان = الحیاة السیاسیة للامام الرضا علیه ال...» ایجاد کرد)
(تفاوت) → نسخهٔ قدیمی‌تر | نمایش نسخهٔ فعلی (تفاوت) | نسخهٔ جدیدتر ← (تفاوت)
پرش به: ناوبری، جستجو
الحیاة السیاسیة للامام الرضا علیه السلام
الحیاه السیاسیه للامام الرضا - 2.png
اطلاعات کتاب
نویسنده سید جعفر مرتضی
موضوع بررسی زندگی سیاسی امام رضا(ع) و ولایتعهدی ایشان
زبان عربی
اطلاعات نشر
ناشر مؤسسة النشر الاسلامی
تاریخ نشر ۱۴۰۰ق (چاپ دوم)

الحیاة السیاسیة للامام الرضا علیه السلام نام کتابی تاریخی-تحلیلی به زبان عربی تالیف سید جعفر مرتضی که به دنبال ارائه تحلیلی دقیق درباره زندگی سیاسی امام رضا و مسئله ولایتعهدی ایشان است. این کتاب با نام «زندگی سیاسی هشتمین امام» توسط سید خلیل خلیلیان تلخیص و به فارسی ترجمه شده است.

مولف

نوشتار اصلی: سید جعفر مرتضی

سید جعفر مرتضی از مورخان معاصر شیعی در گرایش تاریخ اسلام و تشیع است و آثار متعددی در این زمینه تالیف کرده است.

انگیزه مولف

مؤلف در پیشگفتار و مقدمه چاپ دوم، هدف از نوشتن این کتاب را پاسخی به سطحی‌نگرهای ظالمانه (در زمان تالیف کتاب)‌ به زندگی امام رضا(ع) در مسئله ولایتعهدی بیان می‌کند. وی بر این باور است که تاریخ‌های موجود، تحت تاثیر فرمانرویان یا دیگر شرایط سیاسی و مذهبی از مسیر اصلی خود منحرف شده و حوادث آنگونه که باید، بازگو نشده‌ و بسیار از وقایع سرنوشت ساز مورد کتمان و غفلت قرار گرفته‌اند. از جمله این حوادث ماجرای بیعیت‌گیری مامون عباسی برای امام رضا(ع) است. وی در این کتاب به دنبال کشف اسباب حقیقی و واقعیت‌های موجود در این زمینه است.

ساختار کتاب

این کتاب در چهار بخش نوشته شده است:

  • بخش اول: مُمَهِّدات (زمینه‌ها)

نویسنده در این بخش به بررسی تاریخ تأسیس حکومت عباسی، شیوه‌های حکومتی و تهدیدات پیش روی آنان می‌پردازد و در ادامه نگاهی به رابطه و مواضع متقابل عباسیان با علویان و همچنین رابطه آنان با مردم می‌اندازد.

  • بخش دوم: ظروف البیعة و اسبابها (شرایط و علل بیعت)

مؤلف در ادامه به معرفی شخصیت، نسب، جایگاه علمی و میزان مقبولیت اجتماعی امام رضا(ع) و مأمون می‌پردازد و سپس به شرایط و اوضاع آن روز حکومت و مجموعه شرایط سیاسی، مذهبی و اجتماعی (که خود به نوعی، زمینه‌ساز این ماجرا بودند، پرداخته و در پایان این بخش دیدگاه‌ها و تحلیل‌های مختلفی پیرامون موضوع مطرح می‌سازد.

  • بخش سوم: اضواء علی الموقف (پرتوافکنی بر اوضاع)

در این بخش مؤلف در صدد دست‌یافتن به حقیقت و واقعیت در مسئله پیشنهاد خلافت و ولایتعهدی به امام رضا(ع) از سوی مأمون است. وی اولاً بر این نکته تأکید می‌کند که در منابع تاریخی، اجماع است که مأمون در ابتدای امر خلافت را به امام پیشنهاد داد و امام نپذیرفت و پس از تهدید و با اکراه، ولایتعهدی را پذیرفت. نویسنده در ادامه این پرسش‌ها را مطرح می‌سازد که مأمون در واگذاری خلافت تا چه میزان صداقت و جدیت داشت؟ موضع‌گیری امام در مقابل شرایط پیش‌آمده و ترفندهای مأمون چه بود؟ وی در طول بحث یازده موضع را به امام نسبت می‌دهد که خلاف انتظار مأمون بوده و به همه برنامه و ترفندهای مأمون نتیجه عکس داد.

  • بخش چهارم: من خلال الاحداث (از لابلای حوادث)

در این بخش مؤلف برخی اقدامات مأمون را به عنوان نقشه‌ای برای رسیدن به هدف خاصی ترسیم کرده و آنها را سوال گونه نقد می‌کند. در ادامه نیز اقوال و ابهامات پیرامون وفات و شهادت امام رضا(ع) را نقد و بررسی نموده و در نهایت به عنوان ضمیمه، تعدادی از اسناد تاریخی مانند نامه فضل بن سهل به امام، سند ولیعهدی، نامه مأمون به عباسیان، نامه عبدالله بن موسی به مأمون، نامه سفیان به هارون و قصیده امیر ابوفراس حمدانی به عبدالله بن موسی را به همراه سند آنها ذکر می‌کند.

ترجمه، چاپ، نشر

این کتاب در سال ۱۳۵۹ کتاب توسط سید خلیل خلیلیان تلخیص و ترجمه شده است.

پانویس