سید محمدحسین شهرستانی

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
سید محمدحسین شهرستانی
سید محمد حسین شهرستانی.jpg
اطلاعات فردی
لقب: مرعشی ثانی
تاریخ تولد: ۱۵ شوال ۱۲۵۵ق
زادگاه: کرمانشاه
تاریخ وفات: ۳ شوال ۱۳۱۵ق
محل دفن: حرم امام حسین(ع)
شهر وفات: کربلا
خویشاوندان
سرشناس:
سید محمدعلی شهرستانی • سید محمدحسین شهرستانی • سید محمدمهدی شهرستانی
استادان: فاضل اردکانیشیخ مرتضی انصاری
محل تحصیل: کرمانشاه • کربلا
اجازه اجتهاد از: سید محمدعلی شهرستانی • فاضل اردکانی
تألیفات: ترجمه الخصائص الحسینیه
سایر: تدریس در حوزه علمیه کربلا
اجتماعی: اقامه جماعت در حوزه علمیه کربلا و مدرسه مروی تهران


سید محمدحسین مرعشی شهرستانی حائری مشهور به شهرستانی ثانی(۱۲۵۵-۱۳۱۵ق) عالم شیعی قرن ۱۳ و ۱۴ق است که پس از فاضل اردکانی در کربلا به مرجعیت رسید. شهرستانی در حوزه علمیه کربلا تدریس می‌کرد. مدتی در مدرسه صدر و مدرسه مروی تهران نیز به اقامه جماعت و تدریس مشغول بود. حدود صد کتاب از او بر جای مانده است. او در حرم امام حسین (ع) مدفون است.

ولادت

شهرستانی روز ۱۵ شوال ۱۲۵۵ق در کرمانشاه به دنیا آمد.[۱] نسبش به حسین الاصغر فرزند امام زین‌العابدین می‌رسد.[۲]

شهرستانی در سال ۱۲۸۲ق از پدرش اجازه اجتهاد دریافت کرد و در سال ۱۲۸۷ق از فاضل اردکانی نیز اجازه اجتهاد گرفت.[۳]

سید محمدحسین شهرستانی در ۶۰ سالگی در روز پنج شنبه سوم شوال ۱۳۱۵ق در کربلا درگذشت[۴] و در ایوان متصل به قبور شهدای کربلا در حرم امام حسین(ع) (درمقبره خانوادگی خاندان شهرستانی) دفن گردید.[۵]

خاندان

خاندان شهرستانی از سادات مرعشی طبرستان هستند که پس از ازدواج جد سید محمدحسین با خاندان شهرستانی، به «شهرستانی» شهرت یافتند.[۶]

تصویری از سید زین العابدین شهرستانی از فرزندان سید محمدحسین شهرستانی

فرزندان

سید محمدعلی (ثالث)، سید جعفر و سید زین‌العابدین (پدر سید عبدالرضا شهرستانی) پسران، فاطمه و سکینه، دختران او هستند. سید محمدعلی پس از وفات پدر، مرجعیت عامه را عهده‌دار شد.[۸]

تحصیل، استادان و مرجعیت

شهرستانی نزد پدرش ادبیات فارسی و عربی را آموخت او برخی دروس حوزوی نظیر صمدیه و الفیه را حفظ کرد. در ۱۳ سالگی به عراق رفت و در کربلا ساکن شد. پس از وفات فاضل اردکانی در کربلا، کرسی تدریس و مرجعیت به او رسید.[۹]

شهرستانی در سال ۱۲۸۲ق از پدرش و در سال ۱۲۸۷ق از فاضل اردکانی اجازه اجتهاد گرفت.[۱۰]

اشک روان بر امیر کاروان از ترجمه‌های مشهور خصائص الحسینیه

شهرستانی در فقه و اصول نزد پدر، محمدتقی(عمویش)، شیخ مرتضی انصاری و فاضل اردکانی شاگردی کرد. او فاضل اردکانی را از شیخ انصاری اعلم می‌دانست و عمده استفاده‌اش از وی بود. او همچنین در هیأت و نجوم نزد میرزا باقر یزدی و در حساب و هندسه نزد میرزا غلام هروی شاگردی کرده است.[۱۱]

سفرها

سید محمدحسین در سال ۱۳۰۵ق برای زیارت امام هشتم، راهی مشهد شد و پس از بازگشت در ماه رمضان سال ۱۳۰۶ق در تهران مورد استقبال مردم، علما و رجال دولتی قرار گرفت. ملا علی کنی، در تجلیل و تکریم از او، اقامه نماز جماعت خود را در مدرسه مروی به شهرستانی سپرد.[۱۲]

