مناجات الذاکرین

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
مناجات خَمسَ عَشَر زمان قرائت
۱ مناجات التائبین روز جمعه
۲ مناجات الشاکین روز شنبه
۳ مناجات الخائفین روز یکشنبه
۴ مناجات الراجین روز دوشنبه
۵ مناجات الراغبین روز سه شنبه
۶ مناجات الشاکرین روز چهارشنبه
۷ مناجات المطیعین روز پنج شنبه
۸ مناجات المریدین روز جمعه
۹ مناجات المحبین روز شنبه
۱۰ مناجات المتوسلین روز یکشنبه
۱۱ مناجات المفتقرین روز دوشنبه
۱۲ مناجات العارفین روز سه شنبه
۱۳ مناجات الذاکرین روز چهارشنبه
۱۴ مناجات المعتصمین روز پنج شنبه
۱۵ مناجات الزاهدین شب جمعه

مُناجاتُ الذّاکِرین یا مناجات یادکنندگان خدا، از مناجات‌های پانزده گانه است که از امام سجاد (ع) نقل شده و این مطلب که ما نمی‌توانیم حق ذکر و یاد خداوند را به جای آوریم، محور اصلی این مناجات است.

منبع دعا

مناجات الذاکرین از امام سجاد (ع) نقل شده و در الصحیفة الثانیة السجادیة، بحارالانوار[۱] و مفاتیح الجنان [۲] آمده است. علامه مجلسی زمان قرائت این دعا را روز چهارشنبه تعیین کرده است. [۳]

آموزه‌ها و مضامین دعا

  • محورهای اصلی:
  1. عدم توانایی انسان در به جای آوردن حق ذکر و یاد خداوند.
  2. اگر خداوند فرمان نمی‌داد که او را یاد کنیم، ما او را منزه از یاد خود می‌دانستیم.
  • ذکر خدا، منتی است از سوی او بر انسان و نعمتی بزرگ.
  • درخواست توفیق ذکر و یاد خداوند.
  • بیان اینکه هیچ عقلی از معرفت و شناخت خدا بی‌بهره نیست و خداوند عقل‌ها را چنان آفریده است که بتوانند او را بشناسند: «وَ عَلى‏ مَعْرِفَتِکَ جُمِعَتِ الْعُقُولُ الْمُتَبایِنَةُ»
  • حصول آرامش دل با یاد خداوند است: «نفوس جز با یاد تو آرامش و سکونت نمی‌یابند.»
  • هدف نهایی انسان رویت خدا و لقاءالله و رسیدن به مرحله‌ای است که هیچ حجاب و حائلی بین انسان و خدا نباشد.
  • رسیدن به لقاء الله، هدف از خلقت بوده است.
  • هر لذت غیر الهی و هر لذتی که غیر ذکر خدا حاصل شده است، نادرست و نیازمند به استغفار است.[۴]

متن و ترجمه دعا

مناجات الذاکرین
متن

اِلهى‏ لَوْ لاَ الْواجِبُ مِنْ قَبُولِ اَمْرِكَ، لَنَزَّهْتُكَ مِنْ ذِكْرى‏ اِيَّاكَ،

عَلى‏ اَنَّ ذِكْرى‏ لَكَ بِقَدْرى‏ لا بِقَدْرِكَ،

وَ ما عَسى‏ اَنْ يَبْلُغَ مِقْدارى‏ حَتّى‏ اُجْعَلَ مَحَلّاً لِتَقْديسِكَ،

وَ مِنْ اَعْظَمِ النِّعَمِ عَلَيْنا جَرَيانُ ذِكْرِكَ عَلى‏ اَ لْسِنَتِنا،

وَ اِذْنُكَ لَنا بِدُعآئِكَ وَ تَنْزيهِكَ وَ تَسْبيحِكَ

اِلهى‏ فَاَلْهِمْنا ذِكْرَكَ فِى الْخَلاءِ وَ الْمَلاءِ، وَ اللَّيْلِ‏ وَ النَّهارِ،

