مقاله متوسط
رده ناقص

ابراهیم زکزاکی

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
ابراهیم زکزاکی
شیخ ابراهیم زاکزاکی.jpg
اطلاعات فردی
نام کامل: ابراهیم یعقوب زکزاکی
لقب: رهبر شیعیان نیجریه
تاریخ تولد: ۱۳۳۲ش
زادگاه: زاریا یا زکزو
اطلاعات علمی
محل تحصیل: زاریا - کانو
سایر: دانش آموخته اقتصاد، علوم سیاسی و علوم دینی. تدریس تفسیر قرآن، نهج البلاغه و... در حسینیه بقیة الله
فعالیت‌های اجتماعی-سیاسی
سیاسی: تأسیس و رهبری جنبش اسلامی نیجریه

ابراهیم زَکزاکی (زاده ۱۳۳۲ش)، روحانی شیعه و رهبر شیعیان نیجریه. زکزاکی با تأثیر از انقلاب اسلامی ایران در سال ۱۳۵۷ و امام خمینی، شیعه شد و با تأسیس جنبش اسلامی نیجریه، سیصد مدرسه اسلامی در نیجریه و کشورهای همسایه آن تأسیس کرد. او همچنین مؤسسات خیریه‌ای برای ارائه خدمات مالی درمانی و آموزشی به شیعیان راه‌اندازی کرده است.

چنان‌که زکزاکی گفته، وی از اواخر دهه ۱۹۷۰ میلادی، هم‌زمان با پیروزی انقلاب اسلامی در ایران، تبلیغ دینی در نیجریه را با جذب ده‌ها نفر آغاز کرده و تعداد پیروان اهل بیت (ع) در نیجریه، در دهه ۱۳۹۰ شمسی، با تلاش‌های وی به میلیون‌ها تَن رسیده است.

سه فرزند زکزاکی، در حمله نیروهای نظامی نیجریه به راهپیمایی روز قدس ۱۳۹۳ش، کشته شدند. همچنین زکزاکی، در جریان حمله نیروهای ارتش نیجریه به حسینیه بقیة الله در شهر زاریا در سال ۱۳۹۴ش بازداشت و زندانی شد. سید علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران،حسین وحید خراسانی از مراجع تقلید، و شیخ عیسی قاسم، رهبر شیعیان بحرین به کشتار شیعیان در نیجریه اعتراض کردند. تجمعات و آیین‌هایی هم در ایران، آمریکا، استرالیا، سوئد و ترکیه، در اعتراض به عملکرد دولت نیجریه برگزار شد.

زندگی‌نامه و تحصیلات

ابراهیم یعقوب زَکزاکی در سال ۱۳۳۲ش (۱۳۷۲ق) در شمال نیجریه زاده شد.[۱] وی تا سال ۱۳۵۴ش، علاوه بر تحصیلات خود، دروس دینی را نیز در شمال نیجریه، در شهر کانو آموخت.[۲] وی تا سال ۱۳۵۷ش، مدرک اقتصادش را در مقطع کارشناسی، از دانشگاه احمد بلو زاریا دریافت کرد و پس از مدتی، امامت جماعت در مسجد یکی از مدارس دینی را به عهده گرفت.[۳] زکزاکی ابتدا به عضویت در اتحادیه دانشجویان مسلمان درآمد و سپس به دبیرکلی آن برگزیده شد.[۴]

ابراهیم زکزاکی، در سفر به پاریس در سال ۱۳۵۷ش، با امام خمینی دیدار کرد و پس از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران، برای تحصیل علوم دینی وارد حوزه علمیه قم شد.[۵] وی از تاثیر شگفت‌انگیز امام خمینی و انقلاب اسلامی بر خود سخن گفته است.[۶] زکزاکی ابتدا از اهل سنت و مالکیه بود و پس از دیدار با امام خمینی، شیعه شد.[۷]