به گفته آقا بزرگ تهرانی در رمضان، صف‌های نماز جماعت شهرستانی از حد شبستان می‌گذشت و حیاط مدرسه را فرا می‌گرفت. او در مدرسه میرزا حسین‌خان صدر قزوینی هم تدریس می‌کرد.[۱۳] سید محمدحسین پس از مدتی اقامت در تهران، به کربلا بازگشت و تا زمان وفات در آن‌جا ماند.[۱۴]

او همچنین سفری به حج داشته است و شرح آن را در سفرنامه حجاز نوشته است.[۱۵]

تألیفات

شهرستانی آثاری تألیف کرده است؛[یادداشت ۱] در کتب تراجم حدود ۱۰۰ اثر برای او ذکر شده است.[۱۷]

پانویس

  1. بغدادی، هدیة العارفین، ج۲، ص۳۹۶.
  2. قمی، الفوائد الرضویه، ۱۳۸۵ش، ج۲، ص۷۸۸.
  3. اشک روان بر امیر کاروان، ۱۳۸۰ش، ص۴۸.
  4. بغدادی، هدیة العارفین، ج۲، ص۳۹۶.
  5. قمی، الفوائد الرضویه، ۱۳۸۵ش، ج۲، ص۷۸۸.
  6. جعفر شوشتری، اشک روان بر امیر کاروان، ترجمه مرعشی شهرستانی، ۱۳۸۰ش، ص۴۶.
  7. قمی، الفوائد الرضویه، ۱۳۸۵ش، ج۲، ص۷۸۸.
  8. قمی، الفوائد الرضویه، ۱۳۸۵ش، ج۲، ص۷۸۸.
  9. امین، اعیان الشیعه، ج۹، ص۲۳۲.
  10. جعفر شوشتری، اشک روان بر امیر کاروان، ترجمه مرعشی شهرستانی، ۱۳۸۰ش، ص۴۸.
  11. جعفر شوشتری، اشک روان بر امیر کاروان، ترجمه مرعشی شهرستانی، ۱۳۸۰ش، ص۴۸.
  12. امین، اعیان الشیعه، ج۹، ص۲۳۲.
  13. آقا بزرگ، نقباء البشر، ۱۴۰۴ق، ج۱، ص۶۲۸.
  14. امین، اعیان الشیعه، ج۹، ص۲۳۲.
  15. آقابزرگ طهرانی، الذریعه، ج۱۲، ص۱۸۶
  16. آقا بزرگ، نقباء البشر، ۱۴۰۴ق، ج۱، ص۶۲۹-۶۳۱.
  17. بغدادی، هدیه العارفین، ج۲، ص۳۹۶و۳۹۷؛ زرکلی، الاعلام، ۱۹۸۰م، ج۶، ص۱۰۵.
  1. برخی از این تالیفات عبارتند از:
    1. آیات بینات؛ در لزوم شناخت و ردّ بر رساله نیجریّه
    2. الاجازات
    3. الارث؛ فقه استدلالی
    4. الاستخارات؛ آداب و اقسام استخاره‌ها
    5. الاستصحاب؛ اصول استدلالی
    6. الاربعون حدیثا؛ شامل چه حدیث با شرح و بیان
    7. اصطلاحات الجفر؛ در علوم غریبه
    8. اصل الاصول؛ در تلخیص فصول
    9. البرزخیة؛ در تفسیر آیات مربوط به برزخ
    10. تریاق فاروق؛ در رد شیخیه
    11. تسهیل المشاکل؛ در نحو
    12. تاریخ شهرستانی
    13. تحقیق الادله؛ در اصول فقه
    14. تذکرة النفس؛ در مناجات و مراقبات
    15. تقویم الکواکب؛ در اخترشناسی و گاهنامه
    16. تلویح الاشاره؛ درشرح زیارت جامعه
    17. جنة النعیم؛ در امامت
    18. الحجة البالغة فی غیبة النعمة السابغة؛ پیرامون حضرت مهدی
    19. الجدول فی التفأل و معرفة اوائل الشهور
    20. الحیوة؛ فقه
    21. حجیة المظنة؛ در اصول فقه
    22. الحساب؛ در ریاضیات
    23. الخط؛ در آداب و انواع خوشنویسی
    24. غایة المسوول فی علم الاصول؛ تقریرات اصول فاضل اردکانی
    25. الخمس؛ بحث فقهی
    26. خوان نعمت؛ دیوان اشعار فارسی
    27. الخیارات؛ فقه استدلالی
    28. خیرة الطیور؛ در تفأل
