محمدآصف محسنی قندهاری

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
محمد آصف محسنی
200px
شناسنامه
زادروز ۵ اردیبهشت ۱۳۱۴ش
زادگاه قندهار افغانستان
فرزندان عبدالله، حفیظ و حبیب
دین اسلام
مذهب شیعه

محمد آصف محسنی قندهاری (زاده ۱۳۱۴شمرجع تقلید شیعیان در افغانستان، و از علمای شیعه پشتون، مدافع تقریب مذاهب اسلامی، رییس شورای علمای شیعه افغانستان، و بنیانگذار حوزه علمیه و دانشگاه خاتم النبیین در کابل. او همچنین عضو شورای عالی مجمع جهانی اهل بیت، رهبر پیشین حزب حرکت اسلامی افغانستان و مؤسس تلویزیون تمدن است.

زندگی

محمدآصف محسنی فرزند محمد میرزا محسنی، ۵ اردیبهشت ۱۳۱۴ش در قندهار افغانستان به دنیا آمد. آموزش‌های ابتدایی را در مکتب‌خانه آغاز کرد و از ده سالگی نزد پدر به خواندن و نوشتن پرداخت.[۱]

در ۱۴ سالگی (۱۳۲۸ش) به همراه خانواده به پاکستان رفت و در کویته پاکستان زبان اردو آموخت. پس از بازگشت از پاکستان، مدتی در شرکت برق کار کرد و سپس در سال ۱۳۳۰ش در اتاق تجارت قندهار مشغول به کار شد.[۲]

ازدواج
شیخ آصف محسنی در سال ۱۳۴۰ش با اجازه آیت الله سید محسن حکیم از نجف به زادگاهش قندهار بازگشت تا ازدواج کند. با دخترعمه خود ازدواج کرد و از او صاحب سه پسر به نام‌های عبدالله، حفیظ و حبیب شد. همسر اول او درگذشته است. او از همسر دوم خود نیز فرزندانی دارد.

تحصیلات حوزوی

محسنی، ابتدا به مدت ۶ ماه در قندهار مقدمات علوم دینی را خواند، و پس از آن به روستایی در جاغوری در غزنی افغانستان رفت و در مدت ۸ ماه[۳]، هدایه و سیوطی و حاشیه ملاعبدالله و مقداری از معالم و لمعه را در آنجا فراگرفت.[۴]

محمدآصف محسنی، ۱۲ تیر ۱۳۳۲[۵] وارد نجف اشرف شد و در کمتر از ۳ سال، باقیمانده سطوح را به پایان رساند. چنانکه خود او گفته، تعطیلات حوزه برایش خوشایند نبود و همه روزهای تعطیل هم مشغول به درس می‌شد.

مطول را از شیخ محمدعلی مدرس افغانی، جلد اول کفایه را از شیخ مجتبی لنکرانی، جلد دوم کفایه را از صدرای بادکوبه‌ای، رسائل را از شیخ کاظم یزدی و مکاسب را از چند تن دیگر از اساتید آموخت. شیخ آصف محسنی به فلسفه هم علاقمند بود اما به دلیل ممنوعیت تدریس فلسفه در نجف، به مطالعه شخصی پرداخت و بر کتاب باب حادی عشر تعلیقه نوشت. کتاب‌های دیگری از جمله اسفار و حکمت الاشراق و آثار کلامی را نیز مطالعه کرد.[۶]

هم‌مباحثه‌های او شیخ قربانعلی محقق کابلی، شیخ اسماعیل محقق و شیخ موسی عالمی بامیانی بودند.[۷]

شیخ آصف محسنی، به مدت ۹ سال در درس خارج فقه و اصول فقه سید محسن حکیم، سید ابوالقاسم خویی، شیخ حسین حلی و سید عبدالاعلی سبزواری حاضر می‌شد.[۸]

زندگی سیاسی

پس از کودتای کمونیستی ۷ اردیبهشت ۱۳۵۷ش و به قدرت رسیدن حزب دموکراتیک خلق افغانستان، آصف محسنی افغانستان را ترک کرد. ابتدا برای ادای مناسک حج به عربستان سعودی رفت، سپس به سوریه سفر کرد و چند ماه در دمشق به تدریس علوم دینی پرداخت.