فعالیت‌ها

زَکزاکی، پس از انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ش، به ایران سفر کرد و پس از بازگشت، جنبش اسلامی نیجریه را در کشور خود راه‌اندازی کرد.[۸] وی حدود ۳۰۰ مدرسه اسلامی در نیجریه و کشورهای همسایه آن تأسیس کرد.[۹] زکزاکی همچنین یکی از اعضای عمومی مجمع جهانی اهل بیت(ع) است.[۱۰] تأسیس مؤسسه الشهدا با هدف رسیدگی به فرزندان شهدا و یتیمان، تأسیس مؤسسه خیریه الزهرا با هدف ارائه خدمات اجتماعی و عمرانی و تأسیس مرکزی با هدف ارائه خدمات درمانی و آموزشی، از دیگر اقدامات ابراهیم زکزاکی بوده است.[۱۱]

به گفته نسیبه زکزاکی فرزند ابراهیم زکزاکی، با تلاش‌های وی، ۱۲ میلیون نفر در نیجریه شیعه شده‌اند.[۱۲] چنان‌که زکزاکی گفته، فعالیت تبلیغی وی در اواخر دهه ۱۹۷۰ و اوایل دهه ۱۹۸۰ میلادی (هم‌زمان با پیروزی انقلاب اسلامی در ایران) با جذب ده‌ها نفر آغاز شده و بعد از ده سال، به صدها هزار نفر رسیده و در دهه ۱۳۹۰ش به میلیون‌ها نفر پیرو مکتب اهل بیت رسیده است.[۱۳]

دستگیری و زندان

فرزندان شیخ ابراهیم زکزاکی که در راهپیمایی روز قدس ۱۳۹۳ توسط پلیس نیجریه کشته شدند

در جریان برگزاری مراسم اربعین در سال ۱۴۳۷ق (۱۳۹۴ش) از سوی جنبش اسلامی نیجریه، حمله نیروهای ارتش نیجریه به مراسم شیعیان، موجب کشته‌شدن ده‌ها تن از آنها شد.[۱۴] زکزاکی و همسرش نیز در ابتدای ربیع الاول ۱۴۳۷ق (دی ۱۳۹۴ش)، در جریان حمله نیروهای ارتش نیجریه به حسینیه بقیةالله در شهر زاریا که منجر به کشته و مجروح‌شدن تعدادی از شیعیان شد، دستگیر و زندانی شدند.[۱۵]

پیش از آن، در مرداد ۱۳۹۳ش نیز سه پسر ابراهیم زکزاکی به همراه ۳۳ تن از شیعیان، در جریان حمله نیروهای نظامی نیجریه به راهپیمایان روز قدس، کشته شدند.[۱۶]

دادگاه عالی نیجریه، در شهریور ۱۳۹۵ش، با آزادی شیخ زکزاکی مخالفت کرد[۱۷] ولی در آذر ۱۳۹۵ش حکم آزادی زکزاکی و همسرش را صادر کرد.[۱۸] با این حال وی آزاد نشد و در دی ماه ۱۳۹۶ش در پی انتشار شایعاتی درباره درگذشتش در زندان، در جمع خبرنگاران حضور یافت.[۱۹] زکزاکی در اردیبهشت ۱۳۹۷ش، در تماسی تلفنی با فرزند خود، کشتار شیعیان در شهر زاریای نیجریه را ناشی از کمک مالی دولت عربستان سعودی به ارتش نیجریه دانست.[۲۰] زکزاکی در سال‌های ۱۳۵۸ تا ۱۳۶۵ش (۱۹۸۱ تا ۱۹۸۹م) هم سه بار و جمعا به مدت هفت سال از سوی دولت نیجریه زندانی شد.[۲۱]

واکنش‌ها

حمله به شیعیان، کشتن آنها و بازداشت زکزاکی و همسرش در نیجریه، اعتراضات فراوانی را در نیجریه[۲۲] و نقاط دیگر جهان از جمله ایران،[۲۳] امریکا، استرالیا، سوئد و ترکیه برانگیخت.[۲۴]

