مقاله ضعیف
عدم رعایت شیوه‌نامه ارجاع
بدون استناد
شناسه ارزیابی نشده

گودال قتلگاه: تفاوت بین نسخه‌ها

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
جز (موقعیت و خصوصیات)
جز (بحث تاریخی)
 
(۱۶ نسخه‌ٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشده)
سطر ۱: سطر ۱:
{{کتاب‌شناسی ناقص}}
+
[[پرونده:عکس قدیمی گودال قتلگاه.jpg|بندانگشتی|300px|قدیمی ترین عکس از قتلگاه [[امام حسین (ع)]]]]
{{یک منبع}}
+
 
[[پرونده:عکس قدیمی گودال قتلگاه.jpg|بندانگشتی|150px|قدیمی ترین عکس از قتلگاه [[امام حسین (ع)]]]]
+
'''گودال قتلگاه''' یا '''گودی قتلگاه''' یا '''قتلگاه''' محل [[شهادت]] [[امام حسین(ع)]] و محلی که سر [[امام حسین(ع)]] به دست [[شمر]] یا [[سنان]] در آنجا از تن جدا شد. این مکان در [[حرم امام حسین(ع)]] نزدیک [[ضریح امام حسین(ع)|ضریح مطهر]] واقع شده و زیارتگاه [[شیعیان]] و محبان [[اهل بیت(ع)]] است.
[[پرونده:ضریح گودال قتلگاه.jpg|بندانگشتی|150px|ضریح گودال قتلگاه]]
+
 
'''قتلگاه''' یا '''گودال قتلگاه''' و یا '''گودی قتلگاه''' محل به شهادت رسیدن [[امام حسین(ع)]] و محلی که سر [[امام حسین(ع)]] به دست [[شمر]] یا [[سنان]] در آنجا از تن جدا شد. این مکان در [[حرم امام حسین(ع)]] واقع شده و زیارتگاه [[شیعیان]] و محبان [[اهل بیت(ع)]] است.  
+
برخی براین باورند که در منابع معتبر قدیمی مطلبی درباره گودال قتلگاه یافت نمی‌شود و این موضوع در دوران پهلوی بر سر زبان‌ها افتاد و شهرت یافت.
 
==موقعیت و خصوصیات==
 
==موقعیت و خصوصیات==
قتلگاه، گودی یا گودال قتلگاه محل به [[شهادت]] رسیدن [[امام حسین(ع)]] است؛ محلی که سر [[امام حسین(ع)]] به دست [[شمر]] یا [[سنان]] در آنجا از تن جدا شد.<ref>محدثی، فرهنگ عاشورا، ۱۳۹۳ش، ص۴۱۷.</ref> گویا قتلگاه نسبت به سایر قسمتهای میدان [[کربلا]] پایین ترین جا بوده است.<ref>محدثی، فرهنگ عاشورا، ۱۳۹۳ش، ص۴۱۷.</ref>
+
قتلگاه، گودی یا گودال قتلگاه محل به [[شهادت]] رسیدن [[امام حسین(ع)]] است؛<ref>آل طعمه، کربلا و حرم‌های مطهر، ۱۳۷۸ش، ص۱۱۶و۱۶۲؛ محدثی، فرهنگ عاشورا، ۱۳۹۳ش، ص۴۱۷.</ref> محلی که سر [[امام حسین(ع)]] به دست [[شمر]] یا [[سنان]] در آنجا از تن جدا شد.<ref>محدثی، فرهنگ عاشورا، ۱۳۹۳ش، ص۴۱۷.</ref> قتلگاه نسبت به سایر قسمت‌های میدان [[کربلا]] پایین‌ترین جا بوده است<ref>محدثی، فرهنگ عاشورا، ۱۳۹۳ش، ص۴۱۷.</ref> و به همین جهت آن را گودال یا گودی قتلگاه نامیده‌اند.<ref>مطهری، فلسفه اخلاق، ۱۳۶۷ش، ص۱۳۳.</ref> گودی قتلگاه بیرون از [[ضریح امام حسین(ع)]]، حجره‌ای است با درب نقره‌ای و پنجره‌ای رو به سوی صحن که در جنوب غربی رواق [[حبیب بن مظاهر]] قرار دارد. کف این مکان با سنگ مرمر روشن فرش و دیواره‌های آن نیز آیینه‌کاری شده است و در آن سردابی با در نقره‌ای وجود دارد.<ref>آل طعمه، کربلا و حرم‌های مطهر، ۱۳۷۸ش، ص۱۶۲؛ قریشی، مرقدها و مکان‌های زیارتی کربلا، ۱۳۹۱ش، ص۳۷.</ref>
در[[حرم امام حسین(ع)]]، بیرون از [[ضریح امام حسین|ضریح مطهر]] آن حضرت، سردابی وجود دارد که محل [[شهادت]] امام حسین(ع) محسوب می‌شود و سنگ مرمری به بلندی نیم‌متر از سطح زمین، به صورت قبر، بر روی آن محل قرار دارد. غالبا درب این محل بسته است و گاهی برای اشخاص معینی جهت [[زیارت]] باز می‌شود. در طبقه هم سطح با ضریح هم پس از عبور از یک دالان باریک به همین قتلگاه میرسیم که ضریحی کوچک و چسبیده به دیوار دارد.<ref>محدثی، فرهنگ عاشورا، ۱۳۹۳ش، ص۴۱۷.</ref>
+
سرداب، محل [[شهادت]] امام حسین(ع) محسوب می‌شود و سنگ مرمری به بلندی نیم‌متر از سطح زمین، به صورت قبر، بر روی آن محل قرار دارد. غالبا درب این محل بسته است و گاهی برای اشخاص معینی جهت [[زیارت]] باز می‌شود.<ref>محدثی، فرهنگ عاشورا، ۱۳۹۳ش، ص۴۱۷.</ref>
 
