مقاله نامزد خوبیدگی

رقص: تفاوت بین نسخه‌ها

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
جز (منابع: افزودن منبع)
جز
سطر ۸: سطر ۸:
  
 
==حکم کلی رقصیدن==
 
==حکم کلی رقصیدن==
[[فقیه|فقیهان]] از رقص در بخش‌های [[مکاسب محرمه|«مکاسب مُحَرَّمه»]] (تجارت‌های حرام) و [[مسائل مستحدثه|«مسائل مُستَحَدثه»]] (مسائل جدید) بحث می‌کنند.<ref>مؤسسه دایرةالمعارف اسلامی، فرهنگ فقه، ۱۳۸۹ش، ج۴، ص۱۲۴.</ref> دو دیدگاه در این زمینه وجود دارد: دیدگاه نخست رقصیدن را زمانی حرام می‌داند که با کار حرامی همراه باشد<ref>خویی، صراط‌النجاة، ۱۴۱۶ق، ج۱، ص۳۷۲.</ref> یا موجب برانگیختن شهوت شود؛<ref>خامنه‌ای، اجوبةالاستفتائات، ۱۴۲۴ق، ص۲۵۶.</ref> اما بر پایه دیدگاه دوم، که دیدگاه بیشتر فقیهان است، رقص به‌خودی‌خود حرام است.<ref>برای نمونه نگاه کنید به گلپایگانی، ارشادالسائل، ۱۴۱۴ق، ص۱۵۶؛ منتظری، رساله استفتائات، ۱۴۳۱ق، ج۱، ص۱۴۴؛ سیستانی، الفتاوی المیسره، ۱۴۱۶ق، ص۴۳۶و۴۳۷؛ مکارم شیرازی، استفتائات جدید، ۱۴۲۷ق، ج۱، ص۱۵۵.</ref>
+
[[فقیه|فقیهان]] از رقص در بخش‌های [[مکاسب محرمه|«مکاسب مُحَرَّمه»]] (تجارت‌های حرام) و [[مسائل مستحدثه|«مسائل مُستَحَدثه»]] (مسائل جدید) بحث می‌کنند.<ref>مؤسسه دایرةالمعارف اسلامی، فرهنگ فقه، ۱۳۸۹ش، ج۴، ص۱۲۴.</ref> دو دیدگاه در این زمینه وجود دارد: دیدگاه نخست رقصیدن را زمانی حرام می‌داند که با کار حرامی همراه باشد<ref>خویی، صراط‌النجاة، ۱۴۱۶ق، ج۱، ص۳۷۲.</ref> یا موجب برانگیختن شهوت شود؛<ref>خامنه‌ای، اجوبةالاستفتائات، ۱۴۲۴ق، ص۲۵۶.</ref> اما بر پایه دیدگاه دوم، که دیدگاه بیشتر فقیهان است، رقص به‌خودی‌خود حرام است.<ref>برای نمونه نگاه کنید به گلپایگانی، ارشادالسائل، ۱۴۱۴ق، ص۱۵۶؛ منتظری، رساله استفتائات، بی‌تا، ج۱، ص۱۴۴؛ سیستانی، الفتاوی المیسره، ۱۴۱۶ق، ص۴۳۶و۴۳۷؛ مکارم شیرازی، استفتائات جدید، ۱۴۲۷ق، ج۱، ص۱۵۵.</ref>
  
 
==علت حرمت رقص==
 
==علت حرمت رقص==
 
در نوشته‌های [[فقه|فقهی]] دلایلی چند برای [[حرام|حرام‌بودن]] رقص آمده است که به شرح زیر است:
 
در نوشته‌های [[فقه|فقهی]] دلایلی چند برای [[حرام|حرام‌بودن]] رقص آمده است که به شرح زیر است:
 
* رقص مصداق [[لهو]] است و لهو حرام است.<ref>اردبیلی، رسالة فی الغناء، ۱۴۱۸ق، ص۲۷؛ تبریزی، استفتائات جدید، ج۱، ص۲۱۹.</ref>
 