آیت الله حسین وحید خراسانی، از مراجع تقلید شیعه، مرداد ۱۳۹۳ش، در واکنش به کشته‌شدن راهپیمایان روز قدس در نیجریه و همچنین کشته‌شدن سه فرزند ابراهیم زکزاکی توسط نیروهای دولتی نیجریه، در تماس تلفنی با زکزاکی، شهادت شیعیان و سه فرزندش را به وی تسلیت گفت.[۲۵] آیت الله سید علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، ابراهیم زکزاکی را از شخصیت‌های مظلوم دنیا خواند[۲۶] و در جمع مسئولان کشور ایران و مهمانان کنفرانس وحدت اسلامی، با اشاره به وقایع نیجریه، زکزاکی را «مصلح تقریبی مؤمن» دانست که شش فرزند او در طی دو سال به شهادت رسیده‌اند.[۲۷] آیت الله خامنه‌ای همچنین حمله به شیعیان در نیجریه را فاجعه خواند.[۲۸] شیخ عیسی قاسم، رهبر شیعیان بحرین، حمله به شیعیان و کشتن آنها را جنایت، و دولت نیجریه را مسئول آن دانست.[۲۹]

بنابر اعلام دولت نیجریه، حسن روحانی، رئیس جمهوری اسلامی ایران، پس از حمله مأموران دولتی نیجریه به حسینیه شیعیان در شهر زاریا، در تماس تلفنی با محمد بوهاری، رئیس جمهور نیجریه، از وی خواست کمیته حقیقت‌یاب برای بررسی خشونت‌ها بر ضد شیعیان تشکیل شود.[۳۰] وزارت خارجه جمهوری اسلامی ایران، در واکنش به حملات علیه شیعیان، سفیر نیجریه در تهران را احضار و خواستار محافظت از شیعیان در نیجریه شد.[۳۱]

عدم اجرای حکم آزادی زکزاکی واکنش‌هایی را در نیجریه نیز در پی داشت. در مراسم اربعین سال ۱۳۹۷ش گروهی از شیعیان نیجریه در واکنش به زندانی بودن و عدم اجرای حکم آزادی او در شهر ابوجا دست به تظاهرات زدند و خواستار آزادی او شدند. ارتش نیجریه به تظاهرکنندگان حمله کرد و بنا به گزارش منابع خبری بیش از ۴۰ تن از شیعیان در این حملات کشته شدند.[۳۲] همچنین در اواخر تیر ۱۳۹۸ش در پی وخامت حال زکزاکی، گروهی از شیعیان در ابوجا، پایتخت نیجریه در راهپیمایی خواستار آزادی وی شدند، پلیس و نیروهای امنیتی نیجریه به آنها حمله کردند، بنا به گزارش منابع خبری در این حمله ۱۱ تن کشته و ۳۰ تن زخمی شدند.[۳۳]

مطالعه بیشتر

  • کتاب «شیخ ابراهیم یعقوب زاکزاکی و نقش بنیادین او در شکل‌گیری و گسترش تشیع در نیجریه»، اثر امیربهرام عرب‌احمدی، تهران، نگارستان اندیشه، ۱۳۹۷ش.

