سید محمدحسن میرجهانی

از ويکی شيعه
(تغییرمسیر از سید محمد حسن میرجهانی)
پرش به: ناوبری، جستجو
سید محمد حسن میرجهانی
سید محمد حسن میرجهانی.jpg
اطلاعات فردی
نام کامل: سید محمّد حسن طباطبائی میرجهانی محمّدآبادی جرقویه‌ای اصفهانی
لقب: میرجهانی
نسب: از اولاد امام مجتبی(ع)
تاریخ تولد: ۲۲ ذی القعده سال ۱۳۱۹ هجری قمری (۱۲۷۹ هجری شمسی)
زادگاه: اصفهان
تاریخ وفات: ۲۱ جمادی الثانی سال ۱۴۱۳ قمری مطابق ۱۳۷۱ شمسی
شهر وفات: اصفهان
اطلاعات علمی
استادان: سید محسن حکیم  • ضیاءالدین عراقی • سید ابوالقاسم دهکردی  • حاج آقا حسین قمّی  • عبداللّه مامقانی و...
تألیفات: جنّة العاصمة و...
فعالیت‌های اجتماعی-سیاسی
اجتماعی: مبارزه با خرافات و فرقهبهائیت


سید محمّدحسن طباطبائی میرجهانی محمدآبادی جَرقَویه‌ای اصفهانی مشهور به میرجهانی عالم شیعی قرن پانزدهم هجری است. میرجهانی از سادات اصفهان بود. نسب او به امام حسن مجتبی(ع) می‌رسد. میرجهانی از شاگردان سید ابوالحسن اصفهانی در نجف بود. از وی بیش از ۵۰ اثر در موضوعات مختلف به یادگار مانده که کتاب جنة العاصمه درباره زندگانی حضرت زهرا(س) از مشهورترین آنان است. مرقد او در اصفهان در کنار آرامگاه علامه مجلسی است.

نام، نسب، ولادت، درگذشت و مدفن

سیدحسن میرجهانی طباطبائی اصفهانی فرزند میر سیدعلی است که نسبش به امام مجتبی(ع) می‌رسد. او دوشنبه ۲۲ ذی القعده سال ۱۳۱۹ قمری (۱۲۷۹ شمسی) در جرقویه اصفهان متولد شد و در ۲۱ جمادی‌الثانی سال ۱۴۱۳ قمری مطابق ۱۳۷۱ شمسی در اصفهان درگذشت و در کنار آرامگاه علامه مجلسی به خاک سپرده شد.[۱]

تحصیلات

سید محمدحسن در پنج سالگی به مکتب رفت و تا هفت سالگی قرآن، خواندن و نوشتن و برخی از کتابهای فارسی را فراگرفت. پس از آن به آموختن ادبیات عرب پرداخت. وی سپس به اصفهان رفت و به تحصیل علوم دینی پرداخت. مدتی نیز به نجف رفت و از محضر سید ابوالحسن اصفهانی بهره برد و از شاگردان ویژه او گردید.[نیازمند منبع] علاقه وافر او به اهل بیت و بخصوص امام عصر(ع) سبب شد آثاری درباره علائم ظهور و همچنین انساب سادات تدوین کند.[۲]

اساتید

برخی از اساتید او عبارتند از:

  1. شیخ محمّد علی معلّم حبیب آبادی نویسنده کتاب مکارم الآثار.
  2. سید ابوالقاسم دهکردی.
  3. شیخ محمّد علی فتحی دزفولی.
  4. شیخ محمّد رضا نجفی مسجد شاهی.
  5. ملّا محمّد حسین فشارکی.
  6. شیخ ضیاءالدین عراقی.
  7. سید ابوالحسن اصفهانی.
  8. شیخ عبدالله مامقانی نویسنده کتاب تنقیح المقال در رجال.
  9. شیخ علی یزدی.
  10. سید محمّد رضا رضوی خوانساری.
  11. میرزا احمد اصفهانی.
  12. سید محسن حکیم.
  13. حاج آقا حسین قمّی.
  14. سید عبدالهادی شیرازی.[۳]

ویژگی‌ها

ارادت به اهل بیت

میرجهانی عشق و علاقه خاصّ نسبت به اهل بیت عصمت و طهارت(ع) به‌ویژه نسبت به حضرت مهدی(عج) داشت. از ویژگی‌های دیگر او زهد و قناعت، تقوا، تهجّد و مداومت بر اذکار و اوراد وارده از ناحیه معصومین بود.

