کاربر:Bazeli/صفحه تمرین: تفاوت بین نسخه‌ها

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
جز (پیوند به بیرون)
جز
سطر ۲: سطر ۲:
  
 
==متن==
 
==متن==
دعای سلامتی امام زمان با عبارات گوناگونی در منابع نقل شده است. متن این دعا به نقل از «[[مصباح المتهجد|مِصْباحُ الْمُتَهَجِّد]]» [[شیخ طوسی]] چنین است: «اللَّهُمَ‏ کُنْ‏ لِوَلِیِّکَ فُلَانِ بْنِ فُلَانٍ فِی هَذِهِ السَّاعَةِ وَ فِی کُلِّ سَاعَةٍ وَلِیّاً وَ حَافِظاً وَ قَائِداً وَ نَاصِراً وَ دَلِیلًا وَ عَیْناً حَتَّى تُسْکِنَهُ أَرْضَکَ طَوْعاً وَ تُمَتِّعَهُ فِیهَا طَوِیلًا؛ خدایا برای ولی‌ات باش فلان بن فلان در این ساعت و در هر ساعت، سرپرست و نگهبان و پیشوا و یاور و راهنما و دیده‌بان، تا او را با رغبت مردم در زمینت سکونت دهی و زمانی طولانی بهره‌مندش سازی».<ref>طوسی، مصباح المتهجد و سلاح المتعبد، ۱۴۱۱ق، ج۲، ص۶۳۰و۶۳۱؛ ترجمه از مفاتیح الجنان، ترجمه حسین انصاریان.</ref>
+
دعای سلامتی امام زمان(ع) با عبارات گوناگونی در منابع نقل شده است. متن این دعا به نقل از «[[مصباح المتهجد|مِصْباحُ الْمُتَهَجِّد]]» [[شیخ طوسی]] چنین است: «اللَّهُمَ‏ کُنْ‏ لِوَلِیِّکَ فُلَانِ بْنِ فُلَانٍ فِی هَذِهِ السَّاعَةِ وَ فِی کُلِّ سَاعَةٍ وَلِیّاً وَ حَافِظاً وَ قَائِداً وَ نَاصِراً وَ دَلِیلًا وَ عَیْناً حَتَّى تُسْکِنَهُ أَرْضَکَ طَوْعاً وَ تُمَتِّعَهُ فِیهَا طَوِیلًا؛ خدایا برای ولی‌ات باش فلان بن فلان در این ساعت و در هر ساعت، سرپرست و نگهبان و پیشوا و یاور و راهنما و دیده‌بان، تا او را با رغبت مردم در زمینت سکونت دهی و زمانی طولانی بهره‌مندش سازی».<ref>طوسی، مصباح المتهجد و سلاح المتعبد، ۱۴۱۱ق، ج۲، ص۶۳۰و۶۳۱؛ ترجمه از مفاتیح الجنان، ترجمه حسین انصاریان.</ref> این [[دعا]] در کتاب [[اقبال الاعمال]]، با افزوده‌هایی نقل شده است.<ref>سید بن طاووس، اقبال الاعمال، ۱۴۱۹ق، ج۱،‌ ص۸۵.</ref>
  
شیخ طوسی در کتاب تهذیب این دعا را از امام باقر(ع) و امام صادق(ع) نقل کرده است؛<ref>طوسی، تهذیب الاحکام، ۱۴۰۷ق، ج۳، ص۱۰۲و۱۰۳.</ref> اما در سایر منابع عبارت «الصَّالِحِینَ» آمده و مشخص نشده از کدام امام(ع) نقل شده است.<ref>نگاه کنید به: کلینی، الکافی،‌ ۱۴۰۷ق، ج۴، ص۱۶۲؛ طوسی، مصباح المتهجد و سلاح المتعبد، ۱۴۱۱ق، ج۲، ص۶۳۰و۶۳۱؛ ابن مشهدی، المزار الکبیر، ۱۴۱۹ق، ص۶۱۲.</ref> یعنی از امامان صالح(ع).
+
[[شیخ طوسی]] در کتاب [[تهذیب الاحکام]] این دعا را از «الصَّادِقِینَ»، [[امام باقر(ع)]] و [[امام صادق(ع)]]، نقل کرده است؛<ref>طوسی، تهذیب الاحکام، ۱۴۰۷ق، ج۳، ص۱۰۲و۱۰۳.</ref> اما در سایر منابع عبارت «الصَّالِحِینَ» آمده و مشخص نشده از کدام [[امام]] نقل شده است.<ref>نگاه کنید به: کلینی، الکافی،‌ ۱۴۰۷ق، ج۴، ص۱۶۲؛ طوسی، مصباح المتهجد و سلاح المتعبد، ۱۴۱۱ق، ج۲، ص۶۳۰و۶۳۱؛ ابن مشهدی، المزار الکبیر، ۱۴۱۹ق، ص۶۱۲.</ref>
  
