محمد بن ابی‌سعید بن عقیل

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
آرامگاه شهدای کربلا2.jpg
آرامگاه شهدای کربلا
اطلاعات یاران امامان
نام کامل: محمد بن ابی‌سعید بن عقیل
خویشاوندان
سرشناس:
عقیل؛ مسلم بن عقیل؛ عبدالله بن عقیل؛ فاطمه دختر علی(ع)
وفات: ۶۱ق ، کربلا؛
علت وفات: شهادت در رکاب امام حسین (ع)
از یاران: امام حسین (ع)

محمد بن ابی‌سعید بن عقیل از شهدای بنی‌هاشم در واقعه کربلا. وی پس از به شهادت رسیدن امام حسین (ع)، در هجوم سپاهیان دشمن به خیمه‌ها به شهادت رسید. نام او در زیارت الشهداء آمده است.

نسب

برخی از رجال‌نویسان و علمای شیعه او را «محمّد بن سعید»[۱] و برخی دیگر «محمّد بن ‌ابی‌سعد»[۲] ذکر کرده‌اند ولی عده‌ای ابی‌سعید را کنیه عبدالله بن عقیل دانسته و احتمال داده‌اند که محمّد بن ابی‌سعید، همان محمد بن عبدالله بن عقیل باشد.[۳]

در المجدی، پدرش با عنوان ابوسعید احول به عنوان یکی از شهدای کربلا یاد شده است.[۴] در برخی منابع، فاطمه دختر حضرت علی(ع) همسر محمد بن ابی‌سعید بن عقیل، معرفی شده که حمیده را برای او به دنیا آورده است.[۵] البته موسوعه کربلا، فاطمه را مادر محمد بن ابی سعید دانسته و سن او را هنگام شهادت در کربلا هفت سال ذکر کرده است.[۶]

شهادت

ابن سعد نام او را در شمار کسانی که در واقعه کربلا به شهادت رسیدند، آورده است.[۷]

بنا به گفته سماوی، پنج نفر از شهدای کربلا به سن بلوغ نرسيده بودند، يکی از آنان محمد بن ابی‌‏سعيد بوده است.[۸] همچنین در ابصارالعین از حمید بن مسلم نقل شده که، پس از شهادت امام حسین (ع)، نوجوانی از خیمه‌ها بیرون آمد، نگران و وحشت‌زده به چپ و راست نگاه کرد. یکی از سپاهیان عمر سعد به او حمله کرد و با ضربتی، او را به شهادت رساند. از نام نوجوان و قاتلش پرسیدم؟ گفته شد او محمد بن ابی‌سعید و قاتلش لقیط بن ایاس جهنی است.[۹] این ماجرا در تاریخ طبری به نقل از هانی بن ثبیت گزارش شده که هانی بدون آن که نام نوجوان را ذکر کند خود را قاتل او معرفی کرده است.[۱۰]

در زیارت ناحیه با نام محمد بن ابی‌سعید بن عقیل بر او سلام داده شده و قاتلش لُقَیطِ بن ناشِر جُهَنی معرفی شده است.[۱۱][یادداشت ۱]

پانویس

  1. ابن داود حلی، رجال ابن داود، ج۱، ص۱۷۲؛ ابن شهر آشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ج۳، ص۲۵۴.
  2. سید ابن طاووس، الاقبال، ج۳، ص۳۴۳؛ ابن شهر آشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ج۳، ص۲۵۹.
  3. کاشانی، تذکرة الشهداء، ج۱، ص۱۵۴.
  4. علوی، المجدی فی انساب الطالبیین، ص۳۰۷.
  5. ابن سعد، الطبقات، ۱۴۱۰ق، ج۸، ص۳۴۰؛ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۴ق، ج۴۲، ص۹۴.
  6. بیضون، موسوعة کربلاء، ۱۴۲۷ق، ج۱، ص۵۲۹.
  7. ابن سعد، الطبقات، ۱۴۱۴ق، طبقه خامسه، ج۱، ص۴۷۷.
  8. سماوی، ابصار العین، ۱۴۱۹ق، ص۲۲۴.
  9. سماوی، ابصارالعین، ۱۴۱۹ق، ص۹۱.
  10. طبری، تاريخ الامم و الملوک، ج۵، ص۴۴۹.
  11. سید ابن طاووس، الاقبال، ج۳، ص۷۶.
  1. السَّلامُ عَلی مُحَمَّد بن ابی‌سعید بن عَقیل وَلَعَنَ‌ الله قاتِلَهُ لُقَیطِ بن ناشِر الجُهَنی.

منابع

  • حلی، ابن داود، رجال ابن داود، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، بی‌تا.
  • ابن شهر آشوب، محمد بن علی، مناقب آل ابی طالب علیهم‌السلام، نجف، مطبعة الحیدریة، ۱۳۷۵ق.
  • ابن سعد، الطبقات الکبری(طبقه خامسه (۱))، تحقیق: محمد بن صامل السلمی، الطائف، مکتبة الصدیق، ۱۴۱۴ق/۱۹۹۳م.
  • ابن سعد، الطبقات الکبری(ج۸)، تحقیق: محمد بن صامل السلمی، الطائف، مکتبة الصدیق، ۱۴۱۴ق/۱۹۹۳م.
  • سماوی، محمد بن طاهر، ابصار العین فی انصارالحسین علیه‌السلام، تحقیق محمدجعفر طبسی، قم، مرکز الدراسات الاسلامیة لحرث الثورة، ۱۴۱۹ق.
  • سید ابن طاووس، الإقبال بالأعمال الحسنة، محقق / مصحح: قيومى اصفهانى، جواد، قم، دفتر تبليغات اسلامى‌، ۱۳۷۶ش‌.
  • طبری، تاریخ الامم و الملوک، بیروت، روائع التراث العربی، بی‌تا.
  • علوی، علی بن محمد، المجدی فی انساب الطالبیین، قم، کتابخانه عمومی آیت الله مرعشی نجفی، ۱۳۸۰ش.
  • کاشانی، حبیب الله، تذکرة الشهداء، مترجم: سیدعلی جمال‌اشرف، قم، مدین، ۱۳۸۵ش.
  • بیضون، لبیب، موسوعة کربلا، بیروت، مؤسسة الاعلمی، ۱۴۲۷ق.
  • مجلسی، محمدباقر، بحارالأنوار، بیروت، مؤسسة الوفاء، ۱۴۰۴ق.