عثمان بن خالد جهنی

از ويکی شيعه
(تغییرمسیر از عثمان بن خالد همدانی)
پرش به: ناوبری، جستجو
عثمان بن خالد جهنی
مشخصات فردی
نام کامل عثمان بن خالد بن اُسَیر دُهمانی جُهَنی
نسب/قبیله بنی جُهَینه
نحوه درگذشت در قیام مختار توسط ابن کامل
نقش در واقعه کربلا
اقدامات همکاری در شهادت عبدالرحمن بن عقیل

عُثْمان بن خالد بن اُسَیْر دُهْمانی جُهَنی (کشته شده در ۶۶ ق)، از سپاهیان عمر بن سعد در واقعه کربلا که در شهادت عبدالرحمن بن عقیل نقش داشت. او در قیام مختار کشته شد.

نسب

عثمان بن خالد، از بنی جُهَینه بوده[۱] و در منابع تاریخی و جز آن، با نام‌های عثمان بن خالد بن اسید جهنی،[۲] عثمان بن خالد بن اشیم جهنی،[۳] عمر بن خالد بن اسد جهنی[۴] و عثمان بن خالد بن اسیر جهنی[۵] و عثمان بن خالد همدانی[۶] نیز از او یاد شده است.

واقعه عاشورا

عثمان بن خالد، در واقعه کربلا در لشکر عمر بن سعد بود. منابع وی را قاتل عبدالرحمن بن عقیل[۷] یا از قاتلان وی دانسته‌اند که به همراه بشر بن سوط قابضی او را به شهادت رساندند[۸] و لباس‌های او را ربودند.[۹] برخی منابع از نقش او در شهادت عبدالله اکبر بن عقیل نیز سخن گفته‌اند.[۱۰] در اخبارالطوال عبدالله بن عروه خثعمی قاتل عبدالرحمن بن عقیل معرفی شده است.[۱۱]

در زیارت ناحیه مقدسه به عنوان قاتل عبدالرحمن بن عقیل لعن با نام عمر بن خالد بن اسد جهنی شده است.[۱۲]

سرانجام

محمد بن جریر طبری، از فردی از بنی‌جهینه به نام موسی بن عامر عدوی نقل کرده است که:

«مختار، در سال ۶۶ق، عبدالله بن کامل را به سوی عثمان بن خالد و بشر بن سوط فرستاد. ابن کامل مسجد بنی‌ دهمان را محاصره کرد و تهدید کرد که اگر آن دو را به او تحویل ندهند، همه را به قتل می‌رساند. در پی تهدید او، سپاهی به دنبال خالد و بشر رفتند و آن دو را در مکانی به نام جبانه که قصد خروج به سمت جزیره را داشتند، یافتند و نزد ابن کامل آوردند. عبدالله، در مکانی به نام چاه جَعد گردنشان را زد، سپس به دستور مختار بدنشان را سوزاند.»[۱۳]