در بیشتر منابعی که این دعا را نقل کرده‌اند عبارت «فُلَانِ بْنِ فُلَانٍ» آمده است.<ref>نگاه کنید به: کلینی، الکافی،‌ ۱۴۰۷ق، ج۴، ص۱۶۲؛ طوسی، تهذیب الاحکام، ۱۴۰۷ق، ج۳، ص۱۰۳؛ طوسی، مصباح المتهجد و سلاح المتعبد، ۱۴۱۱ق، ج۲، ص۶۳۰و۶۳۱؛ ابن مشهدی، المزار الکبیر، ۱۴۱۹ق، ص۶۱۲؛ کفعمی، البلد الامین، ۱۴۱۸ق، ص۲۰۳.</ref> [[سید بن طاووس]] در اقبال به جای فلان بن فلان، این‌گونه آورده است: «اللَّهُمَ‏ کُنْ‏ لِوَلِیِّکَ الْقَائِمِ بِأَمْرِکِ الْحُجَّةِ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ الْمَهْدِیِّ عَلَیْهِ وَ عَلَی آبَائِهِ أَفْضَلُ الصَّلَاةِ وَ السَّلَامِ».<ref>سید بن طاووس، اقبال الاعمال، ۱۴۱۹ق، ج۱،‌ ص۸۵.</ref> در کتاب [[مصباح کفعمی]] نیز «مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ الْمَهْدِیّ» آمده است.<ref>کفعمی، المصباح، ۱۴۰۵ق، ص۵۸۶.</ref> [[محمد تقی مجلسی]]، پدر [[علامه مجلسی]]، گفته است که ظاهر عبارت دعا شاهد این است که گفتن نام امام زمان(ع) به جای فلان بن فلان جایز است؛ البته اگر از القاب آن حضرت استفاده شود بهتر است؛‌ زیرا در این صورت میان روایاتی که از نام بردن اسم خاص امام منع کرده‌اند و اخباری که آن را جایز دانسته‌اند، جمع و سازگاری ایجاد شده است.<ref>مجلسی، روضة المتقین، ۱۴۰۶ق، ج۳، ص۴۴۹.</ref> در کتاب [[مفاتیح الجنان]] گفته شده به جای فلان بن فلان، «الحُجَّةِ بْنِ الحَسَنِ» بگویید.<ref>قمی، مفاتیح الجنان، مجمع إحیاء الثقافة الإسلامیة، ص۳۰۷، ذیل دعای شب ۲۳ ماه رمضان.</ref>
+
در بیشتر منابعی که این دعا را نقل کرده‌اند عبارت «فُلَانِ بْنِ فُلَانٍ» آمده است.<ref>نگاه کنید به: کلینی، الکافی،‌ ۱۴۰۷ق، ج۴، ص۱۶۲؛ طوسی، تهذیب الاحکام، ۱۴۰۷ق، ج۳، ص۱۰۳؛ طوسی، مصباح المتهجد و سلاح المتعبد، ۱۴۱۱ق، ج۲، ص۶۳۰و۶۳۱؛ ابن مشهدی، المزار الکبیر، ۱۴۱۹ق، ص۶۱۲؛ کفعمی، البلد الامین، ۱۴۱۸ق، ص۲۰۳.</ref> [[سید بن طاووس]] در اقبال به جای فلان بن فلان، این‌گونه آورده است: «اللَّهُمَ‏ کُنْ‏ لِوَلِیِّکَ الْقَائِمِ بِأَمْرِکِ الْحُجَّةِ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ الْمَهْدِیِّ عَلَیْهِ وَ عَلَی آبَائِهِ أَفْضَلُ الصَّلَاةِ وَ السَّلَامِ».<ref>سید بن طاووس، اقبال الاعمال، ۱۴۱۹ق، ج۱،‌ ص۸۵.</ref> در کتاب [[مصباح کفعمی]] نیز «مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ الْمَهْدِیّ» آمده است.<ref>کفعمی، المصباح، ۱۴۰۵ق، ص۵۸۶.</ref> [[محمد تقی مجلسی]]، پدر [[علامه مجلسی]]، گفته است که ظاهر عبارت دعا شاهد این است که گفتن نام [[امام زمان(ع)]] به جای فلان بن فلان جایز است؛ البته اگر از القاب آن حضرت استفاده شود بهتر است؛‌ زیرا در این صورت میان [[روایات|روایاتی]] که از نام بردن اسم خاص امام منع کرده‌اند و احادیثی که آن را جایز دانسته‌اند، جمع و سازگاری ایجاد شده است.<ref>مجلسی، روضة المتقین، ۱۴۰۶ق، ج۳، ص۴۴۹.</ref> در کتاب [[مفاتیح الجنان]] گفته شده به جای فلان بن فلان، «الحُجَّةِ بْنِ الحَسَنِ» بگویید.<ref>قمی، مفاتیح الجنان، مجمع إحیاء الثقافة الإسلامیة، ص۳۰۷، ذیل دعای شب ۲۳ ماه رمضان.</ref> برخی به جهت اینکه در دعا «فلان بن فلان» آمده، احتمال داده‌اند این دعا برای امام هر عصری باشد نه مخصوص امام زمان(ع)؛ البته در این صورت نیز دعا شامل امام زمان(ع) می‌شود.<ref>نگاه کنید به: قرائتی، شرح دعای سلامتی امام زمان(ع)، ۱۳۹۳ش،‌ ص۴۸.</ref>
  