 
به عقیده مرتضی مطهری، «گودال قتلگاه» زمینِ پایینی است  که امام حسین لحظات آخر عمر در آنجا به زمین خورد.<ref>مرتضی مطهری، فلسفه اخلاق، ۱۳۶۷ش، ص۱۳۳.</ref>
 
  
در طبقه سوم، هم‌سطح با [[ضریح]] در قسمت پایانی سمت چپ رواق جنوب غربی، جایی به وسیله دری به سالن باریکی مرتبط است که در آن یک اتاق ۹ متری قرار دارد. این مکان اندکی گود و دیوارهای آن آیینه‌کاری و نقاشی شده است. گویند که در همین مکان، امام حسین(ع) شهید شده است. از این جا دری است که به جای گودتری راه دارد که گویند آن جا محلی است که حضرت سید الشهداء(ع) از اسب بر زمین افتاد.
+
قتلگاه با عناوین دیگری مانند مَقْتَل،<ref>آل طعمه، کربلا و حرم‌های مطهر، ۱۳۷۸ش، ص۱۶۲.</ref> محل النَّحْر، مَنْحَر، مَذْبَح نیز آمده است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/6444/8159/107498 نبوی، «قتلگاه حسین بن علی(ع)»]</ref>
اکنون چهار طرف گودال قتلگاه با پنجره‌های فولادی محصور شده و زائران از پشت آن به این مکان نظاره و در آنجا [[عزاداری محرم|عزاداری]] می‌کنند.{{مدرک}}
+
[[پرونده:ضریح گودال قتلگاه.jpg|بندانگشتی|300px|ضریح گودال قتلگاه واقع در [[حرم امام حسین(ع)]]]]
 +
==بررسی تاریخی==
 +
برخی از تاریخ‌پژوهان برآنند در منابع معتبر کهن و حتی منابع عصر [[صفویه]] تا [[قاجار]]، مطلبی درباره گودی قتلگاه یافت نمی‌شود؛ بلکه این مطلب از موضوعاتی است که در دوران پهلوی توسط خطبا و واعظان هنگام ذکر مصیبت امام حسین(ع) بر سر زبان‌ها افتاده و به تدریج شهرت یافته است.<ref>گروهی از تاریخ‌پژوهان، تاریخ قیام و مقتل جامع سیدالشهداء(ع)، ۱۳۹۱ش، ج۲، ص۵۵۹.</ref> البته برخی گودی قتلگاه را دارای سابقه معتبر و مشهور دانسته و انتساب آن به دوران پهلوی را نادرست خوانده‌اند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/6444/8159/107498 نبوی، «قتلگاه حسین بن علی(ع)»]</ref>
  
در اخبار تاریخی و مقاتل معتبر نیامده است که سر امام در گودال بریده شد. این اختلاف‌ها در بلندی و پستی زمین ناشی از بالا آمدن سطح زمین در طول زمان است.{{مدرک}}
+
به اعتقاد برخی، سپهر کاشانی، نویسنده کتاب [[ناسخ التواریخ]] در عصر قاجار، نخستین کسی است که از واژه گودال قتلگاه استفاده کرده و این واژه پیش از آن در منابع تاریخی و حدیثی به کار نرفته است.<ref>رفعت، «نگاهی انتقادی به محل شهادت امام حسین(ع)؛ تحلیل پنداره گودال قتلگاه»، ص۵۸.</ref>
  