حزب حرکت اسلامی افغانستان
در فروردین ۱۳۵۸ به قم رفت و به همراه جمعی از روحانیان افغانستانی مقیم حوزه علمیه قم، حزب حرکت اسلامی افغانستان را در ۱۹ فروردین[۹] تاسیس کرد.[۱۰] این حزب که از گروه‌های کوچک‌تری تشکیل شده بود، به مقابله نظامی با حکومت کمونیستی وقت افغانستان پرداخت، بیش از ۱۰۰ پایگاه نظامی در ۱۹ ولایت (استان) افغانستان ایجاد کرد و ده‌ها هزار نیروی مسلح بر ضد قوای شوروی سازماندهی نمود.[۱۱]

شیخ آصف محسنی تا سال ۱۳۸۴، رهبر این حزب بود و پس از کناره‌گیری از رهبری حرکت اسلامی افغانستان، به فعالیت‌های سیاسی خود پایان داد.[۱۲]

همکاری با حکومت مجاهدین
پس از سقوط دولت کمونیستی دکتر نجیب الله در ۸ اردیبهشت ۱۳۷۱، محمدآصف محسنی در اولین دولت مجاهدین در کابل، منشی و سخنگوی شورای رهبری دولت اسلامی افغانستان بود، اما پس از آغاز جنگ‌های داخلی در گروه‌های مجاهدین، کابل را ترک کرده و به اسلام‌آباد پاکستان رفت.[۱۳]

فعالیت‌های دینی

مجموعه فرهنگی قندهار: محمد آصف محسنی، پس از بازگشت از نجف اشرف به قندهار در اوایل دهه ۴۰ شمسی، با پشتیبانی مالی شیعیان آنجا، مدرسه علمیه، حسینیه و مسجدی در آن شهر بنا نهاد. به‌علاوه در چند نقطه از شهر، مساجدی با استفاده از وجوهات شرعی شیعیان ساخت.

شورای علمای شیعه افغانستان: محسنی، در سال ۱۳۸۲ش، نخستین تجمع بزرگ علمای شیعه افغانستان را در کابل برگزار کرد و پس از ۳ روز مذاکره، تاسیس شورای علمای شیعه افغانستان به تصویب رسید. شورای علمای شیعه افغانستان در ۶۵ نقطه افغانستان نمایندگی دارد و بیش از ۲ هزار عضو دارد.[۱۴] محمدآصف محسنی از ابتدا تاکنون، ریاست شورای علمای شیعه افغانستان را بر عهده دارد.

رسمیت مذهب شیعه در افغانستان: در قانون اساسی جمهوری اسلامی افغانستان که در ۱۴ دی ۱۳۸۲ به تصویب رسید، برای اولین بار در تاریخ افغانستان، مذهب شیعه به رسمیت شناخته شد. بسیاری به رسمیت شناخته شدن مذهب شیعه در قانون اساسی افغانستان را حاصل تلاش‌های محمدآصف محسنی می‌دانند.[۱۵]

موسسه خاتم النبیین: موسسه تحصیلات عالی و حوزه علمیه خاتم النبیین کابل، با مساحت ۴۰ هزار متر مربع، یکی دیگر از مراکزی است که با اشراف محسنی ساخته شده و از سال ۱۳۸۶ مورد بهره‌برداری قرار گرفته است. این مجتمع، شامل حوزه علمیه، دانشگاه، کتابخانه و مسجد جامع است.[۱۶] [۱۷]

نمایی از حوزه علمیه خاتم النبیین کابل که توسط محمدآصف محسنی تاسیس شد.

تلویزیون تمدن: شبکه تلویزیونی تمدن که بیشتر محتوای آن خبر، گزارش و برنامه‌های دینی است، در سال ۱۳۸۶ از سوی محسنی[۱۸] تاسیس شد. این تلویزیون برخلاف دیگر شبکه‌های افغانستان، از پخش موسیقی خودداری می‌کند.[۱۹]

قانون احوال شخصیه شیعیان: محمدآصف محسنی رییس شورای علمای شیعه افغانستان، در سال ۱۳۸۸ش طرحی با عنوان قانون احوال شخصیه شیعیان افغانستان تقدیم دولت حامد کرزی کرد که بر اساس اصل ۱۳۱ قانون اساسی[۲۰] افغانستان، ابتدا به تصویب دولت رسید، اما پس از مخالفت‌هایی که از سوی بخش‌هایی از مردم[۲۱] افغانستان و همچنین نهادهای حقوق بشری[۲۲] برانگیخت، مورد بازبینی قرار گرفت.