    29. درایة الحدیث؛ در حدیث‌شناسی
    30. الدر المفیض؛ فقه اسدلالی در منجزات مریض
    31. الدر النضید؛ در نکاح اماء و عبید
    32. درر الفوائد؛ در علم کلام
    33. دلیل الانسداد؛ در مقدمات، نتیجه و خواص آن
    34. دمع العین؛ اشک روان بر امیر کاروان ترجمه الخصائص الحسینیه
    35. دیوان شهرستانی؛ شامل اشعار عربی و فارسی
    36. رساله عملیه
    37. رسالة فی الرمل
    38. رسالة فی علم الکف
    39. سبیل الرشاد؛ در شرح نجات العباد
    40. شرح الحدید؛ در علم شیمی جدید
    41. سفرنامه حجاز
    42. شرح الفوائد الحکمیه؛ شرح فوائد اثنا عشریه
    43. شرح حدیث «من حفظ علی امتی اربعین حدیثا»
    44. شوارع الاعلام؛ در شرح شرائع الاسلام
    45. الشرح المبین؛ در اثبات مفطر بودن دخانیات
    46. الصحیفة الحسینیة؛ دعاهای امام حسین(ع)
    47. الطریق؛ پیرامون رمل
    48. طریق النجاة؛ در ردّ نصاری
    49. العناصر؛ شرح قوانین در اصول فقه
    50. صغری؛ در منطق
    51. صنعت جرثقیل
    52. صنعت متحرک دائم الحرکه
    53. عسل مُصَفّی؛ دیوان فارسی در مواعظ و اخلاق
    54. غدیریه؛ منظومه‌ای پیرامون غدیر خم
    55. الفرائد؛ در نحو
    56. فرائد الفوائد
    57. قطع الخصوم
    58. کرامات؛ کرامت‌های واقع شده در کربلا، نجف و سرداب مقدس
    59. الکوکب الدری؛ در معرفت تقویم به زبان فارسی
    60. لباب الاجتهاد؛ در بحث اجتهاد و تقلید
    61. لب اللباب؛ فشرده خلاصة الحساب شیخ بهائی
    62. اللئالی؛ در فقه و اصول
    63. اللباب فی الاسطرلاب
    64. الماهوتیه؛ در لباس مشکوک
    65. المهجة علی البهجة؛ شرح الفیه و تعلیقه بر سیوطی
    66. مختصر فارسی هیئت؛ تلخیص فارسی هیئت خواجه نصیر طوسی
    67. المراصد؛ در ردّ فوائد شیخ احمد احسائی
    68. مشارع الاسلام؛ فقه استدلالی
    69. مطالع البروج؛ هیئت قدیم
    70. مناسک حج
    71. الموائد؛ پیرامون سیارات
    72. الموائد؛ جنگ و کشکول
    73. مواقع النجوم؛ در هیئت
    74. مهذب التهذیب؛ منطق منظوم
    75. نجوم السماء؛ هیئت جدید
    76. النور المبین؛ در اصول دین
    77. نان و دوغ؛ شعر
    78. الهدایة المسترشد؛ شرح کفایه سبزواری در فقه.[۱۶]

منابع

  • امین، محسن، اعیان الشیعة، بیروت،‌دار التعارف.
  • قمی، عباس، الفواید الرضویه فی احوال علماء المذهب الجعفریه، قم، بوستان کتاب، ۱۳۸۵ش.
  • بغدادی، اسماعیل پاشا، هدیة العارفین، بیروت،‌دار إحیاء التراث العربی.
  • زرکلی، خیرالدین، الاعلام، بیروت،‌ دار العلم، ۱۹۸۰م.
  • آقا بزرگ تهرانی، طبقات اعلام الشیعه، نقباءالبشر، مشهد، دارالمرتضی، ۱۴۰۴ق.
  • آقا بزرگ تهرانی، الذریعه، بیروت، دار الاضواء.
  • شوشتری، جعفر، اشک روان بر امیر کاروان، ترجمه محمد حسین مرعشی شهرستانی، دارالکتاب، ۱۳۸۰ش.