این دعا در کتاب [[اقبال الاعمال]]، با افزوده‌هایی نقل شده است.<ref>سید بن طاووس، اقبال الاعمال، ۱۴۱۹ق، ج۱،‌ ص۸۵.</ref>
+
براساس مقدمه دعا،{{یادداشت|مقدمه دعا: «تُكَرِّرُ فِي لَيْلَةِ ثَلَاثٍ وَ عِشْرِينَ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ هَذَا الدُّعَاءَ سَاجِداً وَ قَائِماً وَ قَاعِداً وَ عَلَى كُلِّ حَالٍ وَ فِي الشَّهْرِ كُلِّهِ وَ كَيْفَ أَمْكَنَكَ وَ مَتَى حَضَرَكَ مِنْ دَهْرِكَ تَقُولُ بَعْدَ تَحْمِيدِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى وَ الصَّلَاةِ عَلَى النَّبِيِّ ص...» (کلینی، الکافی،‌ ۱۴۰۷ق، ج۴، ص۱۶۲؛ طوسی، تهذیب الاحکام، ۱۴۰۷ق، ج۳، ص۱۰۲و۱۰۳؛ طوسی، مصباح المتهجد و سلاح المتعبد، ۱۴۱۱ق، ج۲، ص۶۳۰.)}} این دعا، هرچند مخصوص شب [[۲۳ رمضان|۲۳ ماه رمضان]] است؛ اما آن را در همه حال و زمان می‌توان خواند؛ زیرا گفته شده این دعا را در هر حالتی(ایستاده، نشسته و سجده) در شب ۲۳ ماه رمضان و بلکه کل [[ماه رمضان]] و در همه لحظات عمر تکرار کنید.<ref>نگاه کنید به: کلینی، الکافی،‌ ۱۴۰۷ق، ج۴، ص۱۶۲؛ طوسی، تهذیب الاحکام، ۱۴۰۷ق، ج۳، ص۱۰۲و۱۰۳؛ طوسی، مصباح المتهجد و سلاح المتعبد، ۱۴۱۱ق، ج۲، ص۶۳۰؛ ابن مشهدی، المزار الکبیر، ۱۴۱۹ق، ص۶۱۲؛ کفعمی، البلد الامین، ۱۴۱۸ق، ص۲۰۳؛ سید بن طاووس، اقبال الاعمال، ۱۴۱۹ق، ج۱،‌ ص۸۵.</ref> همچنین توصیه شده این دعا پس از حمد و ستایش [[خدا]] و [[صلوات]] بر [[پیامبر(ص)]] خوانده شود.<ref>نگاه کنید به: کلینی، الکافی،‌ ۱۴۰۷ق، ج۴، ص۱۶۲؛ طوسی، تهذیب الاحکام، ۱۴۰۷ق، ج۳، ص۱۰۲و۱۰۳؛ طوسی، مصباح المتهجد و سلاح المتعبد، ۱۴۱۱ق، ج۲، ص۶۳۰؛ ابن مشهدی، المزار الکبیر، ۱۴۱۹ق، ص۶۱۲؛ کفعمی، البلد الامین، ۱۴۱۸ق، ص۲۰۳؛ سید بن طاووس، اقبال الاعمال، ۱۴۱۹ق، ج۱،‌ ص۸۵.</ref>
  
براساس مقدمه دعا،{{یادداشت|مقدمه دعا: «تُكَرِّرُ فِي لَيْلَةِ ثَلَاثٍ وَ عِشْرِينَ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ هَذَا الدُّعَاءَ سَاجِداً وَ قَائِماً وَ قَاعِداً وَ عَلَى كُلِّ حَالٍ وَ فِي الشَّهْرِ كُلِّهِ وَ كَيْفَ أَمْكَنَكَ وَ مَتَى حَضَرَكَ مِنْ دَهْرِكَ تَقُولُ بَعْدَ تَحْمِيدِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى وَ الصَّلَاةِ عَلَى النَّبِيِّ ص...» (کلینی، الکافی،‌ ۱۴۰۷ق، ج۴، ص۱۶۲؛ طوسی، تهذیب الاحکام، ۱۴۰۷ق، ج۳، ص۱۰۲و۱۰۳؛ طوسی، مصباح المتهجد و سلاح المتعبد، ۱۴۱۱ق، ج۲، ص۶۳۰.)}} این دعا، هرچند مخصوص شب ۲۳ ماه رمضان است؛ اما آن را در همه حال و زمان می‌توان خواند؛ زیرا گفته شده این دعا را در هر حالتی(ایستاده، نشسته و سجده) در شب [[۲۳ رمضان|۲۳ ماه رمضان]] و بلکه کل [[ماه رمضان]] و در همه لحظات عمر تکرار کنید.<ref>نگاه کنید به: کلینی، الکافی،‌ ۱۴۰۷ق، ج۴، ص۱۶۲؛ طوسی، تهذیب الاحکام، ۱۴۰۷ق، ج۳، ص۱۰۲و۱۰۳؛ طوسی، مصباح المتهجد و سلاح المتعبد، ۱۴۱۱ق، ج۲، ص۶۳۰؛ ابن مشهدی، المزار الکبیر، ۱۴۱۹ق، ص۶۱۲؛ کفعمی، البلد الامین، ۱۴۱۸ق، ص۲۰۳؛ سید بن طاووس، اقبال الاعمال، ۱۴۱۹ق، ج۱،‌ ص۸۵.</ref> همچنین توصیه شده این دعا پس از حمد و ستایش [[خدا]] و [[صلوات]] بر [[پیامبر(ص)]] خوانده شود.<ref>نگاه کنید به: کلینی، الکافی،‌ ۱۴۰۷ق، ج۴، ص۱۶۲؛ طوسی، تهذیب الاحکام، ۱۴۰۷ق، ج۳، ص۱۰۲و۱۰۳؛ طوسی، مصباح المتهجد و سلاح المتعبد، ۱۴۱۱ق، ج۲، ص۶۳۰؛ ابن مشهدی، المزار الکبیر، ۱۴۱۹ق، ص۶۱۲؛ کفعمی، البلد الامین، ۱۴۱۸ق، ص۲۰۳؛ سید بن طاووس، اقبال الاعمال، ۱۴۱۹ق، ج۱،‌ ص۸۵.</ref>
+
==مضمون==
  