پانویس

  1. «چهار دهه مجاهدت برای تبلیغ اندیشه‌های امام در نیجریه»، ص۱۲.
  2. «چهار دهه مجاهدت برای تبلیغ اندیشه‌های امام در نیجریه»، ص۱۲.
  3. «چهار دهه مجاهدت برای تبلیغ اندیشه‌های امام در نیجریه»، ص۱۲.
  4. «چهار دهه مجاهدت برای تبلیغ اندیشه‌های امام در نیجریه»، ص۱۲.
  5. «شیخ ابراهیم زکزاکی؛ رهبری که باعث گرویدن میلیون‌ها آفریقایی به مکتب اهل بیت شد»، ص۱۲.
  6. «شیخ ابراهیم زکزاکی؛ رهبری که باعث گرویدن میلیون‌ها آفریقایی به مکتب اهل بیت شد»، ص۱۲.
  7. «گفت‌وگوی منتشر نشده با شیخ ابراهیم زکزاکی...»، سایت شمس توس.
  8. «امام خمینی منادی حق و احیاگر تفکر دینی»، ص۲۶.
  9. «چهار دهه مجاهدت برای تبلیغ اندیشه‌های امام در نیجریه»، ص۱۲.
  10. «ارتحال والده شیخ ابراهیم زکزاکی/ حضور گسترده مسلمانان در مراسم تشییع والده رهبر شیعی نیجریه + تصاویر»، سایت ابنا.
  11. «جنبش شیعیان نیجریه ، از شکلگیری تا کشتار زاریا»، سایت الوقت.
  12. «پدرم ۱۲ میلیون نفر را به مذهب شیعه دعوت کرد».
  13. «شیخ ابراهیم زکزاکی؛ رهبری که باعث گرویدن میلیونها آفریقایی به مکتب اهل بیت شد».
  14. «بازگشت دیرهنگام پرونده شیخ زکزاکی به کانون توجهات بین المللی»، ص۱.
  15. گفی، «LEADER OF NIGERIAN SHIITE MUSLIMS ARRESTED AFTER DEADLY CLASHES WITH ARMY»؛ «بازداشت شیخ زکزاکی و کشتار شیعیان عزادار در نیجریه+تصاویر»؛ «رئیس جمهور نیجریه خطاب به حسن روحانی: درباره حادثه زاریا تحقیق می‌کنیم»؛ «۳۵ شهید در حمله ارتش نیجریه به شیعیان زاریا».
  16. «تسلیت آیت الله العظمی وحید خراسانی به شیخ زکزاکی».
  17. «دادگاه عالی نیجریه به دلایل واهی با آزادی شیخ زکزاکی مخالفت کرد».
  18. «دادگاه حکم آزادی فوری «شیخ زکزاکی» را صادر کرد»
  19. «افشاگری‌های شیخ زکزاکی»، ص۸.
  20. «شیخ زکزاکی عربستان را عامل کشتار شیعیان نیجریه دانست».
  21. «‏‏امام خمینی منادی حق و احیاگر تفکر دینی‏»، ص۲۶؛ «شیخ ابراهیم زکزاکی؛ رهبری که باعث گرویدن میلیون‌ها آفریقایی به مکتب اهل بیت شد»، ص۱۲.
  22. «ادامه کشتار شیعیان در نیجریه»، ص۱۵.
  23. «اربعین شهدای نیجریه در قم برگزار شد».
  24. «ادامه اعتراضات علیه کشتار شیعیان نیجریه در امریکا، استرالیا، سوئد و ترکیه»؛ «استانبول صحنه تظاهرات گسترده در حمایت از رهبر شیعیان نیجریه شد».
  25. «تسلیت آیت الله العظمی وحید خراسانی به شیخ زکزاکی».
  26. «دیدار رئیس و مسئولان قوه قضائیه با رهبر انقلاب».
  27. «بیانات در دیدار مسئولان نظام و میهمانان کنفرانس وحدت اسلامی».
  28. «بیانات در دیدار مسئولان نظام و میهمانان کنفرانس وحدت اسلامی».
  29. «ادامه اعتراضات علیه کشتار شیعیان نیجریه در امریکا، استرالیا، سوئد و ترکیه».
  30. «گزارش نیوزویک از شیخ زکزاکی قدرتمندترین روحانی شیعه در نیجریه»؛ «رئیس جمهور نیجریه خطاب به حسن روحانی: درباره حادثه زاریا تحقیق می‌کنیم».
  31. «گزارش نیوزویک از شیخ زکزاکی قدرتمندترین روحانی شیعه در نیجریه».
  32. «شمار شهدای شیعیان عزادار اربعین حسینی در نیجریه به ۴۲ نفر رسید.»
  33. «افزایش تعداد تلفات راهپیمایی مسالمت‌آمیز نیجریه به ۱۱ شهید + تصاویر»