وَ الْإِعْلانِ وَ الْإِسْرارِ، وَ فِى‏ السَّرَّآءِ وَ الضَّرَّآءِ،

وَ آنِسْنا بِالذِّكْرِ الْخَفِىِّ وَ اسْتَعْمِلْنا بِالْعَمَلِ الزَّكِىِّ،

وَ السَّعْىِ الْمَرْضِىِّ، وَ جازِنا بِالْميزانِ الْوَفِىِّ

اِلهى‏ بِكَ هامَتِ‏ الْقُلُوبُ الْوالِهَةُ،

وَ عَلى‏ مَعْرِفَتِكَ جُمِعَتِ الْعُقُولُ الْمُتَبايِنَةُ،

فَلا تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ اِلاَّ بِذِكْركَ،

وَ لا تَسْكُنُ النُّفُوسُ اِلاَّ عِنْدَ رُؤْياكَ،

اَنْتَ‏ الْمُسَبَّحُ فى‏ كُلِّ مَكانٍ وَ الْمَعْبُودُ فى‏ كُلِّ زَمانٍ،

وَ الْمَوْجُودُ فى‏ كُلِ‏ اَوانٍ، وَ الْمَدْعُوُّ بِكُلِّ لِسانٍ،

وَ الْمُعَظَّمُ فى‏ كُلِّ جَنانٍ،

وَ اَسْتَغْفِرُكَ مِنْ كُلِ‏ لَذَّةٍ بِغَيْرِ ذِكْرِكَ،

وَ مِنْ كُلِّ راحَةٍ بِغَيْرِ اُنْسِكَ،

وَ مِنْ كُلِّ سُرُورٍ بِغَيْرِ قُرْبِكَ،

وَ مِنْ كُلِّ شُغْلٍ بِغَيْرِ طاعَتِكَ،

اِلهى‏ اَنْتَ قُلْتَ وَ قَوْلُكَ الْحَقُّ:

يا اَيُّهَا الَّذينَ امَنُوا اذْكُرُوا اللَّهَ ذِكْراً كَثيراً،

وَ سَبِّحُوهُ بُكْرَةً وَ اَصيلاً،

وَ قُلْتَ وَ قَوْلُكَ الْحَقُّ: فَاذْكُرُونى‏ اَذْكُرْكُمْ،

فَاَمَرْتَنا بِذِكْرِكَ، وَ وَعَدْتَنا عَلَيْهِ اَنْ‏ تَذْكُرَنا

تَشْريفاً لَنا وَ تَفْخيماً وَ اِعْظاماً،

وَ ها نَحْنُ ذاكِرُوكَ كَما اَمَرْتَنا،

فَاَنْجِزْ لَنا ما وَعَدْتَنا،

يا ذاكِرَ الذَّاكِرينَ، وَ يا اَرْحَمَ الرَّاحِمينَ‏.

ترجمه

خدايا! اگر پذيرفتن فرمانت واجب نبود تو را پاكتر از آن مى‌‏دانستم كه من نام تو را به زبان آرم،

گذشته‏ از اينكه ذكرى كه من از تو كنم به اندازه فهم من است نه به مقدار مقام تو

و تازه مگر چه اندازه اميد است‏ قدرم بالا رود كه محل تقديس (و به پاكى ستودن) تو قرار گيرم

و از بزرگترين نعمت‌هاى تو بر ما همان جريان داشتن ذكر تو بر زبان ما است

و همان اجازه‌‏اى است كه براى دعا كردن و به پاكى ستودنت به ما دادى.

خدايا! پس ذكر خويش را به ما الهام كن در خلوت و جلوت و شب و روز

و آشكار و نهان و در خوشى و ناخوشى

و ما را به ذكر خفى و پنهانت مأنوس كن و به كار پاكيزه

و كوشش خداپسند وادار و پاداش ما را به سنگ تمام بده!

خدايا! دلهاى شيدا همه سرگشته‏ و تشنه توأند

و خِرَدهاى متفرق و جدا همه در مورد شناسايى و معرفت تو متفق گشته‌‏اند

و از اينرو دلها جز به ياد تو آرام نگيرند

و جانها جز به مشاهده جمالت تسكين نيابند.

تويى كه در هر جا تسبيحت گويند و در هر زمانى پرستش كنند

و در هر آن موجود بوده‌‏اى و به هر زبان تو را خوانند

و در هر دلى تو را به بزرگى ياد كنند

و از تو آمرزش خواهم از هر لذتى جز لذت تو

و از هر آسايشى جز انس با تو

و از هر شادمانى بجز قرب تو

و از هر سرگرمى به جز فرمانبرداريت

خدايا تو فرمودى و گفته‌‏ات حق است:

«اى‏ كسانى كه ايمان آورده‏ايد! خدا را ياد كنيد ياد كردن بسيار

و تسبيح او گوئيد در بامداد و پسين.»

و نيز فرمودى و گفته‌‏ات حق است: «مرا ياد كنيد تا من هم شما را ياد كنم.»

پس‏ تو ما را به‏ ياد كردنت دستور فرمودى و به ‏ما وعده‏ دادى‏

كه براى شرافت و عزت و عظمت بخشى به ما تو هم ما را ياد كنى

و ما هم اكنون مطابق فرمانت تو را ياد كنيم

پس تو هم به وعده خويش وفا كن

اى كه از يادكنندگانت ياد كنى و اى مهربانترين مهربانان‏.

پانویس

  1. مجلسى، بحار الأنوار، ج ۹۱، ص ۱۵۱.
  2. قمی، مفاتیح الجنان، ۱۷۸ ـ ۱۷۷.
  3. مجلسى، بحار الأنوار، ج ۹۱، ص ۱۵۱.
  4. مصباح، سجاده‌های سلوک، ج۲، ص ۳۱۶ ـ ۲۶۷.

منابع

  • مصباح یزدی، محمد تقی، سجاده‌های سلوک شرح مناجات‌های حضرت سجاد(ع)، انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)، قم، ۱۳۹۰ش.
  • مجلسى، محمد باقر، بحار الأنوار، دار إحیاء التراث العربی، بیروت، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق.
  • قمی، شیخ عباس، مفاتیح الجنان، نشر مشعر، قم، ۱۳۸۷ش.