مقاله ضعیف
پیوند کم
رده ناقص
عدم رعایت شیوه‌نامه ارجاع
کپی‌کاری از منابع مردود
استناد ناقص
جانبدارانه
شناسه ناقص
نارسا

منافق

از ويکی شيعه
(تغییرمسیر از منافقان)
پرش به: ناوبری، جستجو

مُنافق در فرهنگ اسلامی کسی است که، در دل خدا و آخرت را باور ندارد، ولی در ظاهر خود را پیش مسلمانان صاحب ایمان نشان می‌دهد. سوره منافقون در قرآن در بیان ویژگی‌های منافقان و سرزنش آنها نازل شده است. بنابر گزارش‌های تاریخی پیامبر(ص) با منافقان مدارا کرد و با تدابیر خود اقدامات آنها را بی‌اثر می‌کرد. مسجد ضرار که پایگاه بخشی از منافقان شده بود به‌دستور پیامبر تخریب شد.

منافق

منافق یکی از مفاهیم قرآنی است. براساس یک تقسیم‌بندی افراد جامعه اسلامی به سه گروه مومن، کافر و منافق تقسیم می‌شوند.[۱]

مؤمن کسی است که در دل، زبان و در عمل به اسلام ایمان دارد.[۲]

کافر کسی است که در باطن و ظاهر مخالف اسلام است. خدا، پیامبر و قرآن را قبول ندارد و منکر مخالفت خود نیست.[۳]

منافق کسی است که فکر و اندیشه‌اش به گونه‌ای و زبانش گونه‌ای دیگر است. احساسات و عواطف او در یک جهت و رفتارهای ظاهری در جهت دیگر است. در دل، خدا را قبول ندارد اما به ظاهرِِ خداپرستان است، پیامبر را قبول ندارد ولی در ظاهر به پیامبر احترام می‌گذارد. بنابراین نفاق، یعنی کفرِ در زیر پرده، منافق یعنی کافری که کفر خودش را در پشت پرده مخفی نگه داشته است.[۴]

نفاق در قرآن

مسأله نفاق و منافقان در اسلام، بعد از هجرت پیامبر(ص) به «مدینه» مطرح شده است، در «مکّه» مخالفان آشکارا بر ضد اسلام تبلیغ می‌کردند اما بعد از قدرت گیری مسلمانان در مدینه دشمنان را در ضعف قرار گرفتند و برای ادامه برنامه‌های خود علیه پیامبر و مسلمانان، ظاهراً به صفوف مسلمانان پیوستند، اما ایمان نیاورده بودند.[۵]

سوره منافقون نیز در این موضوع نازل شده و منافقان را وصف کرده و دشمنی شدید آنان با مسلمانان را نشان داده است. در این سوره به پیامبر(ص) دستور داده شده تا از خطر منافقان بر حذر باشد. همچنین در آن، مؤمنان به دوری از نفاق توصیه شده‌اند.[۶]

ویژگی‌های منافق

آیت‌الله مصباح یزدی با اشاره به خطبه ۱۹۴ نهج البلاغه، سه ویژگی را برای منافقان شمرده است. اول آنکه آن‌ها ظاهری آراسته، جذّاب و حق‌به‌جانب دارند، اما باطن‌شان آلوده و بیمار است. یعنی بین ظاهر و باطن آنان تعارض و تضاد وجود دارد. آن‌ها با توجه به خواسته دیگران و متناسب با موقعیتی که در آن قرار می‌گیرند، ظاهر و رفتار خود را تغییر می‌دهند. مثلا، در برخورد با مؤمنان سعی می‌کنند ظاهر خود را شبیه آنان کنند.[۷]

مشی آن‌ها، مشی پنهانی و زیرزمینی است، سخن‌شان شیوا و حاکی از درمان و شفای دردهاست، اما خود منشأ مفاسد هستند.[۸]

‌دومین ویژگی منافقان، چگونگی ارتباط آنان با مؤمنان است. منافق بدخواه مؤمن است، اگر خیر یا رفاهی به مؤمن برسد، حسد برده و ناراحت می‌شود و اگر سختی و بلایی متوجه مومن شود، خوشحال شده، می‌خواهد آن بلا دایمی باشد. همچنین منافق ناامید کننده امیدواران است: «حسدةُ الرَّخاء، و مؤکدوا البلاء، و مُقنّطوا الرجاء.».[۹]

‌سومین ویژگی منافقان، چگونگی ارتباط آنان با خودشان، یعنی با سایر گروه‌های منافق است. منافقان ارتباط خود را با سایر گروه‌های منافق بر اساس مورد، موقعیت و منفعت تنظیم می‌نمایند، یعنی روابطشان را با دیگران به گونه‌ای برقرار می‌کنند که منافعشان از آن‌ها تأمین شود.[۱۰]