==مضمون==
+
در این دعا یک خواسته با شش واژه «ولیاً»، «حافظاً»، «قائداً»، «ناصراً»، «دلیلاً» و «عیناً» بیان شده است و آن اینکه خداوند سرپرست و ولی امام باشد و او را تحت حفظ، رهبری، نصرت و حراست خود قرار دهد.<ref>قرائتی، شرح دعای سلامتی امام زمان(ع)، ۱۳۹۳ش،‌ ص۶۱.</ref> گفته شده کلمه «ولی» جامع‌تر از سایر واژگان است و به همین جهت نخست ذکر شده است.<ref>قرائتی، شرح دعای سلامتی امام زمان(ع)، ۱۳۹۳ش،‌ ص۶۱.</ref>
  
برخی به جهت اینکه در دعا «فلان بن فلان» آمده، احتمال داده‌اند این دعا برای امام هر عصری باشد نه مخصوص امام زمان(ع)؛ البته در این صورت نیز دعا شامل امام زمان(ع) می‌شود.<ref>نگاه کنید به: قرائتی، شرح دعای سلامتی امام زمان(ع)، ۱۳۹۳ش،‌ ص۴۸.</ref>
+
درباره دعا برای سلامتی امام زمان(ع) گفته شده است امام دوازدهم همانند امامان سابق(ع) دارای حیات طبیعی است و دچار بیماری و مشکلات می‌شود. ازاین‌رو، دعا و صدقه برای سلامتی امام(ع) ضروری است. در ادعیه منقول از امامان(ع) نیز برای سلامتی امام زمان(ع) دعا شده است.<ref>قرائتی، شرح دعای سلامتی امام زمان(ع)، ۱۳۹۳ش،‌ ص۶۲.</ref>
 +
جنبه دیگر دعا برای حفظ امام این است که دعا برای حفظ امام در راستای انجام رسالت و بار امامت - چه در دوران غیبت و چه ظهور- باشد؛ زیرا تحمل چنین بار سنگینی نیازمند حفظ و عنایت ویژه الهی است.<ref>قرائتی، شرح دعای سلامتی امام زمان(ع)، ۱۳۹۳ش،‌ ص۶۷.</ref>
  
 
گفته شده «حجت» و «حجت الله» از القاب خاص و معروف امام دوازدهم(ع) است و هر زمانی که این کلمات به تنهایی به کار برده شوند، مراد از آنها امام زمان(ع) است.<ref>نوری، النجم الثاقب، ج۱، ص۱۸۲و۱۸۳.</ref>  
 
گفته شده «حجت» و «حجت الله» از القاب خاص و معروف امام دوازدهم(ع) است و هر زمانی که این کلمات به تنهایی به کار برده شوند، مراد از آنها امام زمان(ع) است.<ref>نوری، النجم الثاقب، ج۱، ص۱۸۲و۱۸۳.</ref>  
  
 
«فی هذه الساعة» به شب قدر‌(۲۳ ماه رمضان) اشاره دارد و «فی کل الساعة» بیانگر توجه و دعای همیشگی برای امام مهدی(ع) است. براساس این دعا، دعا کننده در لحظه خواندن دعا و در همه لحظات خواستار سلامتی و نصرت امام مهدی(ع) است.<ref>قرائتی، شرح دعای سلامتی امام زمان(ع)، ۱۳۹۳ش،‌ ص۵۷.</ref>
 
«فی هذه الساعة» به شب قدر‌(۲۳ ماه رمضان) اشاره دارد و «فی کل الساعة» بیانگر توجه و دعای همیشگی برای امام مهدی(ع) است. براساس این دعا، دعا کننده در لحظه خواندن دعا و در همه لحظات خواستار سلامتی و نصرت امام مهدی(ع) است.<ref>قرائتی، شرح دعای سلامتی امام زمان(ع)، ۱۳۹۳ش،‌ ص۵۷.</ref>
 
در این دعا یک خواسته با شش واژه «ولیاً»، «حافظاً»، «قائداً»، «ناصراً»، «دلیلاً» و «عیناً» بیان شده است و آن اینکه خداوند سرپرست و ولی امام باشد و او را تحت حفظ، رهبری، نصرت و حراست خود قرار دهد.<ref>قرائتی، شرح دعای سلامتی امام زمان(ع)، ۱۳۹۳ش،‌ ص۶۱.</ref> گفته شده کلمه «ولی» جامع‌تر از سایر واژگان است و به همین جهت نخست ذکر شده است.<ref>قرائتی، شرح دعای سلامتی امام زمان(ع)، ۱۳۹۳ش،‌ ص۶۱.</ref>
 
 
درباره دعا برای سلامتی امام زمان(ع) گفته شده است امام دوازدهم همانند امامان سابق(ع) دارای حیات طبیعی است و دچار بیماری و مشکلات می‌شود. ازاین‌رو، دعا و صدقه برای سلامتی امام(ع) ضروری است. در ادعیه منقول از امامان(ع) نیز برای سلامتی امام زمان(ع) دعا شده است.<ref>قرائتی، شرح دعای سلامتی امام زمان(ع)، ۱۳۹۳ش،‌ ص۶۲.</ref>
 
جنبه دیگر دعا برای حفظ امام این است که دعا برای حفظ امام در راستای انجام رسالت و بار امامت - چه در دوران غیبت و چه ظهور- باشد؛ زیرا تحمل چنین بار سنگینی نیازمند حفظ و عنایت ویژه الهی است.<ref>قرائتی، شرح دعای سلامتی امام زمان(ع)، ۱۳۹۳ش،‌ ص۶۷.</ref>
 