* رقص مصداق [[لهو]] است و لهو حرام است.<ref>اردبیلی، رسالة فی الغناء، ۱۴۱۸ق، ص۲۷؛ تبریزی، استفتائات جدید، ج۱، ص۲۱۹.</ref>
* در روایتی از [[حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم|پیامبر(ص)]] از رقصیدن به‌صورت مطلق نهی شده است.<ref>منتظری، رساله استفتائات، ۱۴۳۱ق، ج۱، ص۱۴۴.</ref>
+
* در روایتی از [[حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم|پیامبر(ص)]] از رقصیدن به‌صورت مطلق نهی شده است.<ref>منتظری، رساله استفتائات، بی‌تا، ج۱، ص۱۴۴.</ref>
 
* رقص به‌طور کلی منشأ فساد است و حیا را از بین می‌برد. بنابراین احتیاط آن است که ترک شود.<ref>فاضل لنکرانی، جامع‌المسائل، ۱۴۲۵ق، ص۴۴۳.</ref>
 
* رقص به‌طور کلی منشأ فساد است و حیا را از بین می‌برد. بنابراین احتیاط آن است که ترک شود.<ref>فاضل لنکرانی، جامع‌المسائل، ۱۴۲۵ق، ص۴۴۳.</ref>
  
 
==رقصیدن زن و شوهر برای یکدیگر==
 
==رقصیدن زن و شوهر برای یکدیگر==
بسیاری از فقیهانی هم که رقص را به‌خودی‌خود [[حرام]] می‌دانند، رقصیدن زن برای شوهرش را جایز می‌دانند.<ref>نگاه کنید به تبریزی، صراط‌النجاة، ۱۴۱۷ق، ج۵، ص۳۸۵؛ شیرازی، استفتائات‌الغنا، ص۴۸؛ مکارم شیرازی، استفتائات جدید، ۱۴۲۷ق، ج۱، ص۱۵۵.</ref> از این گروه کسانی رقص شوهر برای زنش را هم جایز می‌دانند<ref>تبریزی، صراط‌النجاة، ۱۴۱۷ق، ج۵، ص۳۸۵؛ شیرازی، استفتائات‌الغنا، ص۴۸.</ref> و کسانی جایز نمی دانند.<ref>مکارم شیرازی، استفتائات جدید، ۱۴۲۷ق، ج۱، ص۱۵۵.</ref>
+
بسیاری از فقیهانی هم که رقص را به‌خودی‌خود [[حرام]] می‌دانند، رقصیدن زن برای شوهرش را جایز می‌دانند.<ref>نگاه کنید به تبریزی، صراط‌النجاة، بی‌تا، ج۵، ص۳۸۵؛ شیرازی، استفتائات‌الغنا، ص۴۸؛ مکارم شیرازی، استفتائات جدید، ۱۴۲۷ق، ج۱، ص۱۵۵.</ref> از این گروه کسانی رقص شوهر برای زنش را هم جایز می‌دانند<ref>تبریزی، صراط‌النجاة، بی‌تا، ج۵، ص۳۸۵؛ شیرازی، استفتائات‌الغنا، ص۴۸.</ref> و کسانی جایز نمی دانند.<ref>مکارم شیرازی، استفتائات جدید، ۱۴۲۷ق، ج۱، ص۱۵۵.</ref>
  
 
با این همه برخی از [[مرجع تقلید|مراجع تقلید]] همچون [[محمدتقی بهجت]] رقصیدن زن و شوهر برای یکدیگر را هم حرام دانسته‌اند.<ref>بهجت، استفتائات، ۱۴۲۸، ج۴، ص۵۳۱.</ref>
 
با این همه برخی از [[مرجع تقلید|مراجع تقلید]] همچون [[محمدتقی بهجت]] رقصیدن زن و شوهر برای یکدیگر را هم حرام دانسته‌اند.<ref>بهجت، استفتائات، ۱۴۲۸، ج۴، ص۵۳۱.</ref>
  
