مقاله قابل قبول
عدم رعایت شیوه‌نامه ارجاع
کپی‌کاری از منابع خوب
شناسه ارزیابی نشده
نارسا
عدم جامعیت

معراج السعاده (کتاب)

از ويکی شيعه
(تغییرمسیر از معراج السعاده)
پرش به: ناوبری، جستجو
معراج السعاده
معراج السعاده.jpg
اطلاعات کتاب
نویسنده: ملا احمد نراقی
موضوع: اخلاق
سبک: نقلی
زبان: فارسی
مجموعه: یک جلد

معراج السعاده، کتابی به زبان فارسی در اخلاق اسلامی با رویکرد عقلی و نقلی، تألیف ملا احمد نراقی (نراقی ثانی). مؤلف، این اثر را در پنج باب تشکیل داده که در آن مباحث اخلاقی را با روش عقلی بیان کرده است. معراج السعاده را می‌توان تلخیص فارسی کتاب جامع السعادات دانست که ملا مهدی نراقی نگاشته است، اما تفاوت‌های فراوانی با آن دارد. محدث قمی کتاب معراج را تلخیص کرده است.

نویسنده

نوشتار اصلی: ملا احمد نراقی

احمد بن محمد مهدی بن ابی ذر نراقی، معروف به فاضل نراقی فرزند ملا مهدی نراقی از عالمان شیعه در قرن سیزدهم هجری است. در نراق بدنیا آمد و تحصیلات ابتدایی نزد پدر گذراند به عتبات عالیات سفر کرده و در نزد اساتیدی مانند سید محمد مهدی بحرالعلوم، میرزا مهدی شهرستانی، شیخ جعفر کاشف الغطا و صاحب ریاض تحصیل علم کرد[۱] و پس از وفات پدر، مرجعیت عامه مردم را در موطن خویش عهده دار شد.[۲] ملا احمد تألیفات بسیاری در علوم مختلف اسلامی دارد. از معروف‌ترین آثار او می‌توان به دو اثر فقهی مستند الشیعة و عوائد الایام و کتاب اخلاقی معراج السعادة اشاره کرد.[۳] وی در سال ۱۲۴۵ ق در کاشان درگذشت و بدنش به نجف منتقل شده و در حرم امیرالمؤمنین (ع) به خاک سپردند.

تفاوت معراج السعاده و جامع السعادات

کتاب معراج السعاده را می‌توان تلخیص فارسی کتاب جامع السعادات دانست که در آن مباحث اخلاقی با روش عقلی بیان شده است.[۴] با این حال، معراج السعاده فقط ترجمه و تلخیص جامع السعادات نیست، بلکه در بیان و روش، تفاوت‌هایی با آن دارد و در بسیاری از موارد، مباحث اجمالی جامع السعادات، به تفصیل در معراج السعاده آمده است.[۵]

تفاوت عمده جامع السعادات و معراج السعاده آن است که استدلال، برهان و رویکرد عقلی در جامع السعادات پررنگ‌تر است.[۶] اما معراج السعاده بر وجهه نقلی و خطابی مباحث افزده است.[۷] از آنجا که مخاطب معراج السعاده عموم مردم است، نویسنده کوشیده تا مطالب با ارائه شواهد نقلی و روایی یا آمیزه‌ای از نقل و دلیل، با ذکر اشعار و با زبانی روان و جذاب و به دور از پیچیدگی‌های مباحث علمی بیان گردد[۸] از این رو استفاده از آیات و روایات در معراج السعاده بیشتر از جامع السعادات است.

