فزت و رب الکعبة

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو

نخستین امام شیعیان
علی بن ابی‌طالب (ع)

حرم امام علی1.jpg


زندگی
یوم‌الدار، شعب ابی‌طالب، لیلة المبیت، واقعه غدیر، سال‌شمار زندگی


میراث
نهج‌البلاغه، غرر الحکم، خطبه شقشقیه، خطبهٔ بی‌الف، خطبه بی‌نقطه، حرم


فضائل
آیه ولایت • آیه اهل‌الذکر • آیه شراء • آیه اولی‌الامر • آیه تطهیر • آیه مباهله • آیه مودت • آیه صادقین-حدیث مدینه‌العلم • حدیث رایت • حدیث سفینه • حدیث کساء • خطبه غدیر • حدیث منزلت • حدیث یوم‌الدار • حدیث ولایتسدالابوابحدیث وصایتصالح المؤمنین


اصحاب
عمار بن یاسر، مالک اشتر، ابوذر غفاری، عبیدالله بن ابی‌رافع، حجر بن عدی، دیگران

فُزْتُ وَ رَبِّ الْکَعْبَة کلامی است از امام علی(ع) به معنای «قسم به خداى کعبه، رستگار شدم‏» که پس از ضربت خوردن بر زبان آورده است. عالمان مختلفی از شیعه مانند سید رضی،[۱] ابن شهر آشوب[۲] و از اهل سنت مانند ابن اثیر[۳] و بلاذری[۴] این کلام را نقل کرده‌اند. تعداد اندکی از منابع متأخر تعبیر «فزت برب الکعبة» را نقل کرده‌اند.[۵]

ابن قتیبه دینوری مورخ قرن سوم، این واقعه را چنین نقل می‌کند:

ابن ملجم به طرف على(ع) رفت و گفت: حُکم از آن خداست نه از آن تو، و با شمشیر ضربه‏‌اى بر پیشانى على(ع) زد. على(ع) گفت: «فُزْتُ وَ رَبِّ الْکَعْبَة؛ به خداى کعبه رستگار شدم». سپس فرمود: این مرد (ابن ملجم) از میان شما فرار نکند. مردم نیز ابن ملجم را دستگیر کردند.[۶]

البته پیش از امام علی(ع) و در سال چهارم هجری، در واقعه بئر معونه فردی به نام حرام بن مِلحان در زمان شهادت چنین جمله‌ای را گفته است؛ ابن عبدالبر مورخ قرن پنجم، چنین نقل می‌کند:

در واقعه بئر معونه ضربه‌ای به سر حرام بن مِلحان برخورد کرد. او با دستش خون را گرفته، بر سر و صورتش مالید و گفت: فزت و ربّ الکعبة؛ قسم به خداى کعبه، رستگار شدم‏.[۷]

پانویس

  1. سید رضی، خصائص الأئمة، ۱۴۰۶ق، ص۶۳.
  2. ابن شهر آشوب‏، مناقب آل أبی طالب‏، ۱۳۷۹ق، ج۲، ص۱۱۹.
  3. ابن اثیر، اسد الغابه، ۱۴۰۹ق، ج۳،ص۶۱۸.
  4. بلاذری، أنساب الأشراف‏، ۱۴۱۷ق، ج۲، ص۴۸۸.
  5. مازندرانی، شرح الکافی، ۱۳۸۲ش، ج۱۱، ص۲۲۵.
  6. ابن قتیبه، الإمامة و السیاسة، ۱۴۱۰ق، ج۱، ص۱۸۰.
  7. ابن عبدالبر، الاستیعاب، ۱۴۱۲ق، ج۱، ص۳۳۷.

منابع

  • ابن اثیر جزری، علی بن محمد، اسد الغابة فی معرفة الصحابة، بیروت، دار الفکر، ۱۴۰۹ق.
  • ابن شهر آشوب مازندرانی، مناقب آل أبی طالب علیهم السلام، قم، انتشارات علامه، چاپ اول، ۱۳۷۹ق.
  • ابن عبدالبر، یوسف بن عبدالله‏، الاستیعاب فی معرفة الأصحاب، تحقیق: البجاوی، علی محمد، بیروت، دار الجیل، چاپ اول، ۱۴۱۲ق.
  • ابن قتیبه دینوری، عبدالله بن مسلم‏، الامامة و السیاسة، تحقیق: شیری، علی، بیروت، دار الأضواء، چاپ اول، ۱۴۱۰ق.
  • بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، تحقیق: زکار، سهیل، زرکلی، ریاض، بیروت، دار الفکر، چاپ اول، ۱۴۱۷ق.
  • سید رضی، محمد بن حسین، خصائص الأئمة علیهم السلام (خصائص أمیر المؤمنین علیه السلام)، محقق و مصحح: امینی، محمدهادی‏، مشهد، آستان قدس رضوی، چاپ اول، ۱۴۰۶ق.
  • مازندرانی، محمد صالح بن احمد، شرح الکافی، محقق،شعرانى، ابوالحسن‏، تهران، المکتبة الإسلامیة، ۱۳۸۲ش.