 
==رقصیدن زن برای زن==
 
==رقصیدن زن برای زن==
طبق [[فتوا|فتوای]] برخی از [[فقیه|فقیهانی]] که رقص را به‌خودی‌خود حرام می‌دانند، رقصیدن زن برای زن جایز است.<ref>فاضل لنکرانی، اجوبةالسائلین، ۱۴۱۶ق، ص۱۴۸؛ تبریزی، استفتائات جدید، ج۲، ص۲۱۹.</ref> البته این حکم در صورتی است که رقصیدن  با حرامی دیگر مثل [[غنا|غِنا]] همراه نباشد و  هیچ مردی حتی از [[محارم]] زن آنجا نباشد.<ref>نگاه کنید به تبریزی، استفتائات جدید، ج۲، ص۲۱۹.</ref>
+
طبق [[فتوا|فتوای]] برخی از [[فقیه|فقیهانی]] که رقص را به‌خودی‌خود حرام می‌دانند، رقصیدن زن برای زن جایز است.<ref>فاضل لنکرانی، اجوبةالسائلین، ۱۴۱۶ق، ص۱۴۸؛ تبریزی، استفتائات جدید، بی‌تا، ج۲، ص۲۱۹.</ref> البته این حکم در صورتی است که رقصیدن  با حرامی دیگر مثل [[غنا|غِنا]] همراه نباشد و  هیچ مردی حتی از [[محارم]] زن آنجا نباشد.<ref>نگاه کنید به تبریزی، استفتائات جدید، بی‌تا، ج۲، ص۲۱۹.</ref>
  
 
==سماع==
 
==سماع==
سطر ۴۰: سطر ۴۰:
 
* تبریزی، جواد، استفتائات جدید، چاپ اول، بی‌تا.
 
* تبریزی، جواد، استفتائات جدید، چاپ اول، بی‌تا.
 
* تبریزی، جواد، صراط‌النجاة، بی‌تا.
 
* تبریزی، جواد، صراط‌النجاة، بی‌تا.
* خامنه‌ای، سیدعلی، اجوبةالاستفتائات، قم، دفتر معظم‌له در قم، چاپ اول، ۱۴۲۴ق.  
+
* خامنه‌ای، سیدعلی، اجوبةالاستفتائات، قم، دفتر مقام معظم رهبری در قم، چاپ اول، ۱۴۲۴ق.  
 
* خویی، سیدابوالقاسم، صراط‌النجاة، قم، مکتب نشرالمنتخب، چاپ اول، ۱۴۱۶ق.
 
* خویی، سیدابوالقاسم، صراط‌النجاة، قم، مکتب نشرالمنتخب، چاپ اول، ۱۴۱۶ق.
 
* سیستانی، سیدعلی، الفتاوی المیسره، جمع‌آوری سید عبدالهادی حکیم، قم، دفتر حضرت آیت‌الله سیستانی، چاپ اول، ۱۴۱۶.  
 
* سیستانی، سیدعلی، الفتاوی المیسره، جمع‌آوری سید عبدالهادی حکیم، قم، دفتر حضرت آیت‌الله سیستانی، چاپ اول، ۱۴۱۶.  

نسخهٔ ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۹:۳۴

رَقْص حرکات موزون و هماهنگ بدنی است که معمولاً همراه با آواز و موسیقی انجام می‌شود. عده‌ای از فقها همه انواع رقص را حرام می‌دانند؛ اما برخی دیگر معتقدند تنها رقصی که همراه با لهو باشد و باعث فساد شود، حرام است. برخی از صوفیان نوعی رقص را در مکان و زمان خاصی انجام می‌دهند و آن را رقص سماع می‌نامند.