 
==تابلوی عرش بر زمین==
 
==تابلوی عرش بر زمین==
 
[[پرونده:تابلوی عرش بر زمین.png|بندانگشتی|350px||تابلوی عرش بر زمین (گودی قتلگاه)]]
 
[[پرونده:تابلوی عرش بر زمین.png|بندانگشتی|350px||تابلوی عرش بر زمین (گودی قتلگاه)]]
 
تابلوی عرش بر زمین اثر [[محمود فرشچیان]]، بازگوکننده صحنه وداع [[حضرت زینب(س)]] با پیکر [[امام حسین(ع)]] در گودی قتلگاه است. این تابلو که در ابعاد ۱۲۳ در ۸۰ سانتی متر است و به سبک نگارگری در سال ۱۳۹۶ ترسیم شد، توسط استاد فرشچیان به [[موزه آستان قدس رضوی]] اهدا شد.
 
تابلوی عرش بر زمین اثر [[محمود فرشچیان]]، بازگوکننده صحنه وداع [[حضرت زینب(س)]] با پیکر [[امام حسین(ع)]] در گودی قتلگاه است. این تابلو که در ابعاد ۱۲۳ در ۸۰ سانتی متر است و به سبک نگارگری در سال ۱۳۹۶ ترسیم شد، توسط استاد فرشچیان به [[موزه آستان قدس رضوی]] اهدا شد.
در این تابلو فقط دو پای امام حسین(ع) دیده می‌شود و پیکر امام با ظرافت خاصی در پشت تل خاک قرار گرفته است. در مرکز تابلو پرچم خون‌آلودی افتاد و سوگواری [[فرشتگان]] همراه با حضرت زینب(س) به تصویر کشیده شده است.<ref>[https://museum.razavi.ir/fa/57162/%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D9%84%D9%88-%D8%B9%D8%B1%D8%B4-%D8%A8%D8%B1-%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86-%DA%AF%D9%88%D8%AF%DB%8C-%D9%82%D8%AA%D9%84%DA%AF%D8%A7%D9%87: برگرفته از سایت موزه آستان قدس رضوی]</ref>
+
در این تابلو فقط دو پای امام حسین(ع) دیده می‌شود و پیکر امام با ظرافت خاصی در پشت تل خاک قرار گرفته است. در مرکز تابلو پرچم خون‌آلودی افتاد و سوگواری [[فرشتگان]] همراه با حضرت زینب(س) به تصویر کشیده شده است.<ref>«تابلو عرش بر زمین(گودی قتلگاه)»، سایت موزه حرم مطهر رضوی.</ref>
  
 
== جستارهای وابسته ==
 
== جستارهای وابسته ==
سطر ۲۵: سطر ۲۵:
 
{{پانویس}}
 
{{پانویس}}
 
== منابع ==
 
== منابع ==
 +
{{منابع}}
 +
*آل طعمه، سلمان هادی، کربلا و حرم‌های مطهر، ترجمه حسین صابری، تهران،‌ نشر مشعر، ۱۳۷۸ش.
 +
* [https://museum.razavi.ir/fa/57162/%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D9%84%D9%88-%D8%B9%D8%B1%D8%B4-%D8%A8%D8%B1-%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86-%DA%AF%D9%88%D8%AF%DB%8C-%D9%82%D8%AA%D9%84%DA%AF%D8%A7%D9%87 «تابلو عرش بر زمین(گودی قتلگاه)»، سایت موزه حرم مطهر رضوی،] تاریخ درج: ۲ خرداد ۱۳۹۷ش، تاریخ بازدید: ۲۵ شهریور ۱۳۹۸ش.
 +
*رفعت، محسن، «نگاهی انتقادی به محل شهادت امام حسین(ع)؛ تحلیل پنداره گودال قتلگاه»، در فصلنامه تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی، شماره ۲۸،  پاییز۱۳۹۶ش.
 +
*گروهی از تاریخ‌پژوهان، تاریخ قیام و مقتل جامع سیدالشهداء(ع)، زیر نظر مهدی پیشوایی، قم،‌ مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، چاپ اول، ۱۳۹۱ش.
 +
*قریشی، عبدالامیر، مرقدها و مکان‌های زیارتی کربلا، ترجمه احسان مقدس، تهران، نشر مشعر، ۱۳۹۱ش.
 
