مناجات المریدین

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
مناجات خَمسَ عَشَر زمان قرائت
۱ مناجات التائبین روز جمعه
۲ مناجات الشاکین روز شنبه
۳ مناجات الخائفین روز یکشنبه
۴ مناجات الراجین روز دوشنبه
۵ مناجات الراغبین روز سه شنبه
۶ مناجات الشاکرین روز چهارشنبه
۷ مناجات المطیعین روز پنج شنبه
۸ مناجات المریدین روز جمعه
۹ مناجات المحبین روز شنبه
۱۰ مناجات المتوسلین روز یکشنبه
۱۱ مناجات المفتقرین روز دوشنبه
۱۲ مناجات العارفین روز سه شنبه
۱۳ مناجات الذاکرین روز چهارشنبه
۱۴ مناجات المعتصمین روز پنج شنبه
۱۵ مناجات الزاهدین شب جمعه

مُناجاتُ المُریدین یا مناجات اهل ارادت‏، از مناجات‌های پانزده گانه نقل شده از امام سجاد (ع). وصول به خداوند و تقرب به او، وجود راههای گوناگونی برای وصول به مقصد آخرت و قرب الهی و ویژگی های همسفران شایسته از موضوعات این مناجات است و ایشان احسان خداوند به بندگان مطیع خویش و رحمت و رأفت او در حق غافلان را به عنوان صفات ویژه خداوند بیان می کند.

منبع دعا

این مناجات در الصحیفة الثانیة السجادیة، بحارالانوار[۱] و مفاتیح الجنان [۲] آمده است و علامه مجلسی زمان قرائت این دعا را روز جمعه تعیین کرده است. [۳]

آموزه‌های دعا

از جملات آغازین مناجات مریدین استفاده می‌شود که امام سجاد(ع) در پی وصول به خداوند و تقرب به اوست و در صدد یافتن راهی است که او را به خداوند برساند و برای رسیدن به این مقصود، به دعا و درخواست از خداوند توسل می‌جوید و می‌گوید خدایا، کسی که تو راه را به او ننمایانی در مسیری تنگ، ناهموار و پرفراز و نشیب قرار گرفته و راه به جایی نمی‌برد و از مقصود باز می‌ماند. اما کسی که تو از بین راههای گوناگون نزدیک‌ترین و کم خطر‌ترین راه را به او بنمایانی، در پرتو هدایت و راهنمایی تو راه روشن را می‌یابد و به مقصد می‌رسد و به وضوح حق را از باطل می‌شناسد و فراز و نشیب مسیر هدایت باعث نمی‌گردد که او دچار ابهام، شک و تردید گردد. از فراز اول مناجات به دست می‌آید که راههای گوناگونی برای وصول به مقصد آخرت و قرب الهی وجود دارد و نزدیک‌ترین راه به آن مقصد راه مستقیم است و سایر راه‌ها به اندازه زاویه و قوسی که از راه مستقیم پیدا می‌کنند، از مقصد دور‌تر می‌گردند.

امام زین العابدین (ع) در ادامه از خداوند می‌خواهد که همسفرانی شایسته برای ایشان بگمارد که دارای این صفات هستند: با سرعت به سوی قرب الهی حرکت می‌کنند؛ پایداری و استمرار در حرکت دارند؛ اهل عبادت‌های شبانه روزی و اهل خشیت در پیشگاه با عظمت خدا هستند.

انسان برای پیمودن راه باید به پیشگامان و پیش آهنگان راه تعالی و تکامل اقتدا کند و آنان را به مثابه بهترین همراهان و رفیقان آن راه برگزیند از این روی حضرت، برجسته‌ترین صفات آنان را بیان کرده‌ است. صفات پیشگامان راه تعالی و تکامل از دیدگاه امام سجاد(ع) عبارتند از: برخورداری از آبشخور کمال و تعالی، برخورداری از محبت خالصانه به خداوند و درک لذت مناجات و نیل به مقاصد عالی.