مفهوم‌شناسی

رقص به حرکات موزون و هماهنگ بدن گفته می‌شود که معمولاً با آواز و موسیقی همراه است.[۱]

حکم کلی رقصیدن

فقیهان از رقص در بخش‌های «مکاسب مُحَرَّمه» (تجارت‌های حرام) و «مسائل مُستَحَدثه» (مسائل جدید) بحث می‌کنند.[۲] دو دیدگاه در این زمینه وجود دارد: دیدگاه نخست رقصیدن را زمانی حرام می‌داند که با کار حرامی همراه باشد[۳] یا موجب برانگیختن شهوت شود؛[۴] اما بر پایه دیدگاه دوم، که دیدگاه بیشتر فقیهان است، رقص به‌خودی‌خود حرام است.[۵]

علت حرمت رقص

در نوشته‌های فقهی دلایلی چند برای حرام‌بودن رقص آمده است که به شرح زیر است:

  • رقص مصداق لهو است و لهو حرام است.[۶]
  • در روایتی از پیامبر(ص) از رقصیدن به‌صورت مطلق نهی شده است.[۷]
  • رقص به‌طور کلی منشأ فساد است و حیا را از بین می‌برد. بنابراین احتیاط آن است که ترک شود.[۸]

رقصیدن زن و شوهر برای یکدیگر

بسیاری از فقیهانی هم که رقص را به‌خودی‌خود حرام می‌دانند، رقصیدن زن برای شوهرش را جایز می‌دانند.[۹] از این گروه کسانی رقص شوهر برای زنش را هم جایز می‌دانند[۱۰] و کسانی جایز نمی دانند.[۱۱]

با این همه برخی از مراجع تقلید همچون محمدتقی بهجت رقصیدن زن و شوهر برای یکدیگر را هم حرام دانسته‌اند.[۱۲]

رقصیدن زن برای زن

طبق فتوای برخی از فقیهانی که رقص را به‌خودی‌خود حرام می‌دانند، رقصیدن زن برای زن جایز است.[۱۳] البته این حکم در صورتی است که رقصیدن با حرامی دیگر مثل غِنا همراه نباشد و هیچ مردی حتی از محارم زن آنجا نباشد.[۱۴]

سماع

نوشتار اصلی: سماع

صوفیان نوعی رقص را در مکان و زمان خاصی انجام می‌دهند و معتقدند با این حرکت، حالت شور و وَجدی پیدا می‌کنند که به خداوند نزدیک می‌شوند؛[۱۵] اما برخی از آنان رقص و آهنگ را برای صوفی جایز نمی‌دانند.[۱۶]

جستارهای وابسته

پانویس

  1. مهربانی، «رقص»،‌ ص۲۱۵.
  2. مؤسسه دایرةالمعارف اسلامی، فرهنگ فقه، ۱۳۸۹ش، ج۴، ص۱۲۴.
  3. خویی، صراط‌النجاة، ۱۴۱۶ق، ج۱، ص۳۷۲.
  4. خامنه‌ای، اجوبةالاستفتائات، ۱۴۲۴ق، ص۲۵۶.
  5. برای نمونه نگاه کنید به گلپایگانی، ارشادالسائل، ۱۴۱۴ق، ص۱۵۶؛ منتظری، رساله استفتائات، بی‌تا، ج۱، ص۱۴۴؛ سیستانی، الفتاوی المیسره، ۱۴۱۶ق، ص۴۳۶و۴۳۷؛ مکارم شیرازی، استفتائات جدید، ۱۴۲۷ق، ج۱، ص۱۵۵.
  6. اردبیلی، رسالة فی الغناء، ۱۴۱۸ق، ص۲۷؛ تبریزی، استفتائات جدید، ج۱، ص۲۱۹.
  7. منتظری، رساله استفتائات، بی‌تا، ج۱، ص۱۴۴.
  8. فاضل لنکرانی، جامع‌المسائل، ۱۴۲۵ق، ص۴۴۳.
  9. نگاه کنید به تبریزی، صراط‌النجاة، بی‌تا، ج۵، ص۳۸۵؛ شیرازی، استفتائات‌الغنا، ص۴۸؛ مکارم شیرازی، استفتائات جدید، ۱۴۲۷ق، ج۱، ص۱۵۵.
  10. تبریزی، صراط‌النجاة، بی‌تا، ج۵، ص۳۸۵؛ شیرازی، استفتائات‌الغنا، ص۴۸.
  11. مکارم شیرازی، استفتائات جدید، ۱۴۲۷ق، ج۱، ص۱۵۵.
  12. بهجت، استفتائات، ۱۴۲۸، ج۴، ص۵۳۱.
  13. فاضل لنکرانی، اجوبةالسائلین، ۱۴۱۶ق، ص۱۴۸؛ تبریزی، استفتائات جدید، بی‌تا، ج۲، ص۲۱۹.
  14. نگاه کنید به تبریزی، استفتائات جدید، بی‌تا، ج۲، ص۲۱۹.
  15. نوروزی طلب،‌ «مطالعه تطبیقی رقص شیوا و رقص سماع»،‌ ص۱۹.
  16. کاشانی، مصباح الهدایه، ۱۳۷۶ش، ص۱۷۸.