پانویس

  1. طبری، تاریخ، ج۶، ص۵۹.
  2. ابن‌اثیر، الکامل، ج۴، ص۲۴۰؛ بلاذری، ج۶، ص۴۵۰؛ ابوالفرج اصفهانی، مقاتل‌الطالبین، ص۹۶.
  3. مجلسی، بحارالانوار، ج۴۵، ص۶۵، ص۳۳.
  4. مجلسی، بحارالانوار، ج۹۸، ص۲۷۱.
  5. طبری، تاریخ، ج۵، ص۴۴۷، ۴۶۹، ج۶، ص۵۹؛ ابن سعد، طبقات، ج۵، ص۴۷۷؛ ابن‌اثیر، الکامل، ج۴، ص۷۴؛ ابوالفرج اصفهانی، ص۹۷.
  6. مفید، الارشاد، ج۲، ص۱۰۶.
  7. طبری تاریخ، ج۵، ص۴۶۹؛ ابن‌شهر آشوب، المناقب، ج۴، ص۱۰۶؛ ابن‌نما، مثیرالاحزان، ص۶۷؛ مفید، الارشاد، ج۲، ص۱۰۶؛ مجلسی، بحارالانوار، ج۴۵، ص۴۴؛ ابن‌اثیر، الکامل، ج۴، ص۹۲.
  8. طبری، تاریخ، ج۵، ص۴۴۷، ج۶، ص۵۹؛ ابن‌سعد، طبقات، ج۵، ص۴۷۷؛ ابن‌اثیر، الکامل، ج۴، ص۷۵-۷۴؛ بلاذری، انساب‌الاشراف، ج۳، ص۲۰۰؛ مجلسی، بحارالانوار، ج۴۵، ص۳۳.
  9. ابن‌اثیر، الکامل، ج۴، ص۲۴۰.
  10. ابوالفرج اصفهانی، مقاتل‌الطالبیین، ص۱۹۸؛ مجلسی، بحارالانوار، ج۴۵، ص۳۳؛ ابن‌شهر آشوب، المناقب، ج۴، ص۱۰۶؛ ابن خلدون، دیوان المبتدأ و الخبر، ج۳، ص۳۴.
  11. دینوری، اخبارالطول، ص۲۵۷.
  12. سید بن طاووس، اقبال، ص۵۷۵؛ مجلسی، بحارالانوار، ج۹۸، ص۲۷۱، ج۴۵، ص۶۵،۳۳.
  13. طبری، تاریخ، ج۶، ص۵۹؛ ابن‌مسکویه، تجارب‌الامم، ج۲، ص۱۷۹؛ قس: ابن‌خلدون، دیوان المبتدأ و الخبر...، ج۳، ص۳۴؛ بلاذری، انساب‌الاشراف، ج۶، ۴۰۹، ۴۵۰.

منابع

  • ابن اثیر، علی بن محمد، الکامل فی التاریخ، دارصادر، بیروت، ۱۳۸۵ق/۱۹۶۵م.
  • ابن خلدون، عبدالرحمن بن محمد، دیوان المبتدأ و الخبر فی تاریخ العرب و البربر و من عاصرهم من ذوی الشأن الأکبر، بن خلدون، تحقیق: خلیل شحادة، دارالفکر، بیروت، ۱۴۰۸ق/۱۹۸۸م.
  • ابن سعد، الطبقات الکبری (ج۵)، تحقیق: محمد بن صامل السلمی، الطائف، مکتبة الصدیق، ۱۴۱۴ق/۱۹۹۳م.
  • ابن شهرآشوب مازندرانی، مناقب آل أبی طالب (ع)، مؤسسه انتشارات علامه، قم، ۱۳۷۹ق.
  • ابن نما حلی، مثیرالأحزان، انتشارات مدرسه امام مهدی (عج)، قم، ۱۴۰۶ق.
  • اصفهانی، ابوالفرج علی بن الحسین، مقاتل‌الطالبیین، تحقیق: سید احمد صقر، دارالمعرفة، بیروت، بی‌تا.
  • بلاذری، احمد بن یحیی، انساب‌الأشراف (ج۳)، تحقیق: محمد باقر المحمودی، دارالتعارف للمطبوعات، بیروت، ۱۹۷۷ق/۱۳۹۷م.
  • بلاذری، احمد بن یحیی، کتاب جمل من انساب‌الأشراف، تحقیق: سهیل زکار و ریاض زرکلی، دارالفکر، بیروت، ۱۴۱۷ق/۱۹۹۶م.
  • دینوری، احمد بن داود، الأخبارالطوال، تحقیق: عبدالمنعم عامر مراجعه جمال‌الدین شیال، منشورات الرضی، قم، ۱۳۶۸ش.
  • رازی (ابن مسکویه)، تجارب‌الأمم، تحقیق: ابوالقاسم امامی، تهران، سروش، ۱۳۷۹ش.
  • سید بن طاووس، علی بن موسی، اقبال‌الأعمال، دارالکتب الإسلامیة، تهران، ۱۳۶۷ق.
  • مجلسی، بحارالأنوار، مؤسسة الوفاء، بیروت، ۱۴۰۴ق.
  • طبری، محمد بن جریر، تاریخ الأمم و الملوک، تحقیق: محمدأبوالفضل ابراهیم، دارالتراث، بیروت، ۱۳۸۷ق/۱۹۶۷م.
  • مفید، الإرشاد، انتشارات کنگره جهانی شیخ مفید، قم، ۱۴۱۳ق.