در ادامه ایشان لطف، عنایت، فضل و احسان خداوند به بندگان مطیع و فرمان بردار خویش و رحمت و رأفت او را در حق غافلان به عنون صفات ویژه خداوند بیان می‌کند و در بخش پایانی از خداوند می‌خواهد که او را در سِلک پیشگامان طریق کمال و قرب خویش قرار دهد؛ بلکه منزلت و مقامی فرا‌تر از آنان به وی عنایت کند و بیش از دیگران آن حضرت را به مراتب عالی محبت و عرفان خویش نایل گرداند. آنگاه برای اینکه حال خود نسبت به معشوق و معبود را بیان کند می‌فرماید: «خدایا علاقه و توجه من تنها به تو جلب گشته است و من تنها به تو رغبت دارم.»[۴]

متن و ترجمه دعا

مناجات المریدین
متن
سُبْحانَكَ ما اَضْيَقَ الْطُّرُقَ عَلى‏ مَنْ لَمْ تَكُنْ دَليلَهُ، وَ ما اَوْضَحَ الْحَقَ‏ عِنْدَ مَنْ هَدَيْتَهُ سَبيلَهُ، اِلهى‏ فَاسْلُكْ بِنا سُبُلَ الْوُصُولِ اِلَيْكَ، وَ سَيِّرْنا فى‏ اَقْرَبِ الطُّرُقِ لِلْوُفُودِ عَلَيْكَ، قَرِّبْ عَلَيْنَا الْبَعيدَ، وَ سَهِّلْ عَلَيْنَا الْعَسيرَ الشَّديدَ، وَ اَلْحِقْنا بِعِبادِكَ الَّذينَ هُمْ بِالْبِدارِ اِلَيْكَ يُسارِعوُنَ وَ بابَكَ عَلَى الدَّوامِ يَطْرُقُونَ، وَ اِيَّاكَ فِى اللَّيْلِ وَ النَّهارِ يَعْبُدُونَ، وَ هُمْ‏ مِنْ هَيْبَتِكَ مُشْفِقُونَ، الَّذينَ صَفَّيْتَ لَهُمُ الْمَشارِبَ، وَ بَلَّغْتَهُمُ‏ الرَّغآئِبَ، وَ اَنْجَحْتَ لَهُمُ الْمَطالِبَ، وَ قَضَيْتَ لَهُمْ مِنْ فَضْلِكَ الْمَأرِبَ، وَ مَلَأْتَ لَهُمْ ضَمآئِرَهُمْ مِنْ حُبِّكَ، وَ رَوَّيْتَهُمْ مِنْ صافى‏ شِرْبِكَ، فَبِكَ‏ اِلى‏ لَذيذِ مُناجاتِكَ وَ صَلُوا، وَ مِنْكَ اَقْصى‏ مَقاصِدِهِمْ حَصَّلُوا، فَيا مَنْ‏ هُوَ عَلَى الْمُقْبِلينَ عَلَيْهِ مُقْبِلٌ، وَ بِالْعَطْفِ عَلَيْهِمْ عآئِدٌ مُفْضِلٌ، وَ بِالْغافِلينَ عَنْ ذِكْرِهِ رَحيمٌ رَؤُفٌ، وَ بِجَذْبِهِمْ اِلى‏ بابِهِ وَدُودٌ عَطُوفٌ، اَسْئَلُكَ اَنْ تَجْعَلَنى‏ مِنْ اَوْفَرِهِمْ مِنْكَ حَظّاً، وَ اَعْلاهُمْ عِنْدَكَ مَنْزِلاً، وَ اَجْزَلِهِمْ مِنْ وُدِّكَ قِسْماً، وَ اَفْضَلِهِمْ فى‏ مَعْرِفَتِكَ نَصيباً، فَقَدِ انْقَطَعَتْ‏اِلَيْكَ هِمَّتى‏، وَ انْصَرَفَتْ نَحْوَكَ رَغْبَتى‏، فَاَنْتَ لا غَيْرُكَ مُرادى‏، وَ لَكَ‏ لا لِسِواكَ سَهَرى‏ وَ سُهارى‏، وَ لِقآؤُكَ قُرَّةُ عَيْنى‏، وَ وَصْلُكَ مُنى‏ نَفْسى‏، وَ اِلَيْكَ شَوْقى‏، وَ فى‏ مَحَبَّتِكَ وَلَهى‏، وَ اِلى‏ هَواكَ صَبابَتى‏، وَ رِضاكَ بُغْيَتى‏، وَ رُؤْيَتُكَ حاجَتى‏، وَ جِوارُكَ طَلَبى‏، وَ قُرْبُكَ غايَةُ سُؤْلى‏، وَ فى‏ مُناجاتِكَ رَوْحى‏ وَراحَتى‏، وَ عِنْدَكَ دَوآءُ عِلَّتى‏، وَ شِفآءُ غُلَّتى‏، وَ بَرْدُ لَوْعَتى‏، وَ كَشْفُ كُرْبَتى‏، فَكُنْ اَنيسى‏ فى‏ وَحْشَتى‏، وَ مُقيلَ‏ عَثْرَتى‏، وَ غافِرَ زَلَّتى‏، وَ قابِلَ تَوْبَتى‏، وَ مُجيبَ دَعْوَتى‏، وَ وَلِىَ‏ عِصْمَتى‏ وَ مُغْنِىَ فاقَتى‏، وَ لا تَقْطَعْنى‏ عَنْكَ، وَ لا تُبْعِدْنى‏ مِنْكَ، يا نَعيمى‏ وَ جَنَّتى‏، وَ يا دُنْياىَ وَ آخِرَتى‏ يا اَرْحَمَ الرَّاحِمينَ.
