جامع المدارک فی شرح المختصر النافع (کتاب)

از ويکی شيعه
(تغییرمسیر از جامع المدارک)
پرش به: ناوبری، جستجو
جامع‌المدارک فی شرح المختصر‌النافع
جامع المدارک.jpg
اطلاعات کتاب
نویسنده: سید احمد خوانساری
موضوع: فقه
سبک: شرح مزجی (در میان متن)
زبان: عربی
به تصحیح: علی‌اکبر غفاری
تعداد جلد: ۷ جلد
اطلاعات نشر
ناشر: مکتبة الصدوق
محل نشر: تهران
تاریخ نشر: ۱۳۵۵ش

جامِعُ الْمُدارک فی شَرحِ الْمُختَصَرِ النّافع یک دوره کامل فقه امامیه است که توسط سید احمد خوانساری (متوفای ۱۴۰۵ق) به زبان عربی نوشته شده است. این کتاب شرحی بر کتاب المختصر النافع نوشته محقق حلی است. خوانساری در این کتاب با برخی نظرات فقهی مشهور امامیه، مانند جواز اجرای حدود در عصر غیبت مخالفت کرده است.

نویسنده

نوشتار اصلی: سید احمد خوانساری

سید احمد خوانساری (۱۳۰۹-۱۴۰۵ق) از فقهای شیعه است که بعد از وفات سید حسین بروجردی به‌عنوان یکی از مراجع تقلید مطرح شد.[۱]

خوانساری از شاگردان آقا ضیاء عراقی و آخوند خراسانی بود.[۲] او به توصیه بروجردی به تهران مهاجرت کرد[۳] و در سال ۱۳۶۳ش درگذشت. امام خمینی به مناسبت درگذشت او پیام تسلیتی صادر کرد.[۴] خوانساری در حرم حضرت معصومه و در کنار علامه طباطبایی دفن شد.[نیازمند منبع]

محتوا

سید احمد خوانساری در مقدمه، انگیزه خود را از نوشتن کتاب جامع المدارک، نوشتن یک دوره کامل و مختصر فقه امامی دانسته است. برخی از نظرات خوانساری در این کتاب برخلاف نظر مشهور فقهای امامیه است؛ البته بین نظریات او در این کتاب و فتاوایش در رساله عملیه تفاوت‌هایی وجود دارد.[۵]

دیدگاه‌های متفاوت

سید احمد خوانساری در کتاب جامع المدارک محدوده‌ اختیارات ولی فقیه را بسیار محدود می‌داند. او همچنین در این کتاب اجرای حدود در عصر غیبت را جایز نمی‌داند.[۶]

خوانساری، دلایل کسانی که اهل کتاب را نجس می‌دانند، کافی نمی‌داند. او معتقد است آنچه که از روایات به دست می‌آید طهارت اهل کتاب است؛ اما به دلیل اعراض اصحاب براساس این نظریه فتوا نمی‌دهد.[۷]

خوانساری، عدالت را در قاضی شرط نمی‌داند. به عقیده او ملاک اصلی برای قضاوت، وثاقت است. او همچنین نسبت به انحصار مقام قضاوت برای مردان اشکالاتی را وارد کرده است.[۸]

خوانساری دلایل حرمت بازی شطرنج را قابل مناقشه می‌داند.[نیازمند منبع] امام خمینی در پاسخ به نامه محمدحسن قدیری درباره جواز بازی شطرنج به کتاب جامع المدارک و دیدگاه سید احمد خوانساری در این موضوع استناد می‌کند.[۹]

چاپ

جامع‌المدارک فی شرح مختصر النافع به کوشش علی‌اکبر غفاری توسط انتشارات مکتبة الصدوق در هفت جلد به چاپ رسیده است. جلد آخر چاپ اول این مجموعه در سال ۱۳۵۳ش انتشار یافته است.[۱۰]

این کتاب در سال ۱۳۹۵ش با تحقیق محمدباقر ملکیان توسط نشر سماء قلم قم در ۱۱ جلد مجدداً منتشرشده است.[۱۱]

مؤسسه در راه حق در سال ۱۳۹۵ش حاشیه‌ای را بر این کتاب به قلم سید محسن خرازی در دو جلد منتشر نموده است.[۱۲]

پانویس

  1. روحانی، نهضت امام خمینی، ۱۳۸۶ش، ص۷۷ و ص۱۲۳۸، سند شماره ۱۱.
  2. «شخصیت آیت‌الله سید احمد خوانساری»، ص۲۳۰.
  3. آقابزرگ طهرانی، طبقات اعلام الشیعه، دارالمرتضی، ج۱، ص۴۶۲.
  4. امام خمینی، صحیفه امام، ۱۳۷۹ش، ج۱۹، ص۱۲۸
  5. «شخصیت آیت‌الله سید احمد خوانساری»، ص۲۳۶ و ۲۳۹.
  6. خوانساری، جامع المداراک، ۱۳۵۵، ج۷، ص۵۷.
  7. خوانساری، جامع المدارک، ۱۳۵۵، ج۱، ص۲۰۱-۲۰۳.
  8. خوانساری، جامع المدارک، ۱۳۵۵، ج۶، ص۲-۷.
  9. امام خمینی، صحیفه امام، ۱۳۷۹، ج۲۱، ص۱۵۱.
  10. «کتابشناسی جامع المدارک فی شرح المختصر النافع».
  11. «کتابشناسی جامع المدارک فی شرح المختصر النافع».
  12. «کتابشناسی جامع المدارک فی شرح المختصر النافع».

منابع

  • آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن، طبقات اعلام الشیعه: نقباء البشر فی القرن الرابع عشر، مشهد، دارالمرتضی، چاپ دوم، ۱۴۰۴ق.
  • امام خمینی، صحیفه امام، تهران، دفتر حفظ و نشر آثار امام خمینی، چاپ دوم ۱۳۷۹ش، ج۱۹، ص۱۲۸
  • خوانساری، احمد، جامع المدارک، به کوشش علی اکبر غفاری، طهران، مکتبة الصدوق، چاپ دوم، ۱۳۵۵ش.
  • روحانی، حمید، نهضت امام خمینی، تهران، چاپ و نشر عروج، چاپ شانزدهم، ۱۳۸۶ش، ص۷۷ و ص۱۲۳۸، سند شماره ۱۱.
  • «شخصیت آیت‌الله سید احمد خوانساری» در مجله فقه اهل بیت، شماره ۱۷-۱۸، بهار و تابستان ۱۳۷۸ش.
  • «کتابشناسی جامع المدارک فی شرح المختصر النافع»، سایت سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، تاریخ بازدید: ۷ خرداد ۱۳۹۸.