منابع

  • «۳۵ شهید در حمله ارتش نیجریه به شیعیان زاریا»، وب‌گاه روزنامه اطلاعات، تاریخ درج مطلب: ۲۳ آذر ۱۳۹۴ش، تاریخ بازدید: ۴ آبان ۱۳۹۷ش.
  • «ادامه اعتراضات علیه کشتار شیعیان نیجریه در امریکا، استرالیا، سوئد و ترکیه»، وب‌گاه روزنامه اطلاعات، تاریخ درج مطلب: ۱ دی ۱۳۹۴ش، تاریخ بازدید: ۴ آبان ۱۳۹۷ش.
  • «ادامه کشتار شیعیان در نیجریه»، در روزنامه وطن امروز، ۲۶ آذر ۱۳۹۴ش.
  • «اربعین شهدای نیجریه در قم برگزار شد»، وب‌گاه روزنامه اطلاعات، تاریخ درج مطلب: ۳ بهمن ۱۳۹۴ش، تاریخ بازدید: ۴ آبان ۱۳۹۷ش.
  • «ارتحال والده شیخ ابراهیم زکزاکی/ حضور گسترده مسلمانان در مراسم تشییع والده رهبر شیعی نیجریه + تصاویر»، وب‌گاه خبرگزاری ابنا، تاریخ درج مطلب: ۲۸ آبان ۱۳۹۳ش، تاریخ بازدید: ۵ آبان ۱۳۹۷ش.
  • «استانبول صحنه تظاهرات گسترده در حمایت از رهبر شیعیان نیجریه شد»، وب‌گاه روزنامه اطلاعات، تاریخ درج مطلب: ۲۴ دی ۱۳۹۶ش، تاریخ بازدید: ۴ آبان ۱۳۹۷ش.
  • «افزایش تعداد تلفات راهپیمایی مسالمت‌آمیز نیجریه به ۱۱ شهید + تصاویر»، خبرگزاری ابنا، تاریخ درج مطلب: ۱ مرداد ۱۳۹۸ش، تاریخ مشاهده: ۲ مرداد ۱۳۹۸ش.
  • «افشاگری‌های شیخ زکزاکی»، در روزنامه سیاست روز، ۲۵ دی ۱۳۹۶ش.
  • «امام خمینی منادی حق و احیاگر تفکر دینی»، میزگرد در گفتگو با استاد شیخ ابراهیم زاکزاکی، دکتر مخلص جده، استاد مکی قاسم بغدادی، در فصلنامه حضور، ش۸، پاییز ۱۳۷۳ش.
  • «بازداشت شیخ زکزاکی و کشتار شیعیان عزادار در نیجریه+تصاویر»، وب‌گاه مشرق، تاریخ درج مطلب: ۲۲ آذر ۱۳۹۴ش، تاریخ بازدید: ۴ آبان ۱۳۹۷ش.
  • «بازگشت دیرهنگام پرونده شیخ زکزاکی به کانون توجهات بین المللی»، در روزنامه جوان، ش۵۴۶۵، ۲۰ شهریور ۱۳۹۷ش.
  • «بیانات در دیدار مسئولان نظام و میهمانان کنفرانس وحدت اسلامی»، وب‌گاه حفظ و نشر آثار آیت الله خامنه‌ای، تاریخ درج مطلب: ۸ دی ۱۳۹۴ش، تاریخ بازدید: ۴ آبان ۱۳۹۷ش.
  • «پدرم ۱۲ میلیون نفر را به مذهب شیعه دعوت کرد»، در روزنامه شرق، ۱۶ آبان ۱۳۹۵ش.
  • «تسلیت آیت الله العظمی وحید خراسانی به شیخ زکزاکی»، وب‌گاه روزنامه اطلاعات، تاریخ درج مطلب: ۱۳ مرداد ۱۳۹۳ش، تاریخ بازدید: ۴ آبان ۱۳۹۷ش.