  
 
گفته شده مراد از عبارت «حَتَّى تُسْکِنَهُ أَرْضَکَ طَوْعاً» زمان ظهور امام زمان(ع) و قدرت یافتن او است؛ زیرا در دوران غیبت، حق آن حضرت غصب شده و توان اظهار حق در میان مردم را ندارد.<ref>حلی، مختصر البصائر، ۱۴۲۱ق، ص۴۶۰.</ref> مقصود از «تُمَتِّعَهُ فِیهَا طَوِیلًا» نیز رجعت و پس از شهادت امام زمان(ع) است؛ زیرا طبق روایات آن حضرت پس از ظهور، نوزده سال عمر می‌کند و سپس به شهادت می‌رسد و نوزده سال با طول عمر سازگاری ندارد.<ref>حلی، مختصر البصائر، ۱۴۲۱ق، ص۴۶۰و۴۶۱.</ref> به گفته محسن قرائتی مراد از «تُمَتِّعَهُ فِیهَا طَوِیلًا»، آرزوی طولانی شدن حکومت جهانی امام است. از نظر وی بنابر احادیث شیعه، دوران استقرار حکومت امام بیش از سیصد سال خواهد بود.<ref>قرائتی، شرح دعای سلامتی امام زمان(ع)، ۱۳۹۳ش،‌ ص۸۷-۹۱.</ref>
 
گفته شده مراد از عبارت «حَتَّى تُسْکِنَهُ أَرْضَکَ طَوْعاً» زمان ظهور امام زمان(ع) و قدرت یافتن او است؛ زیرا در دوران غیبت، حق آن حضرت غصب شده و توان اظهار حق در میان مردم را ندارد.<ref>حلی، مختصر البصائر، ۱۴۲۱ق، ص۴۶۰.</ref> مقصود از «تُمَتِّعَهُ فِیهَا طَوِیلًا» نیز رجعت و پس از شهادت امام زمان(ع) است؛ زیرا طبق روایات آن حضرت پس از ظهور، نوزده سال عمر می‌کند و سپس به شهادت می‌رسد و نوزده سال با طول عمر سازگاری ندارد.<ref>حلی، مختصر البصائر، ۱۴۲۱ق، ص۴۶۰و۴۶۱.</ref> به گفته محسن قرائتی مراد از «تُمَتِّعَهُ فِیهَا طَوِیلًا»، آرزوی طولانی شدن حکومت جهانی امام است. از نظر وی بنابر احادیث شیعه، دوران استقرار حکومت امام بیش از سیصد سال خواهد بود.<ref>قرائتی، شرح دعای سلامتی امام زمان(ع)، ۱۳۹۳ش،‌ ص۸۷-۹۱.</ref>

نسخهٔ ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۹:۲۰

دعای سلامتی امام زمان

متن

دعای سلامتی امام زمان(ع) با عبارات گوناگونی در منابع نقل شده است. متن این دعا به نقل از «مِصْباحُ الْمُتَهَجِّد» شیخ طوسی چنین است: «اللَّهُمَ‏ کُنْ‏ لِوَلِیِّکَ فُلَانِ بْنِ فُلَانٍ فِی هَذِهِ السَّاعَةِ وَ فِی کُلِّ سَاعَةٍ وَلِیّاً وَ حَافِظاً وَ قَائِداً وَ نَاصِراً وَ دَلِیلًا وَ عَیْناً حَتَّى تُسْکِنَهُ أَرْضَکَ طَوْعاً وَ تُمَتِّعَهُ فِیهَا طَوِیلًا؛ خدایا برای ولی‌ات باش فلان بن فلان در این ساعت و در هر ساعت، سرپرست و نگهبان و پیشوا و یاور و راهنما و دیده‌بان، تا او را با رغبت مردم در زمینت سکونت دهی و زمانی طولانی بهره‌مندش سازی».[۱] این دعا در کتاب اقبال الاعمال، با افزوده‌هایی نقل شده است.[۲]

شیخ طوسی در کتاب تهذیب الاحکام این دعا را از «الصَّادِقِینَ»، امام باقر(ع) و امام صادق(ع)، نقل کرده است؛[۳] اما در سایر منابع عبارت «الصَّالِحِینَ» آمده و مشخص نشده از کدام امام نقل شده است.[۴]

در بیشتر منابعی که این دعا را نقل کرده‌اند عبارت «فُلَانِ بْنِ فُلَانٍ» آمده است.[۵] سید بن طاووس در اقبال به جای فلان بن فلان، این‌گونه آورده است: «اللَّهُمَ‏ کُنْ‏ لِوَلِیِّکَ الْقَائِمِ بِأَمْرِکِ الْحُجَّةِ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ الْمَهْدِیِّ عَلَیْهِ وَ عَلَی آبَائِهِ أَفْضَلُ الصَّلَاةِ وَ السَّلَامِ».[۶] در کتاب مصباح کفعمی نیز «مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ الْمَهْدِیّ» آمده است.[۷] محمد تقی مجلسی، پدر علامه مجلسی، گفته است که ظاهر عبارت دعا شاهد این است که گفتن نام امام زمان(ع) به جای فلان بن فلان جایز است؛ البته اگر از القاب آن حضرت استفاده شود بهتر است؛‌ زیرا در این صورت میان روایاتی که از نام بردن اسم خاص امام منع کرده‌اند و احادیثی که آن را جایز دانسته‌اند، جمع و سازگاری ایجاد شده است.[۸] در کتاب مفاتیح الجنان گفته شده به جای فلان بن فلان، «الحُجَّةِ بْنِ الحَسَنِ» بگویید.[۹] برخی به جهت اینکه در دعا «فلان بن فلان» آمده، احتمال داده‌اند این دعا برای امام هر عصری باشد نه مخصوص امام زمان(ع)؛ البته در این صورت نیز دعا شامل امام زمان(ع) می‌شود.[۱۰]