*محدثی، جواد، فرهنگ عاشورا، قم، نشر معروف، چاپ هفتم، ۱۳۹۳ش.
 
*محدثی، جواد، فرهنگ عاشورا، قم، نشر معروف، چاپ هفتم، ۱۳۹۳ش.
* مطهری، مرتضی، فلسفه اخلاق، تهران، صدرا، ۱۳۶۷ش.
+
*مطهری، مرتضی، فلسفه اخلاق، تهران، صدرا، ۱۳۶۷ش.
 
+
*[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/6444/8159/107498 نبوی، احمد، «قتلگاه حسین بن علی(ع)»،] در مجله فرهنگ زیارت، شماره ۱۸، مهرماه ۱۳۹۲ش.
 +
{{پایان}}
 +
==پیوند به بیرون==
 +
[http://tarikh.maaref.ac.ir/article-1-398-fa.html  «نگاهی انتقادی به محل شهادت امام حسین(ع)؛ تحلیل پنداره گودال قتلگاه»،]  فصلنامه تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی، شماره ۲۸،  پاییز۱۳۹۶ش.
 
{{واقعه کربلا}}
 
{{واقعه کربلا}}
 
{{عزاداری محرم}}
 
{{عزاداری محرم}}

نسخهٔ کنونی تا ‏۲۸ سپتامبر ۲۰۱۹، ساعت ۰۶:۵۰

قدیمی ترین عکس از قتلگاه امام حسین (ع)

گودال قتلگاه یا گودی قتلگاه یا قتلگاه محل شهادت امام حسین(ع) و محلی که سر امام حسین(ع) به دست شمر یا سنان در آنجا از تن جدا شد. این مکان در حرم امام حسین(ع) نزدیک ضریح مطهر واقع شده و زیارتگاه شیعیان و محبان اهل بیت(ع) است.

برخی براین باورند که در منابع معتبر قدیمی مطلبی درباره گودال قتلگاه یافت نمی‌شود و این موضوع در دوران پهلوی بر سر زبان‌ها افتاد و شهرت یافت.

موقعیت و خصوصیات

قتلگاه، گودی یا گودال قتلگاه محل به شهادت رسیدن امام حسین(ع) است؛[۱] محلی که سر امام حسین(ع) به دست شمر یا سنان در آنجا از تن جدا شد.[۲] قتلگاه نسبت به سایر قسمت‌های میدان کربلا پایین‌ترین جا بوده است[۳] و به همین جهت آن را گودال یا گودی قتلگاه نامیده‌اند.[۴] گودی قتلگاه بیرون از ضریح امام حسین(ع)، حجره‌ای است با درب نقره‌ای و پنجره‌ای رو به سوی صحن که در جنوب غربی رواق حبیب بن مظاهر قرار دارد. کف این مکان با سنگ مرمر روشن فرش و دیواره‌های آن نیز آیینه‌کاری شده است و در آن سردابی با در نقره‌ای وجود دارد.[۵] سرداب، محل شهادت امام حسین(ع) محسوب می‌شود و سنگ مرمری به بلندی نیم‌متر از سطح زمین، به صورت قبر، بر روی آن محل قرار دارد. غالبا درب این محل بسته است و گاهی برای اشخاص معینی جهت زیارت باز می‌شود.[۶]

قتلگاه با عناوین دیگری مانند مَقْتَل،[۷] محل النَّحْر، مَنْحَر، مَذْبَح نیز آمده است.[۸]

ضریح گودال قتلگاه واقع در حرم امام حسین(ع)

بررسی تاریخی

برخی از تاریخ‌پژوهان برآنند در منابع معتبر کهن و حتی منابع عصر صفویه تا قاجار، مطلبی درباره گودی قتلگاه یافت نمی‌شود؛ بلکه این مطلب از موضوعاتی است که در دوران پهلوی توسط خطبا و واعظان هنگام ذکر مصیبت امام حسین(ع) بر سر زبان‌ها افتاده و به تدریج شهرت یافته است.[۹] البته برخی گودی قتلگاه را دارای سابقه معتبر و مشهور دانسته و انتساب آن به دوران پهلوی را نادرست خوانده‌اند.[۱۰]

به اعتقاد برخی، سپهر کاشانی، نویسنده کتاب ناسخ التواریخ در عصر قاجار، نخستین کسی است که از واژه گودال قتلگاه استفاده کرده و این واژه پیش از آن در منابع تاریخی و حدیثی به کار نرفته است.[۱۱]