تبویب و ترتیب و فصول و عناوین این دو کتاب هم تا حدودی تفاوت دارند، مثلاً باب اول جامع السعادات[۹] دارای شانزده فصل است اما باب اول معراج السعاده[۱۰] ده فصل دارد که در سه فصل، عنوان مشترک و در دو فصل محتوای مشترک دارند؛ بنابراین، در معراج السعاده برخی از فصول جامع السعادات یافت نمی‌شود و همچنین برخی از فصولی که در آن یافت می‌شود در جامع السعادات موجود نیست.[۱۱]

ابواب کتاب

کتاب در پنج باب شکل یافته که هر کدام دارای فصول متعددی است:

  • باب اول: در بیان مقدمات نافعه و مشتمل بر ده فصل است.
  • باب دوم: در سبب بدی اخلاق و بیان قوای نفس و در آن هشت فصل است.
  • باب سوم: در بیان محافظت اخلاق حسنه از انحراف و معالجات کلیه اخلاق رذیله و مشتمل بر سه فصل است.
  • باب چهارم: در تفصیل اخلاق حسنه و ذمیمه و فواید و مفاسد آن‌ها و کیفیت کسب اخلاق حسنه و معالجه اخلاق رذیله.
  • باب پنجم.: بیان مراتب اطاعت و عبادت و کیفیت و آداب و شرایط آن و در آن هفت مقصد است.[۱۲]

تلخیص و چاپ

شیخ عباس قمی، خلاصه معراج السعاده را نوشت و نام آن را المقالات العلیه در علم اخلاق نهاد. کتاب معراج السعاده دارای چاپ‌های متعددی است.

پانویس

  1. معراج السعادة، ص۱۶.
  2. معراج السعادة، ص۲۱.
  3. معراج السعادة، ص۱۸.
  4. معراج السعاده، ص۶.
  5. برای نمونه رجوع کنید به جامع السعادات، ۱۳۸۷، ج۱، ص۳۷؛ معراج السعاده، ص۷ـ ۸.
  6. مثلاً رجوع کنید به جامع السعادات، ج۱، ص۳۷ـ۳۹.
  7. مثلاً رجوع کنید جامع السعادات، ص۶ـ۲۶.
  8. مثلاً رجوع کنید جامع السعادات، ص۸.
  9. جامع السعادات، ج۱، ص۳۷ـ۸۲.
  10. جامع السعادات، ص۶ـ۱۹.
  11. برای موارد دیگر از این قبیل رجوع کنید جامع السعادات، ۱۳۸۷، باب اول، فصل ۴ـ ۵؛ معراج السعاده، باب اول، فصل ۷.
  12. جلالی، محمد رضا، معراج السعادة در آیینه تاریخ و فلسفه تعلیم و تربیت، اسفند ۱۳۸۰ و فروردين ۱۳۸۱، ص۱۴۷.

منابع

  • بستانی، بطرس، محیط المحیط: قاموس مطوّل للغة العربیة، بیروت، ۱۹۸۷م.
  • دَرّاز، محمد عبداللّه، دستور الاخلاق فی القرآن: دراسة مقارنة للاخلاق.
  • جلالی، محمد رضا، معراج السعادة در آیینه تاریخ و فلسفه تعلیم و تربیت، مجله: کتاب ماه دین، اسفند ۱۳۸۰ و فروردين ۱۳۸۱، ، شماره ۵۳و ۵۴، اسفند ۱۳۸۰و فروردين ۱۳۸۱.
  • النظریة فی القرآن، کویت: چاپ عبدالصبور شاهین، ۱۹۷۳م.
  • نراقی، احمد، معراج السعادة، قم، هجرت، ۱۳۷۷ ش.
  • احمدبن محمدمهدی نراقی، کتاب معراج السعاده، تهران: جاویدان، بی تا.
  • نراقی، مهدی بن ابی ذر، جامع السعادات، بیروت: چاپ محمد کلانتر، نجف ۱۹۶۷م، چاپ افست، بی تا.
  • نراقی، مهدی بن ابی ذر، علم اخلاق اسلامی: ترجمة کتاب جامع السعادات، ترجمة جلال الدین مجتبوی، تهران، ۱۳۸۱ش.
  • نراقی، مهدی بن ابی ذر، شرح الالهیات من کتاب الشفاء، تهران: چاپ حامد ناجی اصفهانی، ۱۳۸۰ ش.
  • نراقی، مهدی بن ابی ذر، اللمعة الالهیة و الکلمات الوجیزه، تهران: چاپ جلال الدین آشتیانی، ۱۳۵۷ ش.
  • نصیرالدین طوسی، محمدبن محمد، اخلاق ناصری، تهران: چاپ ادیب تهرانی، ۱۳۴۶ ش.