  • «جنبش شیعیان نیجریه ، از شکلگیری تا کشتار زاریا»، وب‌گاه الوقت، تاریخ درج مطلب: ۲۲ بهمن ۱۳۹۶ش، تاریخ بازدید: ۴ آبان ۱۳۹۷ش.
  • «چهار دهه مجاهدت برای تبلیغ اندیشه‌های امام در نیجریه»، روزنامه خراسان، شماره ۱۸۹۰۸، ۲۶ بهمن ۱۳۹۳ش.
  • «دادگاه عالی نیجریه به دلایل واهی با آزادی شیخ زکزاکی مخالفت کرد»، وب‌گاه روزنامه اطلاعات، تاریخ درج مطلب: ۱۱ شهریور ۱۳۹۵ش، تاریخ بازدید: ۴ آبان ۱۳۹۷ش.
  • «دیدار رئیس و مسئولان قوه قضائیه با رهبر انقلاب»، وب‌گاه دفتر حفظ و نشر آثار آیت الله خامنه‌ای، تاریخ درج مطلب: ۱۲ تیر ۱۳۹۶ش، تاریخ بازدید: ۴ آبان ۱۳۹۷ش.
  • «رئیس‌جمهور نیجریه خطاب به حسن روحانی: درباره حادثه زاریا تحقیق می‌کنیم»، وب‌گاه خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۹ دی ۱۳۹۴ش، تاریخ بازدید: ۴ آبان ۱۳۹۷ش.
  • «شیخ ابراهیم زکزاکی؛ رهبری که باعث گرویدن میلیون‌ها آفریقایی به مکتب اهل بیت شد»، روزنامه خراسان، شماره ۱۸۹۰۸، ۲۶ بهمن ۱۳۹۳ش.
  • «شیخ زکزاکی عربستان را عامل کشتار شیعیان نیجریه دانست»، در خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب، ۷ اردیبهشت ۱۳۹۷، تاریخ بازدید: ۴ آبان ۱۳۹۷ش.
  • «گزارش نیوزویک از شیخ زکزاکی قدرتمندترین روحانی شیعه در نیجریه»، وب‌گاه خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۲۷ آذر ۱۳۹۴ش، تاریخ بازدید: ۴ آبان ۱۳۹۷ش.
  • «گفت و گوی منتشر نشده با شیخ ابرهیم زکزاکی/رهبری که به تاسی از او میلیون ها آفریقایی شیعه شدند»، وب‌گاه شمس توس، تاریخ درج مطلب: ۲۴ آذر ۱۳۹۴ش، تاریخ بازدید: ۵ آبان ۱۳۹۷ش.
  • گفی، کانر، «LEADER OF NIGERIAN SHIITE MUSLIMS ARRESTED AFTER DEADLY CLASHES WITH ARMY»، وب‌گاه نیوزویک، تاریخ درج مطلب: ۱۴ دسامبر ۲۰۱۵م، تاریخ بازدید: ۴ آبان ۱۳۹۷ش.
  • «شمار شهدای شیعیان عزادار اربعین حسینی در نیجریه به ۴۲ نفر رسید»، خبرگزاری ابنا، تاریخ درج مطلب: ۹ آبان ۱۳۹۷ش، تاریخ بازدید: ۱۲ آبان ۱۳۹۷ش.
  • «دادگاه حکم آزادی فوری «شیخ زکزاکی» را صادر کرد»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۱۱ آذر ۱۳۹۵ش، تاریخ بازید: ۱۴ آبان ۱۳۹۷ش.

پیوند به بیرون