براساس مقدمه دعا،[یادداشت ۱] این دعا، هرچند مخصوص شب ۲۳ ماه رمضان است؛ اما آن را در همه حال و زمان می‌توان خواند؛ زیرا گفته شده این دعا را در هر حالتی(ایستاده، نشسته و سجده) در شب ۲۳ ماه رمضان و بلکه کل ماه رمضان و در همه لحظات عمر تکرار کنید.[۱۱] همچنین توصیه شده این دعا پس از حمد و ستایش خدا و صلوات بر پیامبر(ص) خوانده شود.[۱۲]

مضمون

در این دعا یک خواسته با شش واژه «ولیاً»، «حافظاً»، «قائداً»، «ناصراً»، «دلیلاً» و «عیناً» بیان شده است و آن اینکه خداوند سرپرست و ولی امام باشد و او را تحت حفظ، رهبری، نصرت و حراست خود قرار دهد.[۱۳] گفته شده کلمه «ولی» جامع‌تر از سایر واژگان است و به همین جهت نخست ذکر شده است.[۱۴]

درباره دعا برای سلامتی امام زمان(ع) گفته شده است امام دوازدهم همانند امامان سابق(ع) دارای حیات طبیعی است و دچار بیماری و مشکلات می‌شود. ازاین‌رو، دعا و صدقه برای سلامتی امام(ع) ضروری است. در ادعیه منقول از امامان(ع) نیز برای سلامتی امام زمان(ع) دعا شده است.[۱۵] جنبه دیگر دعا برای حفظ امام این است که دعا برای حفظ امام در راستای انجام رسالت و بار امامت - چه در دوران غیبت و چه ظهور- باشد؛ زیرا تحمل چنین بار سنگینی نیازمند حفظ و عنایت ویژه الهی است.[۱۶]

گفته شده «حجت» و «حجت الله» از القاب خاص و معروف امام دوازدهم(ع) است و هر زمانی که این کلمات به تنهایی به کار برده شوند، مراد از آنها امام زمان(ع) است.[۱۷]

«فی هذه الساعة» به شب قدر‌(۲۳ ماه رمضان) اشاره دارد و «فی کل الساعة» بیانگر توجه و دعای همیشگی برای امام مهدی(ع) است. براساس این دعا، دعا کننده در لحظه خواندن دعا و در همه لحظات خواستار سلامتی و نصرت امام مهدی(ع) است.[۱۸]

گفته شده مراد از عبارت «حَتَّى تُسْکِنَهُ أَرْضَکَ طَوْعاً» زمان ظهور امام زمان(ع) و قدرت یافتن او است؛ زیرا در دوران غیبت، حق آن حضرت غصب شده و توان اظهار حق در میان مردم را ندارد.[۱۹] مقصود از «تُمَتِّعَهُ فِیهَا طَوِیلًا» نیز رجعت و پس از شهادت امام زمان(ع) است؛ زیرا طبق روایات آن حضرت پس از ظهور، نوزده سال عمر می‌کند و سپس به شهادت می‌رسد و نوزده سال با طول عمر سازگاری ندارد.[۲۰] به گفته محسن قرائتی مراد از «تُمَتِّعَهُ فِیهَا طَوِیلًا»، آرزوی طولانی شدن حکومت جهانی امام است. از نظر وی بنابر احادیث شیعه، دوران استقرار حکومت امام بیش از سیصد سال خواهد بود.[۲۱]

سند و اعتبار

دعای سلامتی امام زمان(ع) در دو کتاب الکافی[۲۲] و تهذیب الاحکام[۲۳] از کتب اربعه شیعه نقل شده است. این دعا، در منابع روایی و ادعیه، تنها از طریق محمد بن عیسی بن عُبَیْد[یادداشت ۲] نقل شده[۲۴] و سند آن مرسل است.[۲۵] است. رجالیون درباره وثاقت محمد بن عیسی اختلاف نظر دارند.[۲۶] نجاشی[۲۷] او را ثقه و شیخ طوسی[۲۸] او را ضعیف شمرده است. علامه حلی پس از ذکر اقوال رجالیون، گفته است به نظرم قوی‌ترین نظر پذیرش روایات اوست.[۲۹]

با وجود مرسل بودن سند این دعا، گفته شده ادله و شواهد زیر بر اعتبار و صحت آن دلالت دارند:

تک‌نگاری

شرح دعای سلامتی امام زمان(ع)، قرائتی، محسن، به کوشش حسن سلم‌آبادی، قم، بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود(ع)، ۱۳۹۳ش.(توضیح مختصر)