تابلوی عرش بر زمین

تابلوی عرش بر زمین (گودی قتلگاه)

تابلوی عرش بر زمین اثر محمود فرشچیان، بازگوکننده صحنه وداع حضرت زینب(س) با پیکر امام حسین(ع) در گودی قتلگاه است. این تابلو که در ابعاد ۱۲۳ در ۸۰ سانتی متر است و به سبک نگارگری در سال ۱۳۹۶ ترسیم شد، توسط استاد فرشچیان به موزه آستان قدس رضوی اهدا شد. در این تابلو فقط دو پای امام حسین(ع) دیده می‌شود و پیکر امام با ظرافت خاصی در پشت تل خاک قرار گرفته است. در مرکز تابلو پرچم خون‌آلودی افتاد و سوگواری فرشتگان همراه با حضرت زینب(س) به تصویر کشیده شده است.[۱۲]

جستارهای وابسته

پانویس

  1. آل طعمه، کربلا و حرم‌های مطهر، ۱۳۷۸ش، ص۱۱۶و۱۶۲؛ محدثی، فرهنگ عاشورا، ۱۳۹۳ش، ص۴۱۷.
  2. محدثی، فرهنگ عاشورا، ۱۳۹۳ش، ص۴۱۷.
  3. محدثی، فرهنگ عاشورا، ۱۳۹۳ش، ص۴۱۷.
  4. مطهری، فلسفه اخلاق، ۱۳۶۷ش، ص۱۳۳.
  5. آل طعمه، کربلا و حرم‌های مطهر، ۱۳۷۸ش، ص۱۶۲؛ قریشی، مرقدها و مکان‌های زیارتی کربلا، ۱۳۹۱ش، ص۳۷.
  6. محدثی، فرهنگ عاشورا، ۱۳۹۳ش، ص۴۱۷.
  7. آل طعمه، کربلا و حرم‌های مطهر، ۱۳۷۸ش، ص۱۶۲.
  8. نبوی، «قتلگاه حسین بن علی(ع)»
  9. گروهی از تاریخ‌پژوهان، تاریخ قیام و مقتل جامع سیدالشهداء(ع)، ۱۳۹۱ش، ج۲، ص۵۵۹.
  10. نبوی، «قتلگاه حسین بن علی(ع)»
  11. رفعت، «نگاهی انتقادی به محل شهادت امام حسین(ع)؛ تحلیل پنداره گودال قتلگاه»، ص۵۸.
  12. «تابلو عرش بر زمین(گودی قتلگاه)»، سایت موزه حرم مطهر رضوی.

منابع

  • آل طعمه، سلمان هادی، کربلا و حرم‌های مطهر، ترجمه حسین صابری، تهران،‌ نشر مشعر، ۱۳۷۸ش.
  • «تابلو عرش بر زمین(گودی قتلگاه)»، سایت موزه حرم مطهر رضوی، تاریخ درج: ۲ خرداد ۱۳۹۷ش، تاریخ بازدید: ۲۵ شهریور ۱۳۹۸ش.
  • رفعت، محسن، «نگاهی انتقادی به محل شهادت امام حسین(ع)؛ تحلیل پنداره گودال قتلگاه»، در فصلنامه تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی، شماره ۲۸، پاییز۱۳۹۶ش.
  • گروهی از تاریخ‌پژوهان، تاریخ قیام و مقتل جامع سیدالشهداء(ع)، زیر نظر مهدی پیشوایی، قم،‌ مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، چاپ اول، ۱۳۹۱ش.
  • قریشی، عبدالامیر، مرقدها و مکان‌های زیارتی کربلا، ترجمه احسان مقدس، تهران، نشر مشعر، ۱۳۹۱ش.
  • محدثی، جواد، فرهنگ عاشورا، قم، نشر معروف، چاپ هفتم، ۱۳۹۳ش.
  • مطهری، مرتضی، فلسفه اخلاق، تهران، صدرا، ۱۳۶۷ش.
  • نبوی، احمد، «قتلگاه حسین بن علی(ع)»، در مجله فرهنگ زیارت، شماره ۱۸، مهرماه ۱۳۹۲ش.

پیوند به بیرون

«نگاهی انتقادی به محل شهادت امام حسین(ع)؛ تحلیل پنداره گودال قتلگاه»، فصلنامه تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی، شماره ۲۸، پاییز۱۳۹۶ش.