منابع

  • اردبیلی، میرزایوسف، رسالة فی الغناء، تحقیق و تصحیح علی‌اکبر زمانی‌نژاد، قم، مرصاد، چاپ اول، ۱۴۱۸ق.
  • بهجت، محمدتقی، استفتائات، قم، دفتر حضرت آیت‌الله بهجت، چاپ اول، ۱۴۲۸.
  • تبریزی، جواد، استفتائات جدید، چاپ اول، بی‌تا.
  • تبریزی، جواد، صراط‌النجاة، بی‌تا.
  • خامنه‌ای، سیدعلی، اجوبةالاستفتائات، قم، دفتر مقام معظم رهبری در قم، چاپ اول، ۱۴۲۴ق.
  • خویی، سیدابوالقاسم، صراط‌النجاة، قم، مکتب نشرالمنتخب، چاپ اول، ۱۴۱۶ق.
  • سیستانی، سیدعلی، الفتاوی المیسره، جمع‌آوری سید عبدالهادی حکیم، قم، دفتر حضرت آیت‌الله سیستانی، چاپ اول، ۱۴۱۶.
  • شیرازی، سیدصادق، استفتائات‌الغنا، بی‌تا.
  • فاضل لنکرانی، محمد، اجوبةالسائلین، قم، دفتر آیت‌الله فاضل لنکرانی، چاپ اول، ۱۴۱۶ق.
  • فاضل لنکرانی، محمد، جامع‌المسائل، قم، امیر قلم، چاپ اول، ۱۴۲۵ق.
  • کاشانی، عزالدین محمود، مصباح الهدایه و مفتاح الکفایه، تصحیح جلال‌الدین همایی، تهران، نشر هما، ۱۳۷۶ش.
  • گلپایگانی، سیدمحمدرضا، ارشادالسائل، بیروت، دارالصفوه، چاپ دوم، ۱۴۱۴ق.
  • مکارم شیرازی، ناصر، استفتائات جدید، قم، انتشارات مدرسه امام علی بن ابی‌طالب، چاپ دوم، ۱۴۲۷ق،
  • منتظری، حسین‌علی، رساله استفتائات، قم، چاپ اول، بی‌تا.
  • مهربانی،‌ امین، «رقص»، در دانشنامه جهان اسلام، تهران، مؤسسه فرهنگی هنری کتاب مرجع، ۱۳۹۴ش.
  • مؤسسه دایرةالمعارف اسلامی، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل‌بیت، قم، نشر دایرة المعارف فقه اسلامی،‌ چاپ اول، ۱۳۸۹ش.
  • نوروزی طلب، علیرضا،‌ عادلوند، «مطالعه تطبیقی رقص شیوا و رقص سماع»،‌ پدیده، در مجله باغ نظر، تهران، مرکز پژوهشی هنر، معماری و شهرسازی نظر، ۱۳۹۳ش.

پیوند به بیرون