پانویس

  1. طوسی، مصباح المتهجد و سلاح المتعبد، ۱۴۱۱ق، ج۲، ص۶۳۰و۶۳۱؛ ترجمه از مفاتیح الجنان، ترجمه حسین انصاریان.
  2. سید بن طاووس، اقبال الاعمال، ۱۴۱۹ق، ج۱،‌ ص۸۵.
  3. طوسی، تهذیب الاحکام، ۱۴۰۷ق، ج۳، ص۱۰۲و۱۰۳.
  4. نگاه کنید به: کلینی، الکافی،‌ ۱۴۰۷ق، ج۴، ص۱۶۲؛ طوسی، مصباح المتهجد و سلاح المتعبد، ۱۴۱۱ق، ج۲، ص۶۳۰و۶۳۱؛ ابن مشهدی، المزار الکبیر، ۱۴۱۹ق، ص۶۱۲.
  5. نگاه کنید به: کلینی، الکافی،‌ ۱۴۰۷ق، ج۴، ص۱۶۲؛ طوسی، تهذیب الاحکام، ۱۴۰۷ق، ج۳، ص۱۰۳؛ طوسی، مصباح المتهجد و سلاح المتعبد، ۱۴۱۱ق، ج۲، ص۶۳۰و۶۳۱؛ ابن مشهدی، المزار الکبیر، ۱۴۱۹ق، ص۶۱۲؛ کفعمی، البلد الامین، ۱۴۱۸ق، ص۲۰۳.
  6. سید بن طاووس، اقبال الاعمال، ۱۴۱۹ق، ج۱،‌ ص۸۵.
  7. کفعمی، المصباح، ۱۴۰۵ق، ص۵۸۶.
  8. مجلسی، روضة المتقین، ۱۴۰۶ق، ج۳، ص۴۴۹.
  9. قمی، مفاتیح الجنان، مجمع إحیاء الثقافة الإسلامیة، ص۳۰۷، ذیل دعای شب ۲۳ ماه رمضان.
  10. نگاه کنید به: قرائتی، شرح دعای سلامتی امام زمان(ع)، ۱۳۹۳ش،‌ ص۴۸.
  11. نگاه کنید به: کلینی، الکافی،‌ ۱۴۰۷ق، ج۴، ص۱۶۲؛ طوسی، تهذیب الاحکام، ۱۴۰۷ق، ج۳، ص۱۰۲و۱۰۳؛ طوسی، مصباح المتهجد و سلاح المتعبد، ۱۴۱۱ق، ج۲، ص۶۳۰؛ ابن مشهدی، المزار الکبیر، ۱۴۱۹ق، ص۶۱۲؛ کفعمی، البلد الامین، ۱۴۱۸ق، ص۲۰۳؛ سید بن طاووس، اقبال الاعمال، ۱۴۱۹ق، ج۱،‌ ص۸۵.
  12. نگاه کنید به: کلینی، الکافی،‌ ۱۴۰۷ق، ج۴، ص۱۶۲؛ طوسی، تهذیب الاحکام، ۱۴۰۷ق، ج۳، ص۱۰۲و۱۰۳؛ طوسی، مصباح المتهجد و سلاح المتعبد، ۱۴۱۱ق، ج۲، ص۶۳۰؛ ابن مشهدی، المزار الکبیر، ۱۴۱۹ق، ص۶۱۲؛ کفعمی، البلد الامین، ۱۴۱۸ق، ص۲۰۳؛ سید بن طاووس، اقبال الاعمال، ۱۴۱۹ق، ج۱،‌ ص۸۵.
  13. قرائتی، شرح دعای سلامتی امام زمان(ع)، ۱۳۹۳ش،‌ ص۶۱.
  14. قرائتی، شرح دعای سلامتی امام زمان(ع)، ۱۳۹۳ش،‌ ص۶۱.
  15. قرائتی، شرح دعای سلامتی امام زمان(ع)، ۱۳۹۳ش،‌ ص۶۲.
  16. قرائتی، شرح دعای سلامتی امام زمان(ع)، ۱۳۹۳ش،‌ ص۶۷.
  17. نوری، النجم الثاقب، ج۱، ص۱۸۲و۱۸۳.
  18. قرائتی، شرح دعای سلامتی امام زمان(ع)، ۱۳۹۳ش،‌ ص۵۷.
  19. حلی، مختصر البصائر، ۱۴۲۱ق، ص۴۶۰.
  20. حلی، مختصر البصائر، ۱۴۲۱ق، ص۴۶۰و۴۶۱.
  21. قرائتی، شرح دعای سلامتی امام زمان(ع)، ۱۳۹۳ش،‌ ص۸۷-۹۱.
  22. کلینی، الکافی،‌ ۱۴۰۷ق، ج۴، ص۱۶۲،‌ ح۴.
  23. طوسی، تهذیب الاحکام، ۱۴۰۷ق، ج۳، ص۱۰۲، ح۳۷.
  24. نگاه کنید به: کلینی، الکافی،‌ ۱۴۰۷ق، ج۴، ص۱۶۲؛ طوسی، تهذیب الاحکام، ۱۴۰۷ق، ج۳، ص۱۰۲و۱۰۳؛ طوسی، مصباح المتهجد و سلاح المتعبد، ۱۴۱۱ق، ج۲، ص۶۳۰؛ ابن مشهدی، المزار الکبیر، ۱۴۱۹ق، ص۶۱۲؛ سید بن طاووس، اقبال الاعمال، ۱۴۱۹ق، ج۱،‌ ص۸۵.
  25. مجلسی، مرآة العقول، ۱۴۰۴ق، ج۱۶، ص۳۹۴؛ مجلسی، ملاذالاخیار فی فهم تهذیب الاخبار، ۱۴۰۶ق، ج۵، ص۱۰۶.
  26. نگاه کنید به: علامه حلی، رجال العلامة‌ الحلی، ۱۴۱۱ق،‌ ص۱۴۲.
  27. نجاشی، رجال نجاشی، ۱۳۶۵ش، ص۳۳۳.
  28. طوسی، رجال الطوسی، ۱۳۷۳ش، ص۳۹۱.
  29. علامه حلی، رجال العلامة‌ الحلی، ۱۴۱۱ق،‌ ص۱۴۲.
  30. قرائتی، شرح دعای سلامتی امام زمان(ع)، ۱۳۹۳ش، ص۲۶-۲۹.
  1. مقدمه دعا: «تُكَرِّرُ فِي لَيْلَةِ ثَلَاثٍ وَ عِشْرِينَ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ هَذَا الدُّعَاءَ سَاجِداً وَ قَائِماً وَ قَاعِداً وَ عَلَى كُلِّ حَالٍ وَ فِي الشَّهْرِ كُلِّهِ وَ كَيْفَ أَمْكَنَكَ وَ مَتَى حَضَرَكَ مِنْ دَهْرِكَ تَقُولُ بَعْدَ تَحْمِيدِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى وَ الصَّلَاةِ عَلَى النَّبِيِّ ص...» (کلینی، الکافی،‌ ۱۴۰۷ق، ج۴، ص۱۶۲؛ طوسی، تهذیب الاحکام، ۱۴۰۷ق، ج۳، ص۱۰۲و۱۰۳؛ طوسی، مصباح المتهجد و سلاح المتعبد، ۱۴۱۱ق، ج۲، ص۶۳۰.)
  2. سند دعا چنین است: «مُحَمَّدُ بْنُ عِیسَى بِإِسْنَادِهِ عَنِ الصَّالِحِینَ ع»(کلینی، الکافی،‌ ۱۴۰۷ق، ج۴، ص۱۶۲؛ طوسی، مصباح المتهجد و سلاح المتعبد، ۱۴۱۱ق، ج۲، ص۶۳۰؛ ابن مشهدی، المزار الکبیر، ۱۴۱۹ق، ص۶۱۱.) در تهذیب به جای«الصالحین»، «الصَّادِقِینَ» آمده است.(طوسی، تهذیب الاحکام، ۱۴۰۷ق، ج۳، ص۱۰۲) سند اقبال کامل‌تر و این‌گونه است: «ذَکَرَهُ ابْنُ أَبِی قُرَّةَ فِی کتَابِهِ-: فَقَالَ بِإِسْنَادِهِ إِلَى عَلِیِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى بْنِ عُبَیْدِ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الصَّالِحِینَ ع...»(سید بن طاووس، اقبال الاعمال، ۱۴۱۹ق، ج۱،‌ ص۸۵).

