مقاله ضعیف
کپی‌کاری از منابع مردود
استناد ناقص
شناسه ناقص
نارسا
عدم جامعیت

ادیان ابراهیمی

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو

ادیان ابراهیمی به سه دین توحیدی یهودیت، مسیحیت و اسلام اشاره دارد که هر سه ادعا می‌کنند حضرت ابراهیم نیای مشترک آن‌هاست. یهودیان او را جد بنی‌اسرائیل و مسلمانان او را از طریق فرزندش اسماعیل، جد عرب‌ها می‌دانند. این سه دین عقاید مشترکی درباره خدا، خلقت، وحی و معاد دارند و نیز صاحب کتاب آسمانی‌اند. اصطلاح ادیان ابراهیمی، برساختهٔ محققان است.

مفهوم‌شناسی

ادیان ابراهیمی به سه دین توحیدی یهودیت، مسیحیت و اسلام اشاره دارد که هر سه ادعا می‌کنند حضرت ابراهیم نیای مشترک آن‌هاست.[۱] او از طریق فرزندش اسحاق(ع)، جد بزرگ پیامبران بنی‌اسرائیل و از طریق فرزند دیگرش اسماعیل(ع)، جد عرب‌ها است.[۲] از آن رو که یهودیان او را جد بنی اسرائیل و مسلمانان او را جد اعراب می‌دانند و در سنت مسیحیت او به «پدر ایمان» توصیف شده است، ممکن است نشان‌دهنده این باشد که این سه دین از یک منبع باشند.[۳] این سه دین در دسته‌بندی‌های دیگر ادیان نیز قرار می‌گیرند؛ مانند: ادیان وحیانی، ادیان توحیدی و ادیان سامی.[۴] اصطلاح ادیان ابراهیمی، برساخته محققان است و در ادبیات معاصر مطالعات دین به کار می‌رود.

عقاید مشترک

ادیان ابراهیمی، درباره خدا، خلقت، وحی، زندگی پس از مرگ و ... عقاید بنیادی مشترکی دارند:

  • خدا: این ادیان به موجودی یکتا و الاهی (رَبوبی) شخص‌وار معتقدند. تشخص خدا یعنی او صاحب ذهن و اراده است. همچنین خدا ابدی (به صورت نامحدود و نامتغیر)، قادر مطلق، دانای مطلق و خیر محض است.
  • خلقت: خداوند جهان را آفریده و آن را از خود متمایز ساخته است (هیچ کدام از این سه دین در شکل اصلی خود، یگانه‌انگار[۵]نیستند)؛ جهانی که هرچند کاملاً به خدا وابسته است اما واقعیت است نه توهم، و نیز خیر است [و نه شر].
  • وحی: خدا در رویدادی تاریخی و منحصر به فرد، اراده‌اش را ظاهر ساخته است: اطاعت از او و گناه بودن نافرمانی از او. وحی در این ادیان به صورت مکتوب است.
  • زندگی جاودانه و داوری خدا: زندگی پس از مرگ وجود دارد و خداوند برای هر فردی حکم پاداش یا مجازات صادر می‌کند.[نیازمند منبع]

همچنین این ادیان بر اهمیت موارد زیر تأکید دارند:

ـ اشخاص از طبیعت برترند (انسان مخلوق برتر).

ـ همه انسان‌ها باید برای افکار و اعمال خود پاسخ‌گو باشند.

ـ قانون (فقه).

ـ تاریخ در چرخه‌ای ثابت و ابدی حرکت نمی‌کند، بلکه از آغاز تا پایان، در خط مستقیم حرکت می‌کند.

و نیز مکان‌های پرستش خدا در این سه دین (با نام‌های کنیسه، کلیسا و مسجد) برای اجتماع طراحی شده است.[۶]

کتاب‌های آسمانی

نوشتار‌های اصلی: تورات، انجیل و قرآن

یهودیت، مسیحیت و اسلام سه جامعه دینی برخاسته از وعده به ابراهیم‌اند که همگی ادعای خود را به سندی مشتمل بر آن وعده، یعنی به کتاب‌های آسمانی که کلام خداست، مستند می‌کنند.[۷] اما اعتبار کتاب‌های آسمانی ادیان ابراهیمی از دید درون‌دینی برابر نیست. یهودیان آسمانی بودن انجیل و قرآن را منکرند و مسیحیان آسمانی بودن قرآن را. از سوی دیگر، مسلمانان نیز نمی‌توانند تورات و انجیل موجود را همان تورات و انجیلی بدانند که مورد تصدیق قرآن کریم قرار گرفته است.[۸]

پانویس

  1. هاشمی رفسنجانی، فرهنگ قرآن، ۱۳۸۵ش، مدخل «ابراهیم».
  2. سجادی، «ابراهیم خلیل»، ۱۳۷۷ش، ص۴۹۷.
  3. http://www.newworldencyclopedia.org، مدخل «Abrahamic religions».
  4. توفیقی،‌ آشنایی با ادیان بزرگ،‌ تهران، ۱۳۸۵ش، ص۱۶.
  5. .monism
  6. Patrich Burke, The Major Religions, 1996, pp 191-192.
  7. پیترز، یهودیت، مسیحیت و اسلام، ۱۳۸۴ش، ص ۳۱ (مقدمه کتاب).
  8. توفیقی، «تأویل کتاب آسمانی در ادیان ابراهیمی»، ۱۳۸۲ش، ص۱۳۶.

منابع

  • اف. ئی. پیترز، یهودیت، مسیحیت و اسلام (کلمه و شریعت و قوم خدا)، مترجم: حسین توفیقی، تهران، مرکز مطالعات و تحقیقات ادیان و مذاهب، چاپ اول، ۱۳۸۴ش.
  • توفیقی،‌ حسین، آشنایی با ادیان بزرگ،‌ تهران، سمت، چاپ نهم، ۱۳۸۵ش.
  • توفیقی، حسین، «تأویل کتاب آسمانی در ادیان ابراهیمی»، در فصل‌نامه هفت آسمان، شماره ۱۷، بهار ۱۳۸۲ش.
  • سجادی، صادق، «ابراهیم خلیل(ع)»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، چاپ اول، ۱۳۷۷ش.
  • گرجی، ابوالقاسم، «اسلام»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، چاپ اول، ۱۳۷۷ش.
  • هاشمی رفسنجانی، اکبر و جمعی از محققان، فرهنگ قرآن، قم، بوستان کتاب، چاپ دوم، ۱۳۸۵ش.
  • .T. Patrich Burke, The Major Religions; An Introduction with texts, Blackwell, 1996

منابع برای مطالعه بیشتر

  • .Aaron w. hughes, Abrahamic Religions: On the Uses and Abuses of History, Oxford, 2012
  • .F. E. Peters, The Children of Abraham: Judaism, Christianity, Islam, Oxford, 2004
  • .F. E. Peters, Judaism, Christianity, and Islam: The Classical Texts and Their Interpretation, Volume III, Princeton University Press, 1990