تقریب مذاهب اسلامی: محسنی، یکی از چهره‌های شناخته‌شده افغانستان در تلاش برای تقریب مذاهب اسلامی است. تاسیس شورای اخوت اسلامی افغانستان، انتشار کتابی با عنوان «تقریب مذاهب؛ از نظر تا عمل»[۲۳]، و همچنین راه‌اندازی دانشگاه خاتم النبیین[۲۴] برای تحصیل اهل سنت و شیعیان در کنار هم، بخشی از این تلاش‌هاست.

تالیف و تحقیق

محمدآصف محسنی، در کنار اقدامات سیاسی و همچنین فعالیت‌های دینی و فرهنگی، کتاب‌ها و مقالات بسیاری نیز نوشته است که تاکنون ۶۵ اثر از وی به چاپ رسیده است. محسنی از همین رو «نشان آکادمیسین»، بالاترین نشان علمی افغانستان را دریافت کرده است[۲۵].

برخی از کتاب‌هایی که از محسنی منتشر شده عبارتند از:

  1. مسايل كابل، جواب يكصد سوال دينی مذهبی اجتماعی و سياسی
  2. تصويری از حكومت اسلامی در افغانستان
  3. توحيد اسلامی و نظری بر وهابيت
  4. دين و زندگانی
  5. تصويب قانون اساسی در لويه جرگه
  6. فوايد دمشقيه
  7. عقايد اسلام از نظر علم و فلسفه
  8. فوايد دين در زندگانی
  9. وظيفه علمای دينی ما، به ضميمه رساله روابط اجتماعی در اسلام
  10. نظم مفيد؛ نظر اصلاحی كوتاه بر حوزه‌های علمی ما در عصر حاضر و آينده
  11. همبستگی اسلامی و دشمنان آن
  12. توضيح المسايل طبی يا وظيفه شرعی دكتران و بيماران
  13. وظايف اعضای بدن
  14. عقايد و اخلاق و فقه[۲۶]

آثاری نیز به زبان عربی از وی منتشر شده است:

  1. حدودالشريعه (٣ جلد)
  2. بحوث فی علم الرجال
  3. القضاء‌ والشهاده
  4. الارض فی الفقه
  5. المعارف و العقايد
  6. صراط الحق
  7. عدالة الصحابة
  8. معجم الاحاديث المعتبره
  9. شرح كفايه الاصول
  10. القضا و الشهادات
  11. شرح كتاب الحركاة من العروة
  12. شرح كتاب الصوم من العروة
  13. الضمانات الفقهية و اسبابها
  14. تقرير دروس سيدنا الاستاد
  15. فوايد رجاليه[۲۷]

پانویس‌ها

  1. «گفتگوی اختصاصی با آیت الله شیخ محمد آصف محسنی».
  2. «گفتگوی اختصاصی با آیت الله شیخ محمد آصف محسنی».
  3. «محسنی، محمد آصف».
  4. «گفتگوی اختصاصی با آیت الله شیخ محمد آصف محسنی».
  5. «گفتگوی اختصاصی با آیت الله شیخ محمد آصف محسنی».
  6. «گفتگوی اختصاصی با آیت الله شیخ محمد آصف محسنی».
  7. «گفتگوی اختصاصی با آیت الله شیخ محمد آصف محسنی».
  8. «محسنی، محمد آصف».
  9. «درباره ما».
  10. «محسنی، محمد آصف».
  11. «محسنی، محمد آصف».
  12. «تاریخچه مختصر حرکت اسلامی افغانستان».
  13. «محسنی، محمد آصف».
  14. «شیعیان افغانستان را بهتر بشناسیم».
  15. صادقی بلخابی، «محمد آصف محسنی».
  16. صادقی بلخابی، «محمد آصف محسنی».
  17. «حوزه علمیه خاتم النبیین کابل - افغانستان».
  18. «تلویزیون‌های کابل»
  19. «تلویزیون‌های افغانستان».
  20. واعظی، «احوال شخصیه شیعیان، فروع فقهی در کرسی اصول حقوقی».
  21. «گاردین: آیت الله محسنی، روحانی سرکش افغانستان».
  22. «آیت الله محسنی، مبلغ اتحاد شیعه و سنی».
  23. «تقریب مذاهب؛ از نظر تا عمل».
  24. «مؤسسه خاتم النبیین کابل؛ زمینه‌ساز تقریب مذاهب اسلامی».
  25. «اعطای بالاترین نشان علمی افغانستان به آیت الله آصف محسنی».
  26. «آثار آیت الله محمدآصف محسنی».
  27. «آثار آیت الله محمدآصف محسنی».

منابع