منابع

  • قرائتی، محسن، شرح دعای سلامتی امام زمان(ع)، به کوشش حسن سلم‌آبادی، قم، بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود(ع)، ۱۳۹۳ش.
  • ‌قمی، شیخ عباس، مفاتیح الجنان، مجمع إحیاء الثقافة الإسلامیة، بی‌تا.
  • مجلسی، محمد باقر، مرآة العقول فی شرح أخبار آل الرسول‏، تحقیق سیدهاشم رسولی محلاتی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، چاپ دوم، ۱۴۰۴ق.
  • مجلسی، محمد باقر، ملاذالاخیار فی فهم تهذیب الاخبار، تحقیق مهدی رجائی، قم، کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی،‌ چاپ اول، ۱۴۰۶ق.
  • حلی، حسن سلیمان بن محمد، مختصر البصائر، تصحیح و تحقیق مشتاق مظفر، قم، دفتر نشر اسلامی، چاپ اول، ۱۴۲۱ق.
  • سید بن طاووس، علی بن موسی، اقبال الاعمال، تهران، دارالکتب الاسلامیه، چاپ دوم، ۱۴۱۹ق.
  • کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی،‌ تحقیق و تصحیح علی اکبر غفاری و محمد آخوندی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، چاپ چهارم، ۱۴۰۷ق.
  • طوسی، محمد بن حسن، تهذیب الاحکام، تحقیق و تصحیح حسن موسوى خرسان،‏ تهران، دارالکتب الاسلامیه، چاپ چهارم، ۱۴۰۷ق.
  • طوسی، محمد بن حسن، مصباح المتهجد و سلاح المتعبد، بیروت، مؤسسه فقه شیعه، چاپ اول، ۱۴۱۱ق.
  • ابن مشهدی، محمد بن جعفر، المزار الکبیر، تحقیق و تصحیح جواد قیومی اصفهانی، قم، دفتر نشر اسلامی، چاپ اول، ۱۴۱۹ق.
  • ‌ طوسی، محمد بن حسن، رجال الطوسی، تحقیق و تصحیح جواد قیومی اصفهانی، قم، دفتر نشر اسلامی، چاپ سوم، ۱۳۷۳ش.
  • نجاشی، احمد بن علی، رجال نجاشی، قم، دفتر نشر اسلامی، چاپ ششم، ۱۳۶۵ش.
  • علامه حلی، حسن بن یوسف بن مطهر، رجال العلامة‌ الحلی، تحقیق و تصحیح محمد صادق بحرالعلوم، نجف، دار الذخائر، چاپ دوم، ۱۴۱۱ق.
  • کفعمی، ابراهیم بن علی عاملی، البلد الامین و الدرع الحصین، بیروت، مؤسسه الاعلمی، چاپ اول، ۱۴۱۸ق.
  • کفعمی، ابراهیم بن علی عاملی، المصباح، قم، دار الرضی، چاپ دوم، ۱۴۰۵ق.
  • مجلسی، محمد تقی، روضة المتقین فی شرح من لایحضره الفقیه، تحقیق و تصحیح حسین موسوى كرمانى و على‌پناه‏ اشتهاردى، قم، مؤسسه فرهنگی اسلامی کوشانپور، چاپ دوم، ۱۴۰۶ق.

پیوند به بیرون