محمدتقی قمری دربندی

از ويکی شيعه
(تغییرمسیر از محمد تقی قمری دربندی)
پرش به: ناوبری، جستجو
محمد تقی قمری دربندی
نام اصلی میرزا محمد تقی قمری گلزار دربندی
زادروز ۱۲۳۵ق
دربند
مرگ ۱۳۰۹ق.
سال‌های نویسندگی ۱۲۶۵-۱۳۰۹ق
دیوان سروده‌ها کنز المصائب • دیوان کامل قمری • دیوان کنز المعارف
دلیل سرشناسی مرثیه در عزای امام حسین(ع) و یارانش
اثرپذیرفته از محتشمخواجوی کرمانی • منوچهری

میرزا محمد تقی قُمری گلزار دربندی (۱۲۳۵- ۱۳۰۹ق)، شاعر و مرثیه‌سرای اهل دربند در جمهوری خودمختار داغستان کنونی.

قمری از شاعران دربند است که اشعاری در مدح و مرثیه اهل بیت و به ویژه امام حسین(ع) سروده است. او از روضة الشهداء تالیف ملاحسین واعظ کاشفی و حدیقة السعداء استفاده کرده و از محتشم، خواجوی کرمانی و منوچهری تأثیر پذیرفته است.

زندگینامه

میرزا محمدتقی، در دربند (در جمهوری خودمختار داغستان کنونی) متولد شد. علوم دینی و همچنین زبان‌های فارسی و عربی را در زادگاهش فرا گرفت. وی آشنایی کمی با زبان روسی نیز داشت. قمری جوانی خود را در عیش و خوشگذرانی سپری کرد، چنانچه خودش می‌گوید:

«عمر خود را صرف وصف خط و خال ابروی هلال زیبارویان نمود که یک دفعه عقل ممتاز به خطاب درآمد»[۱]

آثار

قمری از نویسندگان دربند بود که از سی سالگی به روضه‌خوانی و مقتل‌نویسی پرداخت.

  • کنز المصائب: این کتاب بارها در تبریز چاپ شد.
  • دیوان کامل قمری: قمری به جز کنز المصائب اشعار دیگری هم داشت. در سن پنجاه سالگی آن اشعار را به کنز المصائب افزود و این اثر را دیوان کامل قمری می‌نامد که دربردارنده اشعار ترکی و فارسی او است که با تصحیح آقا بن عابد در ۱۲۸۵ق در باکو و در ۱۳۷۲ ش. در تهران به چاپ رسیده است.
  • دیوان کنز المعارف: پس از وفات قمری، به دست فرزند او تحریر و تکمیل شده است و نسخه خطی آن در انستیتوی نسخ خطی باکو نگهداری می‌شود. این اثر قمری ۱۸۸ صفحه شعر فارسی را دربردارد.[۲]

سبک شعری

شعر قمری بیشتر دربردارنده مدایح و مراثی اهل بیت(ع) و به خصوص امام حسین(ع) و یارانش است، عارفانه و ساقی نامه‌ها نیز در شعرش به چشم می‌خورند. قالب شعرهای وی بیشتر قصیده و غزل است، با این حال در شعر فارسی وی رباعیات هم وجود دارد.[۳]

اه محرم آمد، باز هم آسمان‌ها گریستند! غلغله‌ای در جهان افتاد و جهانیان گریستند
از آه و فغان جانسوز فرزندان علی «ع» در کربلا مؤمن و کافر گریستند
و آنگاه که کاروان غم روانه شام شد زمین و آسمان و نه فلک گریستند!...[۴]

در شعر مرثیه خود در عزای امام حسین(ع)، یاران و اهل بیتش از روضه الشهدا کاشفی به عنوان سند تاریخی و از حدیقة السعداء فضولی بهره جسته است. شعر خواجوی کرمانی، منوچهری و محتشم کاشانی بر شعر فارسی قمری تأثیر گذاشته است.

قمری در اشعار خود سعی می‌کند، تفسیری عارفانه بعضی از سوره‌ها و آیات قرآن ارائه دهد. در اشعار قمری کنایات، استعاره‌ها و تشبیهات زیاد به کار رفته است. او خود را شاعر ماهر می‌داند و به شعرای دیگر احترام می‌گذارد، ولی از کار فردوسی، سعدی، عنصری، نوائی، نظامی، حافظ و...انتقاد می‌کند.[۵]

عقل می‌گوید قدم نه بر گلستان لاتخف نیستند این شاعران پر هنر کامل عیار

پانویس