ترجمه
منزهى تو! چه اندازه تنگ است راه‌ها بر کسى‏ که توأش رهنمون نباشى و چه اندازه حقیقت روشن است‏ براى کسی که تو راهش را نشانش داده‏اى خدایا! پس ما را به راههاى رسیدن به درگاهت بدار و از نزدیک‌ترین راهى که به تو رسند ما را ببَر! دور را بر ما نزدیک گردان و راههاى سخت و دشوار را بر ما آسان و هموار ساز و ملحقمان دار به آن بندگانت که در پیشى گرفتن به سویت شتاب کنند و یکسره بطور مداوم در خانه‏ات را مى‏کوبند و در شب و روز تو را پرستش کنند و آن‌ها از هیبتت ترسانند آنانکه آبخورشان را پاک کردى و بخواسته‏‌هایشان رسانیدى‏ و به دادن آنچه جویایش بودند کامرواشان ساختى و حاجت‌هاشان را از فضل خویش برآوردى‏ و دل‌هاشان را سرشار از دوستى خویش کردى و از آب زلال معرفتت سیرابشان کردى پس بوسیله‏ تو، به لذت مناجاتت نائل گشتند و از ناحیه تو بالا‌ترین مقاصدشان را بدست آوردند پس اى‏ کسى که بر آنانکه به سویش رو کنند رو آورى و با توجه بدان‌ها مهرورزى و نعمت بخشى و اى آنکه نسبت به‏ بى‏خبران و غافلان از ذکر خود رحیم و مهربانى و با جلب آنان به درگاهت دوستدار و مهرورزى. از تو خواهم از کسانى قرارم دهى که بهره بیشترى از تو دریافت داشته و مرتبه والاترى را حائز گشته‏ و از دوستیت نصیب بیشترى عایدش شده و در معرفتت سهم زیادترى بهره‏اش داده‏اند زیرا که توجه من از همه جا بسوى تو منقطع شده و اراده و آرزویم به جانب تو گشته است پس مراد من تنها تویى نه دیگرى ‏و شب‏زنده‏دارى و بى‏خوابیم فقط بخاطر تو است نه غیر تو و دیدارت نور چشم من است و وصل تو آرزوى جان من و بسوى تو است اشتیاقم و در وادى محبت تو سرگشته‏ام، و در هواى تو است دلدادگیم‏ و خوشنودى تو است مقصودم و دیدار تو است حاجت من و نعمت جوارت مطلوب من است نزدیکى و قرب به تو منتهاى‏ واسته من است و در مناجات با تو است خوشى و راحتیم و پیش تو است داروى دردم و شفاى‏ جگر سوخته‏ام و تسکین حرارت دلم و برطرف شدن دشواریم پس اى خدا بوده باش تو انیس و همدمم در حال وحشتم و گذرنده‏ از لغزشم و آمرزنده گناهم و پذیرنده توبه‏ام و اجابت کننده دعایم و سرپرست‏ نگهداریم و توانگرى ده از نداریم و مرا از خویش جدایم مکن و از درگاهت دورم منما اى‏ تو نعیم و جنت من و اى دنیا و آخرتم اى مهربان‌ترین مهربانان‏.

پانویس

  1. مجلسى، بحار الأنوار، ج ۹۱، ص ۱۴۷
  2. قمی، مفاتیح الجنان،۱۷۲ ـ ۱۷۱
  3. مجلسى، بحار الأنوار، ج ۹۱، ص ۱۴۷
  4. مصباح، سجاده‌های سلوک، ج۱، ص ۵۱۴ ـ ۴۵۹

منابع

  • مصباح، محمد تقی، سجاده‌های سلوک شرح مناجات‌های حضرت سجاد(ع)، انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)، قم، ۱۳۹۰.
  • مجلسى، محمد باقر، بحار الأنوار، دار إحیاء التراث العربی، بیروت، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق.
  • قمی، شیخ عباس، مفاتیح الجنان، نشر مشعر، قم، ۱۳۸۷ش.