رفتار پیامبر با منافقان

از مجموع یافته‌های تاریخی درباره شیوه برخورد پیامبر با منافقان، این مطلب برداشت می‌شود که او همواره تا آنجا که ممکن بود با منافقان با مدارا و گذشت رفتار می‌کرد.[۱۱] پیامبر از کفر پنهان منافقان آگاه بود و آیات قرآن در بسیاری از موارد، آنها را معرفی می‌کرد.[۱۲] پیامبر بارها در پاسخ کسانی که پیشنهاد قتل منافقان را مطرح می‌کردند، از چنین کارهایی نهی می‌کرد.[۱۳]

عفو و مدارای پیامبر موجب بی‌توجهی به جامعه اسلامی نمی‌شد. پیامبر حرکت‌های آنان را زیرنظر داشت، برنامه‌های آنان را خنثی می‌کرد و در مورد شایعه‌سازی‌های آنان، حقایق را به آگاهی مسلمانان می‌رساند و در موارد نادر با آنان برخورد کرد تخریب مسجد ضرار از برخوردهای پیامبر با آنان بود.[۱۴][۱۵]

آیت‌الله جعفر سبحانی ذیل آیه ۷۴ سوره توبه درباره رفتار با منافقان می‌نویسید در اسلام، قصاص قبل از جنایت صحیح نیست. اسلام در برابر منافقان، راه مبارزه منفی را پیش می‌گیرد و مسلمانان را موظف کرده که با منافقین با غلظت رفتار کنند، روی خوش به آنها نشان ندهند و معاشرت خود را با ایشان قطع نمایند.[۱۶]

پانویس

  1. مطهری، پانزده گفتار، ص۱۲۵.
  2. مطهری، پانزده گفتار، ص۱۲۵.
  3. مطهری، پانزده گفتار، ص۱۲۵.
  4. مطهری، پانزده گفتار، ص۱۲۵.
  5. مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج۲۴، ص۱۴۶.
  6. علامه طباطبایی، المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۱۹، ص۲۷۸.
  7. مصباح یزدی، اخلاق اسلامی، ص۴.
  8. مصباح یزدی، اخلاق اسلامی، ص۴.
  9. مصباح یزدی، اخلاق اسلامی، ص۴.
  10. مصباح یزدی، اخلاق اسلامی، ص۴.
  11. دانش، محمدقدیر، «رسول خدا(ص) و استراتژی ایشان در برابر خط نفاق»، ۱۳۸۷ش.
  12. دانش، محمدقدیر، «رسول خدا(ص) و استراتژی ایشان در برابر خط نفاق»، ۱۳۸۷ش.
  13. دانش، محمدقدیر، «رسول خدا(ص) و استراتژی ایشان در برابر خط نفاق»، ۱۳۸۷ش.
  14. جعفریان، تاریخ سیاسی اسلام، ص۶۵۰.
  15. دانش، محمدقدیر، «رسول خدا(ص) و استراتژی ایشان در برابر خط نفاق»، ۱۳۸۷ش.
  16. سبحانی، در سرزمین تبوک، ص۲۸۵.

منابع

  • طباطبایی، سیدمحمدحسین، المیزان فی تفسیرالقرآن، قم، انتشارات اسلامی، ۱۴۱۷ق.
  • مطهری، مرتضی، پانزده گفتار، تهران، انتشارات صدرا، ۱۳۸۰ش.
  • مصباح یزدی، محمدتقی، اخلاق اسلامی، مجله معرفت شماره ۴، ۱۳۷۲ش.
  • مکارم شیرازی، ناصر، و جمعی از نویسندگان، تفسیر نمونه، ج۲۴، نشر دارالکتب الاسلامیه، تهران، ۱۳۷۳ش.
  • جعفریان، رسول، تاریخ سیاسی اسلام، ج۱ (سیره رسول خدا)، قم، دلیل، ۱۳۸۰ش.
  • دانش، محمدقدیر، «رسول خدا(ص) و استراتژی ایشان در برابر خط نفاق»، مجله معرفت، شماره ۱۲۹، ۱۳۸۷ش، سامانه نشریات موسسه امام خمینی، تاریخ بازدید۱۳۹۶/۹/۱۱.
  • سبحانی، جعفر، در سرزمین تبوک (تفسیر سوره توبه)، قم، مؤسسه امام صادق، نسخه الکترونیک، تاریخ بازدید ۹۶/۹/۱۲.