رازی در کتاب گنجینه دانشمندان درباره او چنین می‌نویسد:

علّامه میر جهانی از نوادر دانشمندانی است که به او برخورد کرده ام. عالمی ادیب، و فاضلی أریب، و محدّثی حسیب می‌باشد. دارای ملکات فاضله و محاسن اخلاق و محامد آداب، جامع معقول و منقول، حاوی فروع و اصول و صاحب علوم و فنون، مخصوصا در علوم غریبه و عجیبه (جفر و رمل و اسطرلاب و ریاضیات) ید طولا و اطّلاعی عمیق دارد، و در فنّ منبر و بیان احادیث و فضائل و ولایت حضرات أئمّه اطهار علیهم السّلام بصارت کامل و از اساتیذ منبر محسوب می‌گردد، طبعی روان و ذوقی فراوان دارد، در مدح حضرت رسول(ص) و امامان معصوم و بالأخص حضرت بقیة اللّه(عج) اشعار بسیار به عربی و فارسی سروده‌اند.[۴]

مبارزه با فرقه‌های انحرافی

میرجهانی برای ریشه کن نمودن خرافات، آداب و رسوم غلط و باورهای موهوم کوشید. در همان ایام، پیروان فرقه بهائیت در زواره فعال شده و برای اغوای مردم به انواع شگردهای گمراه کننده روی آورده بودند و حتی فعالیت‌های به ظاهر دلسوزانه انجام می‌دادند تا عقاید اهالی را سُست کنند. میرجهانی که این حرکت انحرافی را مشاهده کرد، در خط مقدّم مخالفت با بهائیان قرار گرفت و با بیانات و ارشادات خویش و نیز افشای ماهیت این فرقه، حقایقی را برای مردم زواره روشن ساخت و آنان را علیه بهائیان بسیج کرد. بر اثر همین کوشش‌ها بود که اهالی، ارتباط اقتصادی و اجتماعی خویش را با بهائیان قطع کردند و به حمام آنان یورش بردند و ضمن آتش زدن آن، محافل بهایی‌ها را تعطیل کردند.
همین مقاومت‌ها موجب گردید که پیروان این گروه منحرف در زواره مورد نفرت قرار گیرند و رفته رفته غالب آنان وحشت زده و سراسمیه شهر را ترک کنند و به نقاطی چون تهران و اصفهان پناه آوردند.[۵]

آثار

کتاب جنة العاصمة

برای وی بیش از ۵۰ اثر شمرده‌اند. برخی از این آثار عبارتند از:

