سید عبدالاعلی سبزواری

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
سیدعبدالاعلی سبزواری
سیدعبدالاعلی سبزواری.jpg
اطلاعات فردی
تاریخ تولد: هیجدهم ذی حجه ۱۳۲۸ق
زادگاه: سبزوار
محل زندگی: سبزوار، مشهد، نجف
تاریخ وفات: دوشنبه ۲۵ مرداد ۱۳۷۲ش (برابر با (۲۷ صفر ۱۴۱۴ق)
محل دفن: نجف اشرف
اطلاعات علمی
استادان: محمدحسین نائینی، آقاضیاء عراقی، محمدحسین غروی اصفهانی، سید ابوالحسن اصفهانی،شیخ عباس قمی ، عبدالله مامقانی
تألیفات: مواهب الرحمن فی تفسیر القرآن، مهذب‌الاحکام فی بیان الحلال و الحرام، تهذیب الاصول، لباب المعارف، رفض الفضول عن علم الاصول، منهاج الصالحین، مناسک الحج
فعالیت‌های اجتماعی-سیاسی
سیاسی: حمایت از انقلاب اسلامی ایران، حمایت از انتفاضه شعبانیه
اجتماعی: مرجع تقلید، رئیس حوزه علمیه نجف، تجدید بنای مسجد سهله و مسجد کوفه، فرستادن نمایندگانی به اروپا، امریکا و کشورهای عربی و آسیایی

سید عَبْدُالاَعْلی موسوی سبزواری،(۱۳۲۸ - ۱۴۱۴ق) مرجع تقلید و مفسر شیعه در قرن پانزدهم. او پس از وفات آیت الله خویی در ۱۴۱۳ق، مدت کوتاهی عهده‌دار ریاست حوزه علمیه نجف بود. کتاب تفسیری مواهب الرحمن فی تفسیر القرآن و کتاب فقهی مهذب الاحکام فی بیان الحلال و الحرام از آثار برجسته او است. برخی معتقدند وی توسط رژیم بعث عراق مسموم و شهید شده است.

تولد

سید عبدالاعلی در هیجدهم ذی حجه ۱۳۲۸ق - مصادف با عید غدیر - در سبزوار به دنیا آمد. مقدمات ادبیات عرب و فقه و اصول و... را از پدر و عمویش، آیت‌الله سید عبدالله برهان۱۳۸۴ق) فراگرفت. او تا ۱۴ سالگی در زادگاه خود به تحصیل مقدمات علوم اسلامی و عربی پرداخت.[۱]

تحصیلات

در سال ۱۳۴۲ق به مشهد رفت و در آنجا نزد عبدالجواد ادیب نیشابوری (م‌۱۳۴۴ق)، میرزا عسکر شهیدی، معروف به ‹‹آقا بزرگ حکیم›› (م ۱۳۵۴قسیدمحمّد عصّار لواسانی‌۱۳۵۶ق) و علی اکبر نهاوندی۱۳۶۹ق) شاگردی کرد.

سبزواری پس از حدود هشت سال اقامت در مشهد، برای تکمیل درس سطح فقه و اصول‌ و نیز فلسفه و تفسیر و دیگر علوم اسلامی عزم سفر نجف اشرف نمود و در آن شهر در درس نائینی‌۱۳۵۵ق.)، آقاضیاء عراقی۱۳۶۱قمحمدحسین غروی اصفهانی۱۳۶۱قسید ابوالحسن اصفهانی و آقاسید حسین بادکوبه‌ای۱۳۵۸ق) و... شرکت نمود. وی تفسیر قرآن و مناظره و کلام را با حضور در جلسات تفسیری علامه محمدجواد بلاغی‌ فراگرفت. او همچنین از علاّمه مامقانی۱۳۵۱ق) و شیخ عباس قمی۱۳۵۹ق) و دیگراناجازات روایتی و اجتهادی دریافت کرد . او از سال ۱۳۶۵ق به تدریس خارج فقه و اصول پرداخت.[۲]

دوران مرجعیت

پس از وفات آیت الله خویی در ۸ صفر ۱۴۱۳ق. سید عبدالاعلی سبزواری، مرجع تقلید شیعیان و همچنین عهده‌دار ریاست حوزه علمیه نجف شد. البته دوران مرجعیت تقلید وی کوتاه(یک سال) بود و وی در ۲۷ صفر سال ۱۴۱۴ق وفات یافت.[۳]

ویژگی‌های شخصیتی و سیاسی

درباره ویژگی‌های شخصیتی آیت الله سید عبدالاعلی سبزواری گفته‌اند که وی مردی متواضع، بردبار، کم سخن و دائم‌الذکر و از حافظان قرآن کریم بود. وی در فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی ایران و عراق نقش داشت و از انقلاب اسلامی ایران و رهبر آن - امام خمینی - کمال حمایت و پشتیبانی را نمود. در زمان اقامت امام خمینی در نجف، در کنار وی بود و از امام و نهضت وی حمایت می‌کرد. چندین بار درس خویش را برای توجّه دادن حوزه علمیهِ نجف، به وقایع انقلاب اسلامی ایران تعطیل نمود و به هنگام همه‌پرسی نظام جمهوری اسلامی، در فروردین ۱۳۵۸ ش. پیامی مبنی بر حمایت از آن صادر کرد.[۴]

وی همچنین حامی مردم مظلوم و مسلمان عراق بود و در انتفاضه شعبانیه حمایت خویش را از این انقلاب با صدور فتوایی اعلام نمود.[۵] او با رژیم بعث حاکم بر عراق سازش نکرد و چند بار منزلش به محاصرهِ نظامیان بعث درآمد و رژیم بعث برایش محدودیت‌هایی قائل شد.[۶]

از اقدامات تبلیغی و اجتماعی وی، می‌توان به فرستادن نمایندگانی به اروپا، آمریکا و کشورهای عربی و آسیایی، و نیز طرح وسیع ایشان برای تجدید بنای مسجد سهله و مسجد کوفه اشاره کرد.[۷]

وفات

سیدعبدالاعلی سبزواری در روز دوشنبه ۲۵ مرداد ۱۳۷۲ش. (۲۷ صفر ۱۴۱۴ق) - مصادف با شب رحلت رسول خدا(ص) و شهادت امام حسن مجتبی(ع) - در نجف اشرف درگذشت. برخی معتقدند که وی توسط رژیم بعث عراق مسموم و شهید شده است.[۸]

بعد از درگذشت، به علت سخت‌گیری‌های رژیم بعثی صدام، مراسم دفن وی، تنها با حضور پنج نفر از نزدیکان، در مسجدی که نماز می‌خواند و درس می‌گفت، برگزار شد و در همان‌جا دفن گردید.[۹]

آثار و تالیفات

تفسیر مواهب الرحمن.jpg

از آثار و تألیفات وی می‌توان به کتاب‌های زیر اشاره کرد:

  • مواهب الرحمن فی تفسیر القرآن
این کتاب با موضوع تفسیر قرآن است که مفسر طرح آن را در ۳۰ جلد ریخته بود و تاکنون قریب به ۱۲ جلد آن به چاپ رسیده و متأسفانه باقی مجلدات در صورت وجود، چاپ و منتشر نشده است.
این تفسیر به عربی است و نخستین‌بار تا جلد چهارم آن، در "مطبعه`‌الاداب" نجف به سال ۱۴۰۴ق به چاپ رسید و در سال ۱۴۰۹ق مؤ‌سسهِ اهل‌البیت بیروت آن را تجدید چاپ کرد.
چاپ دیگر آن در همان سال در "مطبعه`‌الدیوان" بغداد صورت پذیرفت. امّا چاپ بهتر و با حروف‌چینی و تحقیق جدید، با اشراف فرزند مفسر، در سال ۱۴۱۴ق انجام گرفت که متأ‌سفانه با درگذشت وی در همان جلد اول توقف یافت و بعد با همکاری "مؤ‌سسه`‌المنار" حدود ۱۲ جلد آن به چاپ رسید.
  • مهذب‌الاحکام فی بیان الحلال و الحرام
این کتاب در فقه امامی است و شامل یک دورهِ کامل فقه استدلالی در ۳۰ جلد وزیری در مطبعة الاداب نجف به سال ۱۹۸۲م. چاپ شد.
  • تهذیب الاصول
یک دوره اصول فقه، به صورت فشرده، ولی روان در ۲ جلد که به طبع رسیده است.
  • لباب المعارف
در علم کلام و دفاع از عقاید شیعه و از جمله اولین آثار آیت‌الله سبزواری است که در ۲ جلد به عربی تأ‌لیف شده است.
  • افاضة الباری فی نقد ما ا‌لّفه الحکیم السبزواری
این کتاب در نقد و بررسی آثار فلسفی حکیم ملاهادی سبزواری۱۲۸۹ق) نگاشته شده است.
  • رفض الفضول عن علم الاصول، در علم اصول.
  • منهاج الصالحین، در فقه.
  • مناسک الحج، در مسائل حج.
  • رسالهِ توضیح المسائل، به فارسی‌
  • حاشیه بر برخی از کتاب‌های شیعه چون: عروة‌الوثقی، وسیلةالنجاة، حدائق‌الناظره، جواهرالکلام، مستندالشیعه، اسفار، تفسیر صافی، شرح منظومهِ حکیم سبزواری، و...
  • مجموعه‌ای در رسائل فقهی و... .[۱۰]

کنگره بزرگداشت عبدالاعلی سبزواری

در سال ۱۳۸۹ شمسی، کنگره بزرگداشت آیت الله العظمی سیدعبدالاعلی سبزواری برگزار گردید؛ ۲۱ اردیبهشت در سبزوار و ۲۳ اردیبهشت در قم.

در کنگره برگزار شده در قم، آیت الله سبحانی، آیات عظام و حجج اسلام نمازی (امام جمعه کاشان)، مقتدایی (مدیر وقت حوزه علمیه قم)، باغانی (از علمای سبزوار) و سید علی سبزواری، فرزند آیت الله سیدعبدالاعلی، در پژوهشگاه قرآنى علامه طباطبایى سخنرانی کردند.[۱۱]

در کنگره برگزار شده در سبزوار نیز، حجج اسلام ابراهیمی (امام جمعه سبزوار)، ابوترابی (نایب رییس وقت مجلس) و سیدان (از علمای مشهد) ازجمله سخنرانان اصلی این همایش بودند.[۱۲]

مطالعه بیشتر

  • آفتاب سبزوار؛ زندگینامه و سیری در آراء و اندیشه‌های حضرت آیت الله العظمی سید عبدالاعلی سبزواری، تألیف: احمد عابدی، شرکت تعاونی کار آفرینان فرهنگ و هنر، ۱۳۸۹ش.

پانویس

منابع