مقتل امیرالمؤمنین (کتاب)

از ويکی شيعه
(تغییرمسیر از مقتل ابن ابی الدنیا)
پرش به: ناوبری، جستجو
مقتل الامام امیرالمؤمنین علی بن ابی‌طالب
کتاب مقتل امیرالمومنین.jpg
اطلاعات کتاب
نویسنده: ابن ابی الدنیا (متوفای ۲۸۱ ق)
موضوع: امیرالمومنین(ع)
سبک: روایی
ناشر: وزارت ارشاد اسلامی
مجموعه: 1 جلد

مَقْتَلُ الاِمام أمیرُالمؤمنین علی بن ابی‌طالب کتابی عربی، نوشته ابن ابی الدنیا متوفای ۲۸۱ق از محدثان اهل سنت است که اخباری درباره شهادت امیر مؤمنان(ع) را به صورت حدیث، نقل می‌کند. وی در این کتاب به شرح حال و برخی مناقب و فضائل علی(ع) نیز می‌پردازد. این کتاب به همت محمود مهدوی دامغانی به فارسی برگردانده شده است.

درباره مؤلف

ابو بکر عبدالله بن محمد بن عبید بغدادی مورخ و محدث اهل سنت در قرن سوم هجری، صاحب تالیفات (حدود ۱۳۰ رساله) از جمله مقتل امیرالمؤمنین است. وی اصالتا اموی یا از موالی آن هاست ولی با عباسیان ارتباط خوبی داشته است. ابن ابی الدنیا به ورع و زهد توصیف شده و به موضوعات اخلاقی علاقمند بود. حارث بن ابی اسامه، محمد بن خلف بن وکیع، محمد بن خلف مرزبان از او روایت کرده‌اند.[۱]

محتوای کتاب

کتاب که در واقع رساله‌ای کوتاه است علاوه بر موضوع شهادت امام و چگونگی آن، به نقل فضائل امام و شمار دختران و دامادهای امام نیز می‌پردازد. تمامی این روایات توسط شخصی به نام «حافظ حسین بن صفوان برذعی» متوفای ۳۴۰ق به نقل از ابن ابی الدنیا روایت شده و بنابرین نام او در آغاز همه اسناد دیده می‌شود. در واقع وی راوی آثار ابن ابی الدنیاست.[۲]

در این کتاب، گزارش‌هایی نادر هم وجود دارد که در منابع دیگر یافت نمی‌شود، مواردی مانند رایزنی ابن ملجم مرادی با حضرت علی(ع)، نمازگزاردن امام مجتبی(ع) بر پیکر پدر با گفتن چهار تکبیر، سفارش علی بن ابی‌طالب به فرزندان خویش به محمد بن حنفیه که با مبانی شیعه ناسازگار است.[۳]

ابواب کتاب

  • رایزنی ابن ملجم همراه دو تن دیگر برای غافلگیری
  • وصیت امیرمؤمنان علی بن ابی‌طالب(ع)
  • رحلت امیرمؤمنان علی بن ابی‌طالب(ع)
  • میزان سنّ امیرمؤمنان علی بن ابی‌طالب(ع)
  • سیمای امیرمؤمنان علی بن ابی‌طالب(ع)
  • مژده دادن رسول خدا(ص) علی(ع) را به بهشت
  • آنچه درباره چهره و قامت آن حضرت آمده است.
  • غسل و کفن کردن و نماز گزاردن بر پیکر و به خاک‌سپاری امیر مؤمنان علی بن ابی طالب(ع)
  • مکانِ به‌خاک‌سپاری علی(ع)
  • سرانجام ابن ملجم و کشتن او
  • مویه‌گری‌ها و ستایش‌ها
  • اعتراف ستیزگران و دشمنان به برتری علی(ع)
  • آیت کردگار که هنگام شهادت امیر المؤمنین علی(ع) در آفاق آشکار شد.
  • فرزندان امیرالمؤمنین علی(ع)
  • اجازه خواستن علی(ع) از پیامبر اکرم(ص) که نام و کنیه ایشان را بر پسر خود نهد.
  • بازگشت به سخن زبیر بن بکار.[۴]

جایگاه کتاب

کتاب ابن ابی الدنیا ـ از این جهت که در نیمه اول قرن سوم هجری تألیف شده ـ از کتب کهن و معتبری است که به شیوه مسند، با آوردن نام راویان نگاشته شده و نویسندگان پس از از او بسیار به آن استناد کرده‌اند.[۵]

ترجمه مقتل امیرالمومنین

تعداد روایات

بنا به شمارس مصحح، این روایات ۱۱۹ عدد است که با سلسله اسناد ذکر شده و در پاورقی به دیگر منابعی که آن روایات را دارد ارجاع شده است.[۶]

نسخه، ترجمه و چاپ

نسخه این کتاب ضمن مجموعه‌ای از رسائل به شماره ۹۵ در کتابخانه ظاهریه دمشق موجود است.[۷] [۸]
مقتل امیرالمؤمنین توسط دکتر محمود مهدوی دامغانی به فارسی ترجمه و در سال ۱۳۷۹ش توسط انتشارات تاسوعا در مشهد به چاپ رسیده است.
این کتاب، نخست به سال ۱۴۰۸ق به همت سید عبدالعزیز طباطبایی و بار دیگر به سال ۱۴۱۱ق به همت محمد باقر محمودی در سلسله انتشارات وزارت ارشاد اسلامی چاپ و منتشر شده است.[۹]

پیوند به بیرون

پانویس

  1. ابن ابی الدنیا، ترجمه مقتل امیر المؤمنین، ۱۳۷۹ ش، ص۱۲ - ۲۳.
  2. قدیمی‌ترین کتاب درباره شهادت امام علی(ع)
  3. ابن ابی الدنیا، ترجمه مقتل امیر المؤمنین، ۱۳۷۹ ش، ص۲۵ و ۲۹.
  4. ابن ابی الدنیا، مقتل امیرالمؤمنین، ۱۴۱۱ ق، فهرست کتاب.
  5. ابن ابی الدنیا، ترجمه مقتل امیر المؤمنین، ۱۳۷۹ ش، ص۲۵ و ۲۷.
  6. ابن ابی الدنیا، ترجمه مقتل امیر المؤمنین، ۱۳۷۹ ش، ص۲۵.
  7. تهرانی، الذریعة، ج۲۲، ص۳۱.
  8. ابن ابی الدنیا، ترجمه مقتل امیر المؤمنین، ۱۳۷۹ ش، ص۲۵.
  9. ابن ابی الدنیا، ترجمه مقتل امیر المؤمنین، ۱۳۷۹ ش، ص۲۳.

منابع

  • ابن ابی الدنیا، عبدالله، مقتل علی، قم، مجمع إحیاء الثقافة الإسلامیة، ۱۴۱۱ ق.
  • ابن ابی الدنیا، عبدالله، مقتل علی، ترجمه مهدوی دامغانی، مشهد، تاسوعا، ۱۳۷۹ ش.
  • تهرانی، اقابزرگ، الذریعة، بیروت، دارالاضواء.
  • طباطبایی، عبدالعزیز، أهل البیت فی المکتبة العربیة، قم، آل البیت، ۱۴۱۷ ق.
  • کتاب شناخت سیره معصومان، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی نور.