  1. احکام رضاع (فقه استدلالی به فارسی).
  2. اخبار نجوم، کواکب و فلکیات.
  3. البکاء للحسین علیه‌السلام در ثواب گریستن و عزاداری بر سیدالشهداء(ع) و وظائف تعزیه داری، در سال (۱۴۰۰) هجری قمری به خطّ مؤلّف چاپ شده است.
  4. تفسیر امّ الکتاب، در سال (۱۳۹۸) هجری قمری بوسیله کتابخانه صدر بخطّ مؤلّف چاپ شده است.
  5. جزواتی در اشعار فارسی.
  6. جزواتی در انساب سادات.
  7. جزواتی در تفسیر قرآن.
  8. جنّة العاصمة در تاریخ ولادت و حالات حضرت فاطمه زهرا علیها السّلام.
  9. داستان فکاهی یا مختصر کتاب ابصارالمستبصرین در محاجّه شیعه و سنّی، در سال (۱۳۷۷) هجری قمری چاپ شده است.
  10. الدرر المکنونه فی الامام و الامامه و صفاته الجامعه، دو هزار بیت عربی در امامت و صفات جامع امام و تاریخ أئمّه(ع)، در تهران بوسیله کتابخانه صدر در سال (۱۳۸۸) هجری قمری بخطّ ناظم چاپ شده است.
  11. دیوان حیران، بوسیله انتشارات کتابخانه صدر در سال (۱۳۷۱) هجری شمسی به خطّ ناظم چاپ شده است.
  12. ذخیرة المعاد، شامل ادعیه و آداب ساعات، در تهران چاپ شده است.
  13. روایح النسمات در شرح دعای سمات، بخطّ مؤلّف چاپ شده است.
  14. السبیکة البیضاء فی نسب بعض آل بنی الطباء، در بیان اثبات سیادت خود، این کتاب مورد توجّه علماء زمان خود و سبب اثبات سیادت ایشان نزد علما گردید. در نتیجه آیت اللّه بروجردی عمّامه سفید ایشان را به سیاه مبدّل نمودند.
  15. سعادت ابدی در آداب تشکیل مجالس مذهبی، در اصفهان چاپ شده است.
  16. شهاب ثاقب در ردّ طایفه ضالّه مضلّه و طریقه محاجّه با آنها.
  17. گنج رایگان، کشکول مانندی شامل برخی علوم غریبه و اخبار ولایت.
  18. گنجینه سرور.
  19. کنوز الحکم و فنون الکلم، خطبه ها و سخنان حضرت امام حسن مجتبی علیه‌السلام.
  20. لوامع النور فی علائم الظهور به زبان عربی.
  21. مصباح البلاغه فی مشکاة الصیاغه، مستدرک نهج البلاغه، در سال (۱۳۸۸) هجری قمری به خطّ مؤلّف در دو مجلّد چاپ شده است.
  22. مقامات اکبریه در تاریخ حضرت علی اکبر.
  23. مقلاد الجنان در ادعیه و زیارات، در سال (۱۳۶۰) هجری در اصفهان چاپ شده است.
  24. نوائب الدهور فی علائم الظهور، در سال (۱۳۸۳) به خطّ مؤلّف در چهار جزء و در دو مجلّد چاپ شده است.
  25. ولایت کلّیه در دفاع از حریم ولایت، در سال (۱۳۹۲) به خطّ مؤلّف در دو مجلّد چاپ شده است.
کتاب ولایت کلیه

و آثار علمی دیگری در فنون متنوّعه، چون رساله‌های متعدّدی در جفر، رمل و اسطرلاب و نجوم، رساله‌ای در ریاضیات، رساله‌ای در شیمی، رساله‌ای در طبّ قدیم، صمدیه منظوم، تقریرات درس سید ابوالحسن اصفهانی و... که مجموع آثار ایشان بالغ بر پنجاه و هفت اثر است.[۶]

نمونه شعر

میرجهانی در شعر نیز دستی داشت و به زبان فارسی و عربی شعر می‌سرود. از وی دیوانی نیز به یادگار مانده است:

در دل خود کشیده‌ام نقش جمال یار را پیشه خود نموده‌ام حالت انتظار را
ریخته دام و دانه شه از خط و خال خویشتن صید نموده مرغ دل برده از او قرار را
سوزم و سازم از غمش روز و شبان بخون دل تا که مگر ببینم آن طرّه مشکبار را

پانویس

  1. میرجهانی، جنة العاصمة، ۱۴۲۶ق، ص۵-۱۱.
  2. میرجهانی، جنة العاصمة، ۱۴۲۶ق، ص۶.
  3. میرجهانی، جنة العاصمة، ۱۴۲۶ق، ص۸.
  4. میرجهانی، جنة العاصمة، ۱۴۲۶ق، ص۶ و ۷.
  5. سایت فرهیختگان.
  6. میرجهانی، جنة العاصمة، ۱۴۲۶ق، ص۹ و ۱۰.

منابع

  • میر جهانی، سیدحسن، جنة العاصمة، مشهد، بیت الزهراء، ۱۴۲۶ ق.
  • کتاب شناخت سیره معصومان، مرکز تحقیقات رایانه‌ای علوم اسلامی نور.

پیوند به بیرون