حمالة الحطب

از ويکی شيعه
(تغییرمسیر از حماله الحطب)
پرش به: ناوبری، جستجو

حَمّالَةُ الْحَطَب توصیفی است قرآنی پیرامون همسر ابولهب و به معنای «کسی که هیزم به دوش می‌كشد».[۱] همسر ابولهب، ام جمیل خواهر ابوسفیان و عمه معاویه بود.[۲] نام وی را أروی، جمیل[۳] و صخرة[۴] گفته‌اند.

در اینکه چرا قرآن چنین توصیفی بکار برده، مواردی ذکر شده است:

  • ام‌جمیل خارهای بیابان را به دوش می‌کشید و زمانی که پیامبر برای نماز می‌رفت، آن‌ها را جلوی پای او می‌ریخت تا اذیت شود.[۵]
  • ام‌جمیل با كارهایی که انجام می‌داد، آتش جهنم و هیزم آن را برای خود در جهنم فراهم می‌كرد.[۶]
  • او پیامبر اسلام را به فقیر بودن مسخره می‌کرد،‌ پس خداوند نیز بوسیله این وصف، او را تحقیر کرد.[۷]
  • این تعبیر قرآن، كنایه از سخن‏‌چینى او است.[۸]

البته این موارد منافی هم نبوده و می‌توان همه آن‌ها را مقصود آیه دانست.[۹]

پانویس

  1. مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۲۷، ص ۴۲۰.
  2. ابن عبدالبر، الاستیعاب، ۱۴۱۲ق، ج۳، ص۱۴۳۰.
  3. شیخ طوسی، الامالی، ۱۴۱۴ق، ص۲۶۵
  4. امام علی، دیوان أمیرالمؤمنین(ع)، ۱۴۱۱ق، ص۹۲
  5. طبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ۱۳۷۲ش، ج۱۰، ص۸۵۲.
  6. مطهری، مجموعه آثار، بی‌تا، ج۲۸، ص۸۲۵.
  7. فخر رازی، مفاتیح الغیب، ۱۴۲۰ق، ج۳۲، ص۳۵۳.
  8. شیخ طوسی، التبیان فی تفسیر القرآن، ج۱۰، ص۴۲۸.
  9. مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۲۷، ص۴۲۱.

منابع

  • ابن عبدالبر، یوسف بن عبد الله‏، الاستیعاب فی معرفة الأصحاب، تحقیق علی محمد البجاوی، بیروت، دار الجیل، چاپ اول، ۱۴۱۲ق.
  • طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، مقدمه محمد جواد بلاغی، تهران، ناصر خسرو، چاپ سوم، ۱۳۷۲ش.
  • طوسی، محمد بن حسن، الأمالی، قم،‌ دار الثقافة، چاپ اول، ۱۴۱۴ق.
  • طوسی، محمد بن حسن، التبیان فی تفسیر القرآن، تحقیق احمد قصیرعاملی، دار احیاء التراث العربی، بیروت، بی‌تا.
  • فخرالدین رازی، ابوعبدالله محمد بن عمر، مفاتیح الغیب، بیروت، دار احیاء التراث العربی، چاپ سوم، ۱۴۲۰ق.
  • مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، انتشارات صدرا، قم، چاپ اول، ۱۳۸۹ش.
  • مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ اول، ۱۳۷۴ش.
  • میبدی، حسین بن معین الدین، دیوان أمیر المؤمنین علیه‌السلام، ترجمه مصطفی زمانی، قم،‌دار نداء الاسلام للنشر، چاپ